логоFacebookTwitterYouTubeeMail



 
  
Во македонската музика постојат повеќе примери во кои совршено се врзани поезијата и тонот. Најголем дел од нив припаѓа на современата класика. Во поновата македонската музичка продукција, и тоа онаа што свесно одбра на инвентивен начин да и се обрати на публиката, има неколку исклучително добро инкорпорирани примери на поезија во музика   
   
  
Кочо Рацин и Блаже Конески кај „Фолтин“. Петре М. Андреевски кај „Љубојна“. Константин Миладинов кај „Мизар“. Хармс, Пастернак и Мајаковски кај „Архангел“. Полека и сигурно домашна и светската поезија влегуваат во македонската музика продолжувајќи ја врската што отсекогаш постоела меѓу овие две уметности.

Синкретизмот во музиката датира уште од антиката. Хомеровите епови оригинално се изведувале со инструментална придружба. И во грчките трагедии музиката била составен дел од текстот. Еврипидовиот „Орест“ секогаш се изведувал со музички фрагменти, исто така и „Ајкс“ на Софокле. Зборот се врзувал со музика отсекогаш.

Интегирањето на зборовите на поетите во музиката речиси секогаш и давало дополнителна калоричност на содржината. Совршената симбиоза на зборот и на тонот се пресудни во креирањето на врвен безвременски и универзален уметнички производ. Без разлика каква е жанровската рамка на синкретичното дело.

Во македонската музика постојат повеќе примери во кои совршено се врзани поезијата и тонот. Најголем дел од нив припаѓа на современата класика. Најшироко прифатената поп-музика не го практикува тоа - ни често ни вешто, за разлика од искуствата на 1970-тите години кога зборовите од песните на домашните поети биле зајмени и за класични и за шлагерски изведби.

Јас сум еден од среќните поети, вели Михаил Ренџов.

- Среќен сум што моите стихови беа озвучени и оживеани од повеќе композитори, меѓу кои Петре Богданов-Кочко, кој и припаѓа на првата генерација македонски композитори, како и од Ристо Аврамовски, Михајло Николовски, Стојан Стојков, Љубомир Бранѓолица. Поезијата и музиката се надополнуваат една со друга како уметности. Тоа е една прекрасна творечка симбиоза. За жал, тоа не е случај во забавната, популарна музика. Овие автори многу ретко ги користат стиховите на македонските поети. Тука Македонија се разликува, на пример, од соседна Грција, Франција и од другите земји, каде што потката на музиката најчесто е поезијата на врвните поети - вели Ренџов.

Музиката како глобален феномен може да придонесе во популаризацијата на поезијата доколку се направи вистинска симбиоза меѓу овие две уметности.

За жал, тоа ретко се случува, особено во најширокоприфатената поп-музика, каде што баналноста на текстот најчесто е придружна референца на музичката содржина со сомнителна естетика. Ретки се примерите на добро изработена музика и „интелигентен“ текст. Најчесто зборот се занемарува на сметка на музиката.

- Денес кога се пишува музика најмалку внимание му се посветува на текстот. Најчесто текстот е сериски, важна е само музиката. Со оглед на тоа какви банални текстови слушаме како „придружен“ материјал на забавната и на поп-музиката, подобро и да не ги разбираме и комплетно да ги апстрахираме. Мислам дека со феноменот на глобализацијата се надмина и значењето на текстот во музиката - смета композиторот на класична современа музика Александар Лековски.

Меѓутоа, неговото значење не може сосема да се маргинализира.

- Не може секоја поезија музички да се оживее. Поезијата мора да биде музикална - вели Ренџов.

Поезијата на постарите генерации македонски поети, за разлика од современата поезија, е поподатна за компонирање музика. Така, на пример, песните на Ацо Шопов, Блаже Конески и на Анте Поповски најчесто се користеле за повеќе класични композиции и за популарните шлагери од 60-тите години. Современата постмодерна поезија, пак, бидејќи не подлежи на востановен или стандарден систем на пишување поезија, ретко станува подлога на музички дела. Иако, поради својата наративност, можат да ја користат авторите на хип-хоп или рап-музиката.

Разликата меѓу текстовите што се употребуваат во т.н. популарна музика и во класичната музика се манифестира преку целната група, односно преку аудиториумот за кој се наменети, смета Сони Петровски, композитор на современа класична музика.

- Во тој поглед популарните текстови, па и музиката, претставуваат крајна симплификација на техниките и на формите што се употребуваат во уметничките текстови и во уметничката музика. Тоа, секако, не укажува на вредноста на некои производи, но сферата на популарните насоки е подостапна за нови луѓе и тука е тешко да се воспостават заштитни механизми од личности што го доведуваат во прашање севкупниот професионализам или аматеризам - вели Петровски.

