логоFacebookTwitterYouTubeeMail

Протојереј Александар Шмеман

 

Порано или подоцна, на сите ќе им стане јасно дека Православието нема да го зачуваме со концентрирање на напорите за зачувување на „елинизмот“, „русизмот“ или „србизмот“. Еклисиолошката формула: „постои Константинопол на кого што Црквата му го доверила вселенското преемство“ станува: „нужно е да постои Константинопол!“ Но, трагичната двосмисленост на таа премиса е во тоа што Патријархот, чија функција е да сведочи за вселенскиот карактер на Црквата, да биде чувар на христијанскиот елинизам кој ја спречува секоја поединечна Црква целосно да се поистовети со национализмот – истовремено е за една посебна нација носител и символ токму за нејзиниот национализам. Вселенското преемство станува преемство на Грција. Мошне е карактеристично дека дури и грчките јерарси, кога зборуваат за „елинизмот“, го имаат предвид не толку „христијанскиот елинизам“ на Византија, колку „древно-елинската култура“ на Платон и на Питагора, на Хомер и на „Атинската демократија“ – како, божем, да се биде Грк значи да се биде речиси единствен „наследник“ и „носител“ на тој „елинизам“.

pantokrator.r.jpg

*  *  *

Јас лично прилично голем дел од својот богословски живот сум го посветил на „заштитата“ на вселенското преемство на Константинополскиот Патријарх, така што никој не може да ме обвини за „антиконстантинополитанство“. Тоа преемство, неговата неопходност за Црквата, неговото огромно потенцијално значење за Православието, уште еднаш свечено го исповедам и го потврдувам. Меѓутоа, за да може тоа првенство повторно да стане тоа што треба да е, мора да се очисти од сите двосмислености, од сите небитни контексти, од сите националистички заклучоци, од зависноста од минатото, од сегашноста и од иднината, од сето она што не ја претставува Црквата, и само Црквата.
 
Во сегашниот миг можеби најнасушна задача на вселенското преемство е: да нè ослободи од еретичките и од многубожечките национализми коишто ја гушат вселенската и спасителна улога на Православната Црква. Треба веќе еднаш да престанеме да говориме за нашите „славни денови и времиња“. Затоа што славата, според автентичното предание на Црквата, Му припаѓа само на Бога, а Црквата ионака е основана за прославување на Бога, а не на самата себе. Кога ќе го разбереме тоа, она што за човекот  е невозможно, ќе биде можно за Бога.

*  *  *

Несомнено е дека централниот и одлучувачки фактор на пост-византиската религиозна историја е токму потсвесното, но сепак очигледното претворање на Византија во постојана, основна и нормативна димензија или нота на самото Православие, претворање на „империјалниот“ слој во суштински слој на православното предание. Причините за тој парадоксален процес се премногу бројни и сложени за да можеме тука макар и да ги наброиме. Некои од нив имаат корени во самата Византија, некои во долгото турско ропство, некои во новите слоеви на грчката историја. Но, фактот е тука: преданието условено со историчноста на Црквата, т.е., „примањето“ на минливи и релативни „светови“ со кои таа била поврзана во текот на своето земно патување, ја одведе Црквата во своја спротивност: во антиисториски и неисториски карактер на грчкото поимање на нештата: Византија за Грците не е едно од поглавјата (па макар било и од централна важност и во многу нешта одлучувачко – во историјата на постојаното „патување“ на Црквата), - таа е целата историја, нејзиниот постојан terminus ad quem – крајна цел, после која веќе не може да се случи ништо важно, и којашто, како таква, може само да се чува. Реалноста на тој исклучителен и врховен „свет“ не зависи од историјата. Историскиот пад на Царството во 1453 година не само што не го разурнало, туку, напротив, го ослободило од сето она што, често, е само „историско“, т.е., минливо и привремено, го претворило во автентична надисториска реалност, во „суштина“ која веќе не подлежи на историските преврати. Историскиот царски град можел повеќе од петстотини години да се нарекува Стамбол – за Грците тој е  Константинопол, Нов Рим, срце, центар и символ на „реалноста“ којашто стои надвор од секоја историја.

Но вистинскиот и парадоксален карактер на таа „реалност“ е во тоа што воопшто не е тешко таа да се поистовети со која било „форма“ или „содржина“. Тука, се разбира, не се работи за Византиската Империја како таква, за политичката „мечта“ за нејзино можно историско возобновување. Грците се премногу реалистични за да не ја разберат илузорноста на таквата мечта. „Содржината“ на таа реалност, исто така, не е ниту особената верност или интересот спрема доктриналното, богословското, духовното и културното предание на Византија, т.е. оној „православен византинизам“ кој претставува суштински дел на православното Предание. Тој „византиски свет“, кој сам по себе е основно „мерило“ – свесно или, главно, потсвесно – на грчката религиозна настроеност на умот, не е ниту историската, ниту духовната Византија. Но тогаш, што е тој? Одговорот е од решавачко значење за разбирањето на грчкото религиозно и еклисиолошко поимање на нештата: Византија како истовремен темел и оправдување на грчкиот религиозен национализам.

Тоа парадоксално соединување на два различни, ако не и противречни слоја на историскиот развој на православниот свет стои во самиот центар на огромното и трагично недоразбирање, коешто по многу нешта е извор на сегашната криза.

Тоа соединување го нареков парадоксално затоа што, како што веќе реков, самата „суштина“ на византиското „империјално“ предание не била национална, туку универзална. И самата таа универзалност – колку и да била теориска и несовршена – ì дозволила на Црквата да ја прими Империјата и да направи од неа свое земно „пребивалиште“.

Борбата помеѓу „грчкото“ и „христијанското“ ја сочинува содржината на големата и за секогаш нормативната патристичка епоха, нејзина автентична „тема“. И токму „грчкиот“ препород, раѓањето на грчкиот национализам, автономен во однос на христијанскиот елинизам, бил, во последните години на Византија, еден од основните фактори на Флорентинската трагедија.

Според тоа, она што се случило со грчката настроеност на умот не е резултат на еволуција и на развој, туку на преврат. Трагичните случувања во историјата на Империјата, горчливото искуство на турското ропство, борба за зачувување на голиот живот и за ослободување – сето тоа го сменило изгледот на „империјалното“ предание и му дало смисла сосема спротивна на онаа што тоа предание ја имало во почетокот, и која што ì дала можност на Црквата да го усвои. Универзалното е заменето со „национално“; „христијанскиот елинизам“ – со „елинизам“; Византија – со Грција. Единствената и универзална христијанска вредност на Византија им била пренесена само на Грците, на грчката нација која сега добила, по пат на исклучива идентификација со „елинизмот“, нова специфична боја. Мошне е карактеристично дека дури и грчките јерарски, кога говорат за „елинизмот“, го имаат предвид не толку „христијанскиот елинизам“ на Византија, колку „древно-елинската култура“ на Платон и на Питагора, на Хомер и на „Атинската демократија“: да се биде Грк значи да се биде речиси исклучив „наследник“ и „носител“ на тој „елинизам“.

Тој „елинизам“ е, всушност, грчки израз на светскиот национализам кој е од понова дата и ги има своите корени во Француската Револуција 1789 година и во европскиот романтизам. Како и секој друг национализам од таков вид, и тој е изграден на митолигија, делумно „световна“ а делумно „религиозна“. На световен план тоа е мит за исклучивата врска на Грците со „елинизмот“ – кој, пак, е заеднички извор и темел на сета западна култура. На религиозен план тоа е мит за исклучивата релација со Византија, христијанската „икумена“ – која, пак, е заедничкиот темел на сите Православни Цркави. И токму таа двојна митологија, или подобро – притисок кој таа го врши на грчкото црковно мислење, толку многу го отежнува еклисилошкиот дијалог со Грците.

Првата тешкотија е во различното поимање на местото и на улогата на Вселенскиот Патријарх во Православната Црква. Сите Православни Цркви, без исклучок, го признаваат неговото преемство. Постои, меѓутоа, битна разлика во сфаќањето на тоа првенство меѓу грчките Цркави и сите други.

Основната мера за неговото преемство за негрчките Цркви е суштинската еклисиологија којашто отсекогаш го признавала вселенскиот центар како израз на согласност и единство, односно како таксис – поредок на старешинството и чест меѓу Црквите. Оттука вселенското преемство истовремено е и суштинско, во таа смисла што тоа постои отсекогаш во Црквата, и историско, во смисла што неговата „припадност“ може да се менува, како што, всушност, и се менувала, бидејќи зависи од историската положба на Црквата во одредено време. Преемството на Константинопол било востановено од страна на Вселенските Собори, со согласност на сите Цркви. Тоа и го прави „суштински“, зашто тоа навистина е израз на согласност на Црквите, на нивното единство. Но, од друга страна, точно е и тоа дека тоа преемство било востановено во одреден историски контекст како еклисиолошки одговор на одредени состојби: настанокот на христијанската Империја. И макар што денес во целата православна Црква никој не ја чувствува и не ја искажува неопходноста од каква било измена на „поредокот“ на Црквите, таквите измени и порано се случувале и, макар и теориски, можат да се случат и во иднина. Така, на пример, во случај да дојде до „преобраќање“ на Римокатоличката црква, „вселенското преемство“ може да му се врати – како што може и да не му се врати – на првиот Рим. Таков е, во својата најпроста форма, еклисиолошкиот став на овие негрчки Православни Цркви. Преемството – потврдено од сите други – на Цариградскиот Патријатх тука нема никакво „национално“ толкување и не содржи никаков божествен, односно вечен таксис, поредок на Црквите. Ако е нужно, со согласност на Црквите искажана преку Вселенски Собор, постоечкиот поредок може да биде променет, како што и порано се менувал во случаите на Антиохија, Ерусалим, Ефес, Кипар, и на самиот Цариград.

Ваквата теорија, меѓутоа, за Грците е „анатема“, така што токму тука излегува на виделина двосмисленоста на современата православна еклисиологија. За Грците „мерило“ за преемството на Вселенскиот престол не се наоѓа во некое одредено еклисиолошко предание, туку во исклучителната положба којашто ја има Вселенскиот Патријарх внатре во тој „елинизам“, кој, како што видовме, ја сочинува „суштината“ на нивното религиозно сфаќање. Зашто, ако световниот центар на тој „елинизам“ се наоѓа во Атина, неговото религиозно огниште и символ, без сомнение, се наоѓа во Константинопол. Во тек на многу векови под турско ропство, Патријархот бил религиозен етнарх на грчката нација, огниште и символ на продолжетокот на нејзиното постоење и на нејзиното автентично лице. Оттука Вселенскиот престол за Грците и ден денес останува реалност на еден ред, не толку еклисиолошки и канонски, колку духовен и психолошки. „Канонски“, Грците можат да припаѓаат или да не му припаѓаат на Патријархот. Така, од една страна, Еладската Црква е независна од Патријархот, а од друга страна, секој Грк кој живее во Австралија или во Латинска Америка не наоѓа под негова „јурисдикција“. Но, каков и да е неговиот „јурисдикциски“ статус, сите тие се под Константинопол. Тука не е важен Константинопол како вселенски центар на единство и на согласност, туку Константинопол како таков, Вселенски престол како носител и чувар на „елинизмот“. Неговото преемство сега ì се припишува на самата суштина (еssе) на Црквата, станува само по себе nota Еcclesiae. Еклисиолошката формула: „постои Константинопол на кого Црквата му го доверила вселенското преемство“, станува: „нужно е да постои Константинопол“. Но, трагичната двосмисленост на таа премиса е во тоа што Патријархот, чија функција е да сведочи за вселенскиот карактер на Црквата, да биде чувар на христијанскиот елинизам кој спречува секоја поединечна Црква целосно да се поистовети со „национализмот“ – истовремено е за една посебна нација носител и символ токму за нејзиниот национализам. Вселенското преемство станува преемство на Грците. За Грците, коишто постепено се нашле во стапицата на поистоветувањето на „византиското“ со „грчкото“, со националната и, дури, со етничката улога на византизмот, секој обид на востановување на политичка и црковна независност од Империјата од страна на Словените, на Арапите или на Романците – значел речиси автоматска опасност за „елинизмот“, обид за уништување на Грците и на нивното првородство во рамките на Православието. Тие никогаш не успеале да разберат дека суштинското единство на православниот свет не е ниту националното, ниту политичкото, ниту, дури, ни јуридикциското единство, туку токму единството на „христијанскиот елинизам“, на православното воплотување на првобитното христијанско предание. Тие не го разбрале тоа затоа што го поистоветиле „христијанскиот елинизам“ со „елинизмот“, т.е., со грчката национална и етничка „личност“.

Разните „автокефалии“, дарувани во текот и по византискиот период, претставувале „отстапки“ и „прилагодувања“, а не признавање на нешто нормално, нешто што „одговара“ на новата состојба, слично како што признавањето на „империјалната Црква“ ì „одговарала“ на претходната состојба – на христијанската Империја. Бидејќи во грчката религиозна настроеност на умот немало место за таа нова состојба, затоа на неа во реалноста е гледано како на нешто случајно и привремено. Тоа била причината што ниту една „автокефалија“ не била дадена слободно, туку секогаш била резултат на борба и на „преговори“. Исто така, од истата причина, принципот на „автокефалноста“, кој претставува основен принцип на сегашното устројство на Црквата, и ден денес не е целосно разбран од страна на грчките „официјални“ црковни кругови, како во неговиот „почетен стадиум“ („право на давање автокефалност“), така и во неговата модалност (последиците за меѓуцрковните односи, коишто произлегуваат од него.