Според него, уметничките текстови постојат сами за себе, додека популарните во голем број случаи се пишуваат за конкретна музика.

- Опасноста од ваков процес се јавува поради непознавањето на музичките средства и нивната семантика. Со тоа целиот процес станал занает во кој не може да се зборува за уметнички вредности, туку само за вредности на индивидуални вкусови - вели тој.

Во поновата македонската музичка продукција, и тоа онаа што свесно одбра на инвентивен начин да и се обрати на публиката, има два исклучително добро инкорпорирани примери на поезија во музика.

Везилке, везилке,
кажи како да се роди
проста и строга
македонска песна
откако Ленка остави
кошула тенка ленена
недовезена на разбој

Мотиви од „Везилка“ на Блаже Конески и „Ленка“ на Коста С. Рацин искористија битолчаните „Фолтин“ во својот нов албум „Ова трансплантирана машина за чукање досега не типкала љубовно писмо“. Деликатната поетска структура на поезијата од Конески и од Рацин „Фолтин“ ја трансформираа во моќен музички амалгам. Се обратија на пошироката публика преку антологиската поезија на два исклучителни македонски поети инкорпорирајќи го вешто нивниот збор во современа музичка рамка.

- Поезијата на Конески и на Рацин спонтано се најде во нашиот нов албум. Не беше ништо смислено однапред, суштински се надоврза на нашата потреба и постојано трагање по тоа какви песни треба да пишуваше. Трагавме по сржта на македонската песна и ја пронајдовме во поезијата на Конески и на Рацин - вели Бранислав Николов, вокалист и гитарист во „Фолтин“ и автор на текстовите.

„Фолтин“ и во поранешните албуми користеа фрагменти од поезија и проза.

- Во текстовите што ги пишувам често има цитати и фрагменти од поезија и од проза. Сум користел фрагменти од француска, ренесансна поезија. Сепак, мора да потенцирам дека никогаш не сме го форсирале овој сегмент во музиката на „Фолтин“, повеќе тоа било од аспект на себеоблагородување. Сме го правеле тоа за да си ја облагородиме душата - вели Николов.

Поезијата на Петре М. Андреевски ја озвучија и „Љубојна“ во својот нов албум „Песна за мојата песна“, кој сé уште е во подготовка. Ова е прво отелотворување на безвременската поезија на Андреевски во музика.

- Голем предизвик е да се создава музика врз веќе напишаната поезија. Особено врз една совршено избалансирана и жестока по чувство, како онаа на Петре М. Андеевски - вели Вера Милошевска од „Љубојна“.

Она што е многу важно за поезијата и за музиката е фактот дека потекнуваат од типичната емотивна и ментална состојба на еден народ. Но, сепак, во себе носат еден и универзален код, вели вокалистката на „Љубојна“.

- Мајсторијата е во тоа кога, апсорбирајќи го целокупното творештво на еден народ, индивидуалниот творец ќе го разоткрие и ќе го препознае тој код и ќе го трансформира преку својот личен израз во едно современо дело. Тоа е големината на Петре М. Анреевски. Неговата поезија на тој начин станува СЕВРЕМЕНСКА. Од локална станува универзална. Разбирлива за секого. Во таа смисла неговата поезија ни стана многу блиска. Бидејќи музиката на „Љубојна“ како идеја е втемелена врз изговарањето на музиката преку универзален јазик - вели Милошевска.

Ретките, но исклучително добри примери на успешен спој на поезијата и музиката треба да ги охрабрат младите музичари почесто да посегнуваат по богатата ризница на македонската поезија. Зашто добриот зборот преточен во музика е посилен од неподносливата баналност на текстовите што доминираат и што ја гушат домашната сцена.
  
   
Автор: Ангелина Димоска  -Нова Македонија
 

 

 

 

 



Поуки од Светите Отци

krusevoexport

Наука и Култура

Октомври 08, 2019

„АВИЈАТИЧАРОТ“ ОД ЕВГЕНИЈ ВОДОЛАЗКИН добитник на наградата „BookStar 2019“

Гостувањето на моментално рускиот писател број 1 на сите светски листи – Евгениј Водолазкин, кому оваа година ќе му биде доделена наградата „BookStar“ за најчитана книга помеѓу две изданија на Фестивалот. Вечерва во киното „Фросина“ при МКЦ ќе биде промовиран…
Септември 24, 2019

Фестивал на европска литература ЕВРОПСКИ ПРИКАЗНИ

Препознатлив со внимателниот избор на наслови, врвниот превод, оригиналниот дизајн и реализација, со честите гостувања на автори, како и со сопствениот информативен блог-канал (prikazni.mk) – овој проект, со помош на програмата „Креaтивна Европа“ на…