Едно е јасно, а тоа е можеби и најголемиот парадокс на сиот тој развој: не сакајќи да го признаат принципот на автокефалија de facto, грчките „официјални“ црковни кругови како да се праваат со истата онаа логика којашто ги натерала Грците да го отфрлат и да се борат против тој принцип, односно, со идејата за суштинската разлика меѓу елинското Православие и другите „Православија“. За разлика од оние поранешните, коишто во минатото се бореле против „автокефалии“ зашто тие (автокефалии) ја отфрлале премисата дека „христијанскиот елинизам“ – како суштина на Православието – може да има каков било друг еклисиолошки израз освен изразот на „империјалната Црква“, а таа е грчка, – овие сегашните ги признаваат автокефалиите зашто, заменувајќи го „христијанскиот елинизам“ со „елинизмот“, сметаат дека е нужно другите „Православија“ да бидат израз на некоја друга „суштина“: „руско Православие“, „српско Православие“ итн. А бидејќи повикот на грчкото Православие се состои во зачувувањето на елинизмот, тогаш и повиците на другите Цркви се состојат во тоа да ги чуваат своите сопствени – двојно национални – „суштини“. Составувајќи го на тој начин својот полн круг, „империјаното“ сфаќање се поврзало со „националното“. А тоа било неизбежно ако се потсетиме дека вистинскиот извор на современиот „национализам“ не е во Христијанството туку во идеите на Француската Револуција 1789, која е вистинската „мајка“ на ситничавите фанатични и негативни „национализми“ од 19 и 20 век. Тоа по што сепак се разликува тој нов грчки (не византиски, туку современ) национализам од другите православни национализми, е убеденоста којашто се задржала во него од неговото „империјално“ минато, дека меѓу сите православни „суштини“ грчката „суштина“ има преемство, дека зазема iure divino прво место. Заборавајќи дека вистинското единство на Православието не произлегува од „елинизмот“ како таков, туку од „христијанскиот елинизам“ кој вистински има „преемство“ над сите други негови „изрази“, поистоветувајќи го тој елинизам со самите себе, Грците претендираат на „преемство“ коешто навистина би можело и да им припаѓа, но врз основа на сосема други претпоставки. Ете во тоа се состои, во нашите дни, основната двосмисленост на „вселенското преемство“ во Православната Црква. Дали тоа му припаѓа на првиот меѓу епископите, на оној кого„согласноста“ на сите Цркви го уважува, или тоа му припаѓа на духовната глава и носителот на „елинизмот“, чијашто христијанска вредност и припадност е исто толку сомнителна како и на кој било друг современ полу-многубожечки национализам?

Само доколку сме способни нашите прашања да ги поставиме на онаа висина на која единствено и е можно да се даде одговор на нив, т.е., на висината на суштинската еклисиологија, само ако сме во состојба да ги увидиме и да ги оцениме фактите во таа основна перспектива, – само тогаш бурата што се крена ќе биде осмисленна, и само тогаш таа ќе не доведе до заедничката победа. На сите, порано или подоцна, ќе им стане јасно дека Православието нема да го сочуваме со концентрирање на напорите за зачувување на „елинизмот“, или на „русизмот“, или на „србизмот“. Напротив, чувајќи ги и исполнувајќи ги барањата на Црквата, ќе го спасиме и сето она што е суштинско во различните воплотувања на христијанската вера и на христијанскиот живот. Ако проф. отец Флоровски, руски богослов кој живее и работи „во прогонство“, имал храброст (во својата книга „Патиштата на руското богословие“) да го разоткрије и да го осуди оддалечувањето на „русизмот“ од „христијанскиот елинизам“ и така цело едно поколение руски богослови да ги ослободи од последните остатоци на псевдо-месијанскиот религиозен национализем, зарем тогаш не е време и на Грците - па макар и на еден од нив – да им направи една таква, навистина тешка, но ослободувачка операција, во врска со двосмисленоста на „елинизмот“?

 

Од книгата: Во барањата на корените на американската бура

Подготви: д-р Драган Михајловиќ

 