Македонскиот победник на Прашкото квадренале „Оваа зграда зборува (на)вистина“

Сеп 24, 2019 Друго од култура 99
Во сосема неочекуван уметнички контекст и со видно заинтересирана белградска и новосадска…

Косаковски дојде на Македокс: „Не правете филмови ако можете да живеете без да правите филмови“

Авг 24, 2019 Филм, Театар 245
„Не правете филмови ако можете да живеете без да правите филмови“, вели првото од десетте…

Карактеристиките на вистински културен човек според Чехов

Авг 18, 2019 Литература 365
чехов
„Животот има свои услови. За еден човек да биде прифатен меѓу вистински образовани луѓе,…

Беседи

Слово за свети Јован Богослов и свети Тихон Московски

Слово за свети Јован Богослов и свети Тихон Московски

„Да зборувам на сите човечки јазици, па дури и на ангелски, штом љубов немам, ќе бидам бакар, што ѕвони, или кимвал, што ѕвечи. Да имам пророчки дар и да ги...

БEСEДА за бoжeствoтo на Синoт и битната eднаквoст сo Oтeцoт

БEСEДА за бoжeствoтo на Синoт и битната eднаквoст сo Oтeцoт

Затoа, всушнoст, и Синoт сe oвoплoтил за сo Сeбe да им oбјави на луѓeтo и за Сeбe си, и за Oтeцoт и за Свeтиoт Дух, eднoсушнoтo Бoжeствo, трoичнo пo ипoстас....

БEСEДА  за вoскрeснатиoт и живиoт Гoспoд Кoј e вoскрeсeниe и живoт

БEСEДА за вoскрeснатиoт и живиoт Гoспoд Кoј e вoскрeсeниe и живoт

Јас сум вoскрeсeниeтo и живoтoт (Јн. 11:25). Oвиe свeти збoрoви ги изрeкoл Гoспoд Исус Христoс. Oн нe самo штo ги кажал, туку и сo дeлo ги дoкажал. Вoскрeснувајќи ја ќeрката...

Архимандрит Партениј Бигорски: Вечното знаме на Христијаните

Архимандрит Партениј Бигорски: Вечното знаме на Христијаните

Голема е и длабока мистиката што овој четворокрак симбол ја содржи во себе; тој таинствено бил предобразуван низ целата епоха на Стариот Завет, како претсказание за Распетието на Синот Божји...

Отец Александар Шмеман: Воздвижение на Чесниот Крст

Отец Александар Шмеман: Воздвижение на Чесниот Крст

Тоа бил празникот на христијанското царство, кое се родило под закрилата на Крстот, во денот кога царот Константин го видел Крстот над кој пишувало:: „Со ова ќе победиш…” Тоа е...

Методија Митановски: РОЖДЕСТВО НА ПРЕСВЕТАТА ВЛАДИЧИЦА НАША БОГОРОДИЦА И СЕКОГАШ ДЕВА МАРИЈА

Методија Митановски: РОЖДЕСТВО НА ПРЕСВЕТАТА ВЛАДИЧИЦА НАША БОГОРОДИЦА И СЕКОГАШ ДЕВА МАРИЈА

 За едни, среќа е власта, за други-богатството, за трети-славата, јавното признание, за некого семејството, за некого работата.... Многу луѓе можат да кажат разни карактеристики за среќата. Но ниту една нема...

Св. Фотиј Велики - За Рождеството на нашата Пресвета Дева Богородица

Св. Фотиј Велики - За Рождеството на нашата Пресвета Дева Богородица

Девата се раѓа од неплодна утроба, но дури и да била плодна, рождеството пак би било чудесно. О, големо чудо! Штом времето на сеење поминало, тогаш жетвата дошла; штом огнот...

БEСEДА за Слoвoтo - Синoт Бoжји

БEСEДА за Слoвoтo - Синoт Бoжји

Тoј пoчeтoк e вo Слoвoтo Бoжјo, вo Синoт Бoжји. Oн гo запoчнал и сoздавањeтo на свeтoт и спасeниeтo на свeтoт. Кoј и да сака да гoвoри билo за сoздавањeтo на...

Архимандрит Партениј Бигорски- Претечевиот глас и денес од Радика повикува

Архимандрит Партениј Бигорски- Претечевиот глас и денес од Радика повикува

Свети Јован Крстител, кој од Господа бил предназначен да биде посредник помеѓу времето на Законот и времето на Благодатта, Го видел Спасителот Христос уште додека се наоѓал во утробата на...

« »