Посети:{moshits}

ЖИТИЕТО И СТРАДАЊАТА НА СВЕТИОТ СВЕШТЕНОМАЧЕНИК КИПРИЈАН И СВЕТАТА МАЧЕНИЦА ДЕВОЈКАТА ЈУСТИНА


Во времето на царот Дециј (Гај Месиј Трајан Дециј - 251 година по Христа) во Антиохија Сиријска живеел некој Кипријан, философ и надалеку познат магесник. Тој бил роден во Картагина, од родители незнабожци, кои уште од неговото детство го дале во служба на својот незнабожечки пагански бог Аполон. Во својата седма година Кипријан бил пратен при магесниците за да ја изучи магесничката вештина и мудроста демонска. А кога наполнил десет години, родителите го испратиле Кипријан на гората Олимп, да се усоврши во магесништвото, бидејќи оваа гора незнабошците ја нарекуваат престојувалиште на боговите, зашто на неа се наоѓаа огромен број на идоли, во кои живееле безброј демони. На оваа гора Кипријан ја изучи науката демонска до совршенство: бидејќи запознал разни демонски привиденија, научил да предизвикува промена во воздухот, да пушта молњи и дождови, да ги разбранува морските бранови, да предизвикува штета во овоштарниците, градините и полињата, да предизвикува болести и тешкотии на луѓето. Со еден збор, тој го изучи сепогубното мудрување и сезлодејството на ѓаволот. И таму тој видел безбројни демонски војски заедно со кнезот на темнината, кому едни демони му претстоеле, други му служеле, трети му воскликнувале, величајќи го својот кнез; други, пак, демони, беа праќани во целиот свет за да ги измамуват луѓето. Таму ги виде сите незнабожечки богови и богињи, кои всушност демони се, и различните сеништа и привиденија кои се јавуваат по залезот на сонцето. И кога наполнил петнаесет години, Кипријан за учители добил седум големи учители, кои, пак, им служеле на седумте планети. И од овие магесници тој дознал многу демонски тајни. Потоа отпатувал во градот Агра, каде што некое време и служел на богињата Ира, и од тамошниот магесник научил многу лукавства. Некое време Кипријан го поминал и во Тавропол, служејќи и на Артемида. И оттаму отпатувал во Лакедемонија, и таму научил со какви магии и привиденија може да се направи мртовците да зборуваат од гробовите.
Во својата дваесетта година Кипријан отпатувал во Египет и во градот Мемфис учел за големи зла и магии. Во својата, пак, триесетта година тој заминал при Халдејците, та изучувајќи го ѕвездословието (астрологијата) тој го завршил своето школување и отпатувал во Антиохија совршен во секое зло: и мајстор и магесник, и душегубец, голем пријател и верен слуга на кнезот на адот, со кого говорел лице во лице, преку кого се удостоил со голема чест. За тоа самиот вака велеше: Да ми верувате, јас го видов ѓаволот, бидејќи со жртви го умолив и го целивав и разговарав со него и со неговите слуги; и тој ме засака, и го пофали мојот ум, и пред сите рече: Еве го новиот Амвриј; брз на послушноста, достоен за нашиот дел. И ми вети дека после моето излегување од тело ќе ме постави за кнез, и дека за време на животот на земјата во се ќе ми помага; и ми даде една чета демони да ми служат. И кога заминував од него, тој повика кон мене: - Да бидеш храбар, ревносен Кипријане! И станувајќи ме испрати, така што сите негови слуги се чудеа. Затоа и сите негови кнезови, гледајќи какви почести ми укажува, беа многу услужливи кон мене. А лицето негово беше како цвет од трева; на главата имаше раскошен венец од злато и скапоцени камења, кои го осветлуваа целото поле; и неговата облека беше чудесна. Кога, пак, се завртуваше лево или десно, целото место се тресеше, и крај неговиот престол стоеја во голема покорност многубројни зли духови со разни чинови. Тогаш и јас целиот му се предадов, покорувајќи и се на секоја негова заповед.
Тоа го кажуваше и сведочеше Кипријан после своето преобратување во Христа, откако го напушти кнезот на злото и немирот и стана ученик на Кнезот на вечното добро и мирот.  Од тука јасно се гледа каков беше тој човек: пријател на демоните, чии сите дела ги правеше, пакостејќи на луѓето и измамувајќи ги. Бидејќи, живеејќи во Антиохија тој многу луѓе ги наведе на секакви гадни беззаконија и мнозина погуби со отрови и магии, и момчиња и девојки принесуваше за жртва демонска. И мнозина со своето магесништво ги научи на злото, тој направи едни да летаат во воздухот, други во лаѓи да пловат по облаците, трети да одат по вода. И од сите пагани (назнабожци, луѓе кои не го познаваат вистинскиот Бог и Творец на се што постои и Неговото откровение, туку веруваат во своите измислици и демонските лаги) тој беше почитуван и славен како најврховен мајстор и најмудар слуга на нивните гадни богови. А тој им помагал со демонската сила со која бил исполнет: на едни им помагал во нивните блудства, на другите во нивниот гнев, во непријателствата и одмаздувањето, на трети во зависта. И веќе целиот беше на дното на пеколот и во устата на ѓаволот, син на геената, заедничар на демоните и нивната вечна погибел. Но Господ, нашиот Отец Небесен и Неговиот Единороден Син и Светиот Дух, Кој не ја сака смртта на грешниците, според Својата неискажлива добрина и според Своето милосрдие, кое човечките гревови не можат да го победат, посака да го побара овој пропаднат човек и него, потонат во длабочините на пеколот да го извлече од бездната и да го спаси, и на тој начин на сите луѓе да го покаже Своето човекољубие, бидејќи нема грев кој Го победува Неговото човекољубие. А Господ го спаси Кипријан од неговата погибел на следниов начин:
  Во тоа време, пак, во Антиохија живееше некоја девојка, по името Јустина. Таа била родена од незнабожечки родители: од таткото Едесиј, идолопоклонички свештеник, и од мајката Клеодонија. Еднаш, девојката Јустина, откако станала полнолетна, седела дома крај прозорецот и при тоа таа слушнала слово спасително од устата на еден ѓакон Праилиј, кој минувал оттука и говорел за вочовечувањето на нашиот Господ Исус Христос, за Неговото рождество од пречистата Дева, Кој правејќи многу чудеса благоволи да пострада заради нашето спасение и ослободување од силите на злото, гревот, смртта и ѓаволот, и Кој воскресна од мртвите со слава, се вознесе на небесата и седна оддесно на Отца, и Кој царува вечно. Оваа проповед на ѓаконот падна на добра земја во срцето на Јустина и набрзо почна да донесува плод и да го искоренува во неа сето трње на неверието и паганското суеверие. Посака Јустина ѓаконот да ја научи повеќе и потполно, но девојчинскиот срам не и дозволуваше тоа да го направи. Но, сепак, таа тајно заминуваше за да биде заедно со Црквата Христова (έκκλησία, заедница на ученици Христови, новозаветен Народ Божји), и често слушајќи го словото Божјо, преку дејствието на Светиот Дух во нејзиното срце, таа поверува во Христос. Наскоро потоа таа и својата мајка ја приведе кон Христовото Евангелие (добрата вест за спасението и животот вечен во Царството Божјо), а потоа и својот стар татко го приведе кон верата. Тој, пак, гледајќи го умот на својата ќерка и слушајќи ги нејзините мудри зборови, размислуваше во себе: идолите се направени од човечки раце, и како можат да бидат богови кога немаат ниту душа ниту дишење? И дури така размислуваше, ноќта во сонот виде едно необично божествено видение: тој виде една голема војска на светлоносни Ангели, и среде нив беше Спасителот на светот, Господ Исус Христос, и слушна како Спасителот му вели: Дојдете при Мене, и ќе ви го дадам Царството Небесно.
Станувајќи од сонот, Едесиј веднаш тргна со жената и ќерката кај христијанскиот епископ Оптат (, надгледник, пастир и учител на Црквата, на учениците Христови; Дела. 20, 28), молејќи го да ги научи за Христовата вера и да ги подготви за светото крштевање. И му ги раскажа зборовите на својата ќерка и за своето видение на ангелите. Откако го слушна тоа, епископот се зарадува на нивното обратување и откако многу  им говореше за верата (според заповедтта Христова секој кој сака да се крсти и да учествува во вистината и силата на спасението треба да биде воведен во верата и во животот на Неговата Црква, а за малите деца гаранти - сведоци се нивните родители и восприемници - кумови; Матеј. 28, 18 - 20; Марко. 16, 16), тој го крсти Едесиј и неговата жена Клеодонија и ќерката Јустина. И причестувајќи ги со животодавното тело и крв на воскреснатиот Христос, тој ги отпушти во мир. И кога Едесиј се утврди во верата Христова, тогаш епископот, гледајќи ја неговата побожност, го ракоположи за презвитер (презвитерите- старешините, заедно со епископите и ѓаконите, се членови на служебното-ерархиско свештенство, додека останатите членови на Црквата се општо-царско свештенство; Марко. 13, 34; 1. Петрово. 2, 9). И Едесиј живееше добродетелно со страв Божји една година и шест месеци, и така во светата вера го заврши својот живот. Јустина, пак, добро се подвизу¬ваше во заповедите Господови, љубејќи Го својот женик Христос, и служејќи Му со срдечни молитви, во девственост и целомудрие, во пост и големо воздржување. А ѓаволот, кој го мрази човечкиот род, гледајќи го нејзиното живеење, и позавиде на нејзините добродетели, и започна да и напакостува, насочувајќи на неа различни беди и неволји.
Во тоа време во Антиохија живееше едно момче по името Аглаид, схоластик, син на богати и познати родители. Тој целиот живот го минуваше во сладостите и суетите на овој свет. При една прилика тој ја здогледа девојката Јустина како оди да се сретне со својата Црква за молитва, и се зачуди на нејзината убавина. И ѓаволот му фрли лоша мисла во срцето за неа, та разгорувајќи со страст кон неа, Аглаид започна на сите можни начини да се обидува да се запознае со неа и да ја добие нејзината љубов, та така чистото јагне Христово да го извалка во својата нечистотија.
Со таква цел тој ја пречекуваше девојката на местата каде што таа вообичаено поминуваше, па и дофрлаше соблазнителни зборови, ја фалеше и величаше нејзината убавина, и изјавуваше љубов, ловејќи ја на тој начин со заведувачки мрежи на блуд. Девојката се тргаше од него и бегаше, гнасејќи се од него, и не сакаше ниту да ги слуша неговите лукави зборови. Но момчето, не престанувајќи страсно да копнее за нејзината убавина, испрати при неа молба, дали би сакала таа да му биде сопруга. Таа му одговори: Јас имам женик - Христос, Нему Му служам, и својата чистота ја пазам; Тој и душата и телото мое ги чува од секаква нечистотија.
Слушајќи таков одговор од целомудрената девојка, Аглаид уште повеќе копнееше по неа, распалуван од ѓаволот. И бидејќи не можеше никако да ја прелести, тој намисли на сила да ја грабне. И собирајќи за помош распуштени момчиња, тој ја демнеше на патот, по кој обично одеше во црква на молитва. Гледајќи ја, тој ја грабна и насила почна да ја влече кон својот дом. А таа почна силно да вика, удирајќи го по устата и плукајќи го. Слушајќи ги нејзините повици, луѓето истрчаа од своите куќи и непорочното јагне, светата Јустина ја избавија од рацете на расипаното момче како од волчји челусти. Недобронамерните момчиња се разбегаа и Аглаид засрамен замина во својот дом. Не знаејќи што да направи повеќе, бидејќи злата страст растеше во него, Аглаид се реши за уште едно зло: тој отиде при великиот магесник и волшебник Кипријан, идолопокло¬ничкиот свештеник, му ја раскажа својата мака и замоли за негова помош, ветувајќи му многу сребро и злато. Слушајќи го сето тоа од Аглаид, Кипријан го утешуваше, ветувајќи му дека желбата ќе му ја исполни. Јас ќе направам, му рече тој на Аглаид, така што самата девојка ќе ја бара твојата љубов, и ќе копнее по тебе повеќе отколку што ти по неа копнееш. И така утешувајќи го, Кипријан го испрати полн со надеж.
Тогаш Кипријан се фрли на работа: ги отвори своите книги и повика еден од нечистите духови, за кого разбра дека може за брзо време срцето на Јустина да го запали со нечиста страст кон тоа момче. Демонот му вети дека тоа брзо ќе го направи, и со гордост рече: Тоа е лесна задача за мене, бидејќи јас многу пати со земјотрес ги затресував градовите, бедеми разурнував, домови разделував, устројував крвопролевања и таткоубиства, и големи непријателства и омраза меѓу браќата и сопружниците  нафрлав и мнозина желни за девственост во нечистотија ги фрлав. Монасите кои живееја во горите, кои големи пости држеа и никогаш за телото не помислуваа, јас со блудна копнеж ги запалував и ги учев да им служат на телесните страсти. Некои покајници, кои се беа од се одрекле, јас повторно кон првите зли дела ги враќав; мнозина целомудреници во блудодејанија ги фрлав, та зар сега една девојка да не ја намамам на љубов кон Аглаид? Но, зошто повеќе да зборувам? Јас наскоро со дело ќе ја покажам својата сила, само земи го ова лекарство (и му дал некаков полн сад) и дај го на тоа момче, да ја напрска Јустинината куќа, па ќе видиш што ќе се случи.
И штом го рекол тоа, тој замина. Кипријан го повикал Аглаид и го испрати тајно да ја напрска Јустининта куќа со ѓаволскиот сад. И кога тоа го направи, таму влегол демонот на блудот со разгорени стрели на телесна страст, за да го рани срцето на девојката со блуд, а телото нејзино да го запали со нечистата страст. Јустина, пак, имала обичај секоја ноќ да вознесува молитви на својот Господ. И кога таа, според својот обичај, во девет часот се молела вечерта, таа одеднаш почувствувала во своето тело како подувнување, а потоа и злата бура на телесната страст и запаленоста на огнот пеколен. И таа долго време била во оваа беда и внатрешно невреме: и на ум и дошло она момче Аглаид и се појавиле во неа лоши мисли. Но девојката се чудела и самата од себе се засрамувала, чувствувајќи како крвта и врие како во некој врел казан, размислувајќи за она од кое постојано се отстранувала како од некаква гадост. Но, бивајќи благоразумна, Јустина познала дека оваа бура во неа е причинета од ѓаволот, па веднаш го фатила оружјето - крсниот знак, и прибегнала кон Бога со топла молитва, и повикла од дното на душата кон Христа, својот женик, велејќи: Господи, Боже, мој, Исусе Христе! Ете непријателите мои станаа против мене, стапица приготвија за моите нозе и ја понизија душата моја, а јас си спомнав во ноќта за Твоето име, и се зарадував. И кога тие ми досадуваат, јас прибегнувам кон Тебе и се надевам дека мојот непријател не ќе се зарадува заради мене. Ти знаеш, Господи Боже мој, дека јас сум Твоја слугинка, и својата чистота за Тебе ја запазив, и душата своја Тебе Ти ја врачив. Затоа запази ја Твојата овца, Пастиру Добар, не предавај ме како плен на ѕверот кој бара да ме проголта, и дарувај ми победа над злата страст на моето тело!
И така светата девојка, долго и трпеливо стоејќи на молитва, го засрами ѓаволот, бидејќи тој, победен преку нејзината доверба во силата Христова и молитвата, побегна засрамен од неа. И во Јустина се врати спокојството во телото и срцето, и згасна страсниот пламен, и запре борбата, се смири зовриеноста на крвта. И Јустина му воздаде слава на Бога, пеејќи победничка благодарствена песна. А ѓаволот, пак, се врати при Кипријан со лошата вест за потполн неуспех. Тогаш Кипријан го запраша: Зошто не можеше да ја победиш девојката? Тој, пак, и не сакајќи ја кажа вистината, велејќи: Затоа што кај неа видов еден знак, од кого се исплашив, и не можев да ја победам.
Тогаш Кипријан го повика најбесниот демон и го испрати да ја искуша Јустина. Одејќи при неа, овој бес се нафрли врз неа уште пострашно од првиот, бидејќи нападна со сета сила. Но девојката се вооружа со сесрдечна молитва и покажа голем подвиг: се облече во кострет и своето тело го смируваше со молитва и пост, земајќи само леб и вода. И така скротувајќи ги страстите на своето тело, таа го прогони засрамен ѓаволот, кој, пак, како и првиот, се врати при Кипријан без никаков успех.
Тогаш Кипријан го повика еден од демонските кнезови и му раскажа за неуспехот на бесовите, кои не беа во состојба да победат една девојка, и молеше помош од него. Тој, пак, сурово ги укори бесовите затоа што не беа доволно запознаени со таа работа и затоа што не знаеја на каков начин да му направат на срцето на девојката да и биде мил блудот. Притоа тој го бодреше Кипријан со надеж, ветувајќи му дека самиот тој на поинаков начин ќе ја соблазни девојката. И заминувајќи од Кипријан, овој демонски кнез се претвори во жена, и така влезе кај Јустина. Откако седнаа, тој започна да зборува со неа за Светото Писмо, како божем да сака да го следи нејзиниот живот и чистота, распрашувајќи ја каква е наградата за таквиот строг живот и чистота. Јустина му одговори: Голема и неискажлива е наградата за оние што живеат во чистота, и големо чудо е тоа што луѓето воопшто не обраќаат внимание на оваа голема ризница како што е чистотата ангелска. Тогаш ѓаволот, обелоденувајќи ја својата бесрамност, започна вешто да ја искушува, велејќи: Тогаш на каков начин светот ќе постои? И како ќе се раѓаат луѓето? Ако Ева ја запазеше чистотата, девственоста, тогаш како ќе се намножеше човечкиот род? Без сомнеж, сопружништвото е добро, тоа го востанови Бог. И Светото Писмо го пофалува, велејќи: - Бракот на сите треба да е чесен, и брачното легло - чисто" (Евр. 13, 4). И мнозина светители Божји, зар не беа во брак, кој Бог на човека му го даде како утеха, та човекот, гледајќи ги своите деца, да се весели и да Го слави Бога?
Слушајќи ги ваквите вистинити, но со лукавство кажани зборови, Јустина го позна селукавиот заведувач ѓаволот, и го победи подобро од Ева: бидејќи не навлегувајќи со него во голем разговор, таа брзо прибегна кон пристаништето на крстот Христов: го стави на своето лице чесниот знак на крстот на кој Христос го победи непријателот на доброто, и своето срце го воздигна кон Бога, својот Женик, и ѓаволот веднаш исчезна уште повеќе посрамен отколку двата претходни демони. И тој, горд демонски кнез, дојде при Кипријан посрамен. И Кипријан, познавајќи дека и тој ништо не успеал, му рече на ѓаволот: Зар и ти не можеше да ја победиш девојката, ти моќен кнезу, поискусен од другите во ваквите вештини? Тогаш кој од вас може нешто да направи на она непобедливо девојчинско срце? Впрочем, кажи ми со какво оружје таа ви се спротивставува? И на каков начин вашата огромна сила ја претвора во немоќ? Тогаш ѓаволот, принуден од силата Божја, и наспроти својата волја призна и рече: Ние не можеме да гледаме во крсниот знак, туку бегаме од него, бидејќи како оган не запалува и далеку не прогонува. (крсниот знак изобразен со вера и во силата на Духот Свети им сведочи на демоните дека Христос на крстот, преку својата љубовна жртва, засекогаш го победи нивното зло, а на целото човештво му даде сила против нив)
Тогаш Кипријан многу се разлути на ѓаволот, затоа што му нанесе срам и се препираше со него, велејќи: Таква ли е вашата сила, една слаба девојка да ве победува? Тогаш ѓаволот, сакајќи да го утеши Кипријан, реши да го направи следното: се претвори во ликот на Јустина и отиде кај Аглаид, та тој мислејќи дека таа е Јустина, да ја исполни својата желба, та на таков начин не ќе биде обелоденета нивната ѓаволска немоќ, ниту, пак, Кипријан ќе биде посрамен. И кога ѓаволот во ликот на Јустина влезе кај Аглаид, тој скокна од неискажлива радост, и доближувајќи се ја прегрна и ја бакнуваше, велејќи: Добро ми дојде, прекрасна Јустина! Но штом Аглаид го изговори името Јустина, ѓаволот веднаш исчезна, не можејќи ниту името на Јустина да го слушне.
Аглаид многу се исплаши, па отрча кај Кипријан и го извести за се. Тогаш Кипријан преку своето магесништво му даде птичји облик и, давајќи му сила да лета во воздухот, го испрати во Јустинината куќа преку прозорецот да влета во нејзината одаја. И тој, во облик на птица летајќи во воздухот, носен од ѓаволот долета над Јустината куќа и сакаше да се спушти на неа. Но во тој миг се случи токму тогаш Јустина да погледне низ прозорецот, и ѓаволот штом ја виде, го остави Аглаид и побегна. Во тој миг исчезна и птичјиот привид во кој се наоѓаше Аглаид, та за малку тој не се искрши паѓајќи надолу, туку со рацете се фати за стреата на Јустината куќа и така висеше. И ако молитвата на света Јустина не го симна оттаму, тој сиромашкиот сигурно ќе паднеше и ќе се искршеше.
И така, доживувајќи потполн неуспех, Аглаид се врати кај Кипријан, и му ја раскажа својата мака. Кипријан многу се разочара, гледајќи се себе си посрамен. И надевајќи се во својата волшебничка сила, нему му се присака самиот да отиде кај Јустина. Затоа најнапред се претвори во жена, па потоа во птица. Но, тој се уште не се беше приближил до вратата на Јустинината куќа, а од него побегнаа привидот и лажниот лик на жена и птица, и тој се врати победен.
После тоа, за да го одмази својот срамен пораз, Кипријан со своето магесништво наведе маки на Јустината куќа и на куќите на сите нејзини роднини, соседи и пријатели, како некогаш ѓаволот на праведниот Јов: им умираше стоката, им правеше зло на слугите, а нив, пак, ги ставаше во неизмерна грижа. Јустина, пак, ја удри со болест, и таа легна во постела, и нејзината мајка плачеше околу неа. А таа ја утешуваше својата мајка, говорејќи и како Давид: - Нема да умрам, но ќе живеам и ќе ги разгласувам делата Господови" (Псал. 117, 17). Но, многу посрамениот Кипријан, во својот нексротлив бес, по допуштање Божјо заради покајание на народот, наведе неволји не само на Јустина и на нејзините роднини, туку и на целиот град. И настана помор меѓу стоката и големи болести меѓу луѓето. И по дејство на ѓаволот, низ целиот град се пронесе глас дека великиот мајстор Кипријан го казнува градот поради Јустина, бидејќи таа му се противи. И не мал број на угледни граѓани се собраа и отидоа при Јустина, и со гнев ја советуваа да не го огорчува повеќе Кипријан, туку да се омажи за Аглаид. А таа ги тешеше, уверувајќи ги дека наскоро ќе исчезнат сите неволји, кои Кипријан ги нанесува преку демоните. И така се случи. Бидејќи кога света Јустина срдечно се помоли на Бога, веднаш ја снема сета сила демонска и сите се исцелија од раните и од болестите оздравија. Тогаш луѓето, изменувајќи се, започнаа да Го прославуваат Христа и да го исмејуваат Кипријан и неговата волшебничка вештина, така што Кипријан од голем срам ниту меѓу луѓето се појавуваше, ниту со пријателите се среќаваше.
Јасно убедувајќи се дека на крсниот победоносен знак и на Христовото име ништо не може да им одолее, Кипријан си дојде при себе и му рече на ѓаволот: Погубнику и измамнику на сите, ризницо на секоја нечистотија и гадост, сега се уверив во твојата немоќ. Бидејќи кога од сенката на крстот се плашиш и од името Христово трепериш, што ли ќе направиш кога Христос ќе дојде против тебе? Кога не си во состојба да ги победиш оние што само го изобразуваат крстот на себе, тогаш  како барем некого ќе грабнеш од рацете Христови? Сега разбирам кој си ти, ништо, и ништо не можеш, бидејќи немаш сила за одмазда. Се прелажав, пак, јас, бедникот, што те послушав и што се доверив на твојата измама. Затоа, отстапи од мене, проклетнику! Отстапи! Оти треба да ги молам христијаните да се смилуват на мене. Треба да прибегнам кон благочестивите, да ме избават и да се погрижат за моето спасение. Заминувај, заминувај, беззаконику, непријателу на вистината, противнику и мразителу на секое добро!
Слушајќи го тоа, ѓаволот се фрлил врз Кипријан за да го убие. И зграбувајќи го, започна да го удира и дави. А Кипријан, немајќи од никоја страна помош,  не знаејќи како да си помогне, и веќе одвај жив, се сети на крсниот знак, со кој Јустина се противеше на сета сила на ѓаволот, и рече: Боже на Јустина, помогни ми! И кревајќи ја раката се прекрсти, и ѓаволот веднаш отскокна од него како напната стрела. И Кипријан земјаќи воздух, се исполни со смелост и повикувајќи го името Христово го ставаше на себе крсниот знак и машки се противеше на ѓаволот, проколнувајќи и карајќи го. А ѓаволот, стоејќи далеку од него и не смеејќи да му се приближи поради крсниот знак и поради името Господово, грозно му се закануваше, велејќи: Не ќе те грабне Христос од моите раце! И многу бесен на Кипријан, ѓаволот рикна како лав и замина.
Тогаш Кипријан ги собра сите книги за своето магесништво, па поита кај христијанскиот епископ Антим, и паѓајќи пред неговите нозе го молеше да се смилува на него и да го подготви за свето крштевање. Епископот, пак, знаејќи дека тој е голем и страшен магесник, сметаше дека тој дошол кај него за да го измами, па затоа го одбиваше велејќи: Многу зла правиш меѓу паганите, немој уште повеќе да правиш кај христијаните, за набрзо да не загинеш. Тогаш Кипријан се по ред му раскажа и му ги даде во раце своите книги за да ги запали (види Дела. 19, 19). Гледајќи го неговото смирение, епископот го посоветува и го научи на светата вера и му наложи да се подготви за крштевање. Неговите книги, пак, тој ги запали пред сите  христијани во градот.
Заминувајќи, Кипријан со скрушено срце ги оплакуваше своите гревови и посипувајќи ја со пепел својата глава тој чинеше покајание и повикуваше кон вистинскиот Бог за очистување на своите беззаконија. Утредента наутро тој отиде во молитвениот дом, во кој се собираше Црквата Христова од тој град, и со радосна утеха го слушаше словото Божјо стоејќи меѓу верниците. Тогаш ѓаконот им наредил на огласените (катихумени, оние кои се подготвувале за крштевање) да излезат надвор, велејќи: Вие кои сте огласени, излезете! И додека другите излегувале, Кипријан не сакаше да излезе, туку му рекол на ѓаконот: Јас сум слуга Христов, немој да ме гониш оттука. А ѓаконот му одговорил: Бидејќи не си сеуште крстен, и како таков неможеш заедно со верните да се причестуваш со Телото и Крвта Христови од Неговата трпеза, ти мораш да излезеш. Кипријан му одговорил: Жив е Христос, мојот Бог, Кој ме сочува од ѓаволите и ме помилува, Кој и девојката Јустина ја запази чиста, не ќе ме истераш од Црквата се дури не станам целосен христијанин. Тогаш ѓаконот го известил епископот за тоа. А епископот, гледајќи ја Кипријановата срдечност и загреаност на срцето за верата Христова, го повика кај себе и веднаш го крсти во името на Отецот и Синот и Светиот Дух.
Дознавајќи за тоа, света Јустина вознесе голема благодарност кон Бога, и многу милостиња им подели на сиромашните, и дарови на Црквата подари. А епископот во осмиот ден го произведе Кипријан за чтец, во дваесетиот за ипоѓакон, а во трисетиот за ѓакон. По истекот, пак, на една година го ракоположи за презвитер . Променувајќи го начинот на својот живот Кипријан од ден на ден го поминуваше тесниот пат на својот живот, постојано плачејќи поради своите поранешни зли дела, и напредувајќи од сила во сила и од добродетел во добродетел. Наскоро потоа тој беше поставен за епископ. И во тој чин тој покажа таков живот, така што се изедначи со мнозина велики светители, мудро пасејќи го стадото Христово. Светата Јустина епископот ја постави за ѓакониса и ја произведе за игуманија над другите христијански девственички. И игуманијата Јустина со својот живот и поуки обрати мнозина незнабошци од идолослужењето и ги приведе и присоедини со Христовата Црква. И така исчезнуваше служењето на идолите, а славата Христова се умножуваше.
Гледајќи го таквиот живот на свети Кипријан и неговата грижа за верата Христова и за спасението на човечките души, ѓаволот чкрташе со забите кон него, и ги поттикнуваше незнабошците да го оптужат пред владетелите на источните покраини дека тој не ги почитува нивните богови и мнозина луѓе ги одвраќа од нив, а затоа, пак, Го слави Христа, Кој е противник на боговите. И се собрале незнабошците, и дошле при тамошниот владетел на источните покраини Евтолмиј, и ги наклеветија Кипријан и Јустина, оптужувајќи ги за многу нешта, како биле против боговите и против царот и против сите власти, и како го измамуваат народот приведувајќи го во верата во Христа Распнатиот. И го молеа владетелот двајцата да ги казни со смрт, и Кипријан и Јустина.
Штом го слушна тоа, владетелот Евтолмиј нареди да бидат фатени Кипријан и Јустина и да ги затворат во зандана. И кога тргна за Дамаск, Евтолмиј нареди да ги поведат со нив, бидејќи сакаше таму да им суди. Стигнувајќи во Дамаск, Евтолмиј седна во судницата и пред него ги изведоа Христовите затвореници, Кипријан и Јустина. И тој го запраша Кипријан: Зошто ја промени својата поранешна слава, бидејќи најнапред беше познат служител на старите богови на кои мнозина луѓе им приведуваше? Тогаш свети Кирпијан му раскажа се по ред: како ја увиде немоќта и лагата на демоните и ја позна силата на Христа Бога, од Кого сите демони се плашат и се тресат, и за тоа дека демоните исчезнуваат од победоносниот крсен знак, и за тоа како тој беше обратен кон Христа, за Кого е подготвен веднаш да умре. Мачителот не ги зема сериозно зборовите на свети Кипријан. И бидејќи не беше во состојба да одговори на Кипријановите зборови, тој нареди светителот да го обесат и да го стругаат неговото тело, а светата Јустина да ја удираат по устата и очите. Долго мачени на таков начин, тие постојано го исповедаа Христа и со благодарност се истрпуваа. Потоа мачителот ги врза во затворот и се обиде со слатки зборови да ги придобие во идолопоклонството. А кога не успеа во тоа, тој нареди да ги фрлат во еден врел казан, но казанот што вриеше воопшто не им наштети, и тие како во ладовина Го славеа Бога. Гледајќи го тоа, еден идолски свештеник по името Атанасиј изјави: И јас исто така во името на богот Асклипиј ќе влезам во овој оган и ќе ги посрамам овие магесници. Но штом се допре до огнот, тој веднаш умре. Гледајќи го тоа, мачителот се исплаши, та не сакајќи повеќе да им суди, тој ги испрати при царот Клаудиј во Никодимија, со целосен писмен извештај за нив. Царот ги осуди да бидат пресечени со меч. И кога ги доведоа на губилиштето, Кипријан замоли за себе време за молитва. Но тоа го направи за да биде Јустина погубена пред него, бидејќи стравуваше да не се исплаши Јустина гледајќи ја неговата смрт. А Јустина весело ја наведна под мечот својата глава и замина при својот Женик - Христос. Еден, пак, човек, по име Теоктист, кој стоеше таму и ја гледаше смртта на овие невини човечки суштества, се нажали за нив, па разгорувајќи во духот кон Бога, тој пријде до свети Кипријан, целивајќи го и изјавувајќи дека и тој е христијанин. И веднаш Теоктист беше осуден да биде пресечен со меч заедно со Кипријан. И така погубени, тие ја предадоа својата душа во рацете Божји за време на царот Диоклецијан ( владее од 284  до 305 година по Христос). Нивните тела лежеа шест дена несохранети. Некои, пак, странци, кои беа таму, тајно ги зедоа нивните тела и ги однесоа во Рим. Во Рим ги предадоа на една чесна и света жена Руфина, роднина на цезарот Клаудиј. Таа чесно ги сохрани телата на светите маченици Христови: Кипријан, Јустина и Теоктист. На нивниот гроб се случуваа многу исцеленија на оние кои доаѓаа. Пофално слово во спомен на свештеномаченикот Кипријан и светата маченица Јустина кажа и големиот учител на Црквата Христова светиот  Григориј Богослов (329 - 390) .
Преку молитвите на овие свети маченици Господ, нашиот Отец Небесен преку Неговиот Син во Светиот Дух и во светата Црква, да ги исцели нашите телесни и душевни болести и да не извлече и ослободи од сите душоубиствени мрежи демонски што тие ги фрлаат врз нас преку суеверието, идолопоклонството, магијата и окултизмот. Амин.

 

Подготвил: Ивица Тодоров

Посети:{moshits}

          

 



 
 Текстот што се наоѓа пред вас е плод на многу разговори, средби, молитви, совети, грижи. Истиот нема за цел само да ве информира, туку братски да ве посоветува, да ве насочи, па и да ве опомене за опасноста од еден сериозен проблем што ние во Црквата го нарекуваме суеверие или празноверие.

Што е тоа суеверие?

 Самата етимологија на зборот суеверие, од црквенословенското суе  - празно, или на современ македонски - празноверие, ни ја открива суштина на овој проблем.
 Ни открва дека овој проблем е всушност искушение или испит преку кој секоја личност свесно и слободно избира дали ќе се развива, овистинува, ољубовува и овечнува низ процесот на личносно усовршување што за нас го промислил и благословил нашиот Творец или ќе исчекори од овој процес и својата слобода и доверба ќе ја насочи кон некој или нешто што од себе не нудат ништо, односно истите преку својата празнотија (суета), која ја маскираат со лага и манипулација, не' заробуваат во состојба на духовна - личносна успиеност, неслобода, страв и свесно не' вампиризираат, односно, од нас исцицуваат животна сила, храна за своето его, пари, време, здравје. . .  
 Затоа ова исчекорување, или овој тип на  вера која е насочена кон:

1. личности кои за себе говорат дека имаат божествен авторитет, или тврдат дека се преставници на истиот, а сето тоа го темелат на лага, патологија, манипулација, присила и страв,
2.  разни обреди од паганско - магиско - спиритистичко - окултен карактер кои не само што не се благословени од Творецот и немаат никаква поврзаност со Него, туку се и забранети од Него, затоа што истите имаат за цел да се дојде до моќ, или така наречено тајно знаење, преку кое може присилно да се влијае на личности, природни појави и настани, 
3.  разни предмети (амајлии, идоли) кои преставуваат цел на обожување и од кои, оние што веруват, се надеваат, дека ќе добијат некаква заштита, или дека преку нив се пројавува некаква божествена сила,
4. разни лични ирационални и нелогични  ритуали, кои се производ на натрапчиви мисли и несугурност, и кои во нас предизвикуваат страв доколку истите не ги исполниме,
 
ние во Црквата, во новозаветниот Народ Божји, ја нарекуваме празноверие, или вера која е празна затоа што во неа отсуствува Божјиот благослов, промисла и Неговото љубовно - животодавно присуство. Истата во личноста не внедрува вистински и здрави духовни плодови, туку најчесто предизвикува ментални пореметувања, душевни растројства, семејни трагедии и серозни општествени проблеми.

Почетокот на суеверието во духовната историја на човештвото   

 Сведоштвото за првото суеверие го среќаваме уште на самиот почеток на Светото Писмо, односно во самите мугри на човековата историја. Пророкот Мојсеј, во првата книга од своето Петокнижие (Книги на Законот, Тора), ни сведочи за пресудниот момент во кој целото човештво, преку непослушанието и празноверието на нашите прародители Адам и Ева, трагично исчекори од Божјата промисла за сите нас и се втурна во ризична и уништувачка авантура чии последици и денес ги чувствуваме.
  На прародителите на човештвото, кои во се беа чисти и безгрешни, но сепак во личноста, во нивниот внатрешен човек, се уште беа неопитни и во детска духовна возраст, нашиот сељубив Творец им даде заповед, или подобро кажано, родителски совет, со кој сакаше да ги заштити од неподготвениот допир со злото, а во исто време тие преку неговото исполнување, во духот на љубовното послушание, требаше да се вежбат во негување на својата скапоцена слобода. Советот или заповедтта гласеше вака:
 "Од секое дрво во градината можеш да јадеш, освен од дрвото за познавање на доброто и на злото, од него не јади, зашто во оној ден кога ќе вкусиш од него, ќе умреш."
(1. Мој. 2, 16 - 17)
  Станува збор само за една единствена заповед. Но заповед која  како тенка црвена линија го одвојуваше благословениот и промислениот од Бога процес на духовно растење, усовршување, спознавање и постоење од неблагословениот од Него начин на "постоење", кој всушност не е ни постоење, туку смрт. Нашите прародители ја минаа таа тенка црвена линија и духовно неподготвени навлегоа во темните уништувачки простори на злото, гревот и смртта, односно, навлегоа во димензијата во која тиранисуваа отпаднатите од Творецот ангели (демони). Зошто им се случи тоа? Одговорот е јасен. Од непослушание и празноверие. Односно, од злоупотребата на нивната скапоцена слобода.
 Можеби донекаде ви се јасни нештата со непослушанието, но сигурно ќе се запрашате на кој начин празноверието во сета оваа трагедија има свое место? За да се обидам го објаснам тоа ќе го насочам вашето внимание кон следните стихови од првата книга Мојсеева:
 " Но змијата беше полукава од сите ѕверови полски што ги создаде Господ Бог, па и рече на жената: Вистина ли е дека Бог рекол да не јадете од ниедно дрво во рајот?
  А жената и рече на змијата: Ние јадеме род од секое дрво во рајот, само од родот на она дрво среде рајот - рече Бог - не јадете и не се допирајте до него, за да не умрете.
 Тогаш змијата и рече на жената: Не, вие нема да умрете. Бог знае дека оној ден кога ќе вкусите од него, ќе ви се отворат очите, па ќе станете како богови и ќе знаете што е добро, а што зло. " ( 1. Мој. 3, 1 – 5) 
 Ова е дијалогот што целото човештво го доведе до исчекорување од Божјата воља и промисла и го воведе во моменталната незавидна духовна состојба. Низ целиот дијалог очебијна е целта што сакал да ја постигне низ змијата противникот Божји (сатаната) и човекоубиецот од самиот почеток на човештвото ( Јован. 8, 44). Чекор по чекор тој ја навлекувал нашата прамајка Ева кон празноверие, односно, итро и подмолно ја одвлекувал од довербата кон нашиот Небесен Татко и ја навлекувал да му поверува нему, да и поверува на неговата лага, измама, манипулација, празнотија, болест. И сето тоа го правел со вешто конструирана полувистина.
 Нашите прародители знаеле дека со Божји благослов, а според нивниот духовен раст и зрелост, ќе ја дознаат полнотата на вистината за постоењето, за доброто, но и за злото. Тие во себе го носеле и семето на вистината дека ќе станат подобни на својот Творец, не по природа, но по благодатта Божја, како учесници во Неговата природа (2. Петар. 1, 4). И сето тоа требало да се случи преку процесот што бил благословен и промислен од Творецот, а не онака како што лажел и ветувал човекоубиецот. Но, за жал, нашите прародители посакале од Бога зададената цел за нив, а преку нив за целото човештво, да ја остварат набрзина (магиски, без личносен раст и подвиг). Тие ја испразниле својата вера од довербата во Бога и ја насочиле кон празнотијата и итроштините на лукавиот човекоубиец. Последиците од сето тоа се јасни и видливи, како внатре во нас, така и надвор од нас.
 И денес, по неколку илјади години од овој трагичен настан, истото сценарио непрестано се случува во умовите и срцата на огромен број луѓе. Истиот човекоубиец, иаку обесилен преку искупителната жртва Христова на крстот, не' навлекува кон празноверие користејќи ја нашата духовна успиеност, непознавањето на откровението Божјо, но и нашата глупост и самобендисана увереност. Затоа ние во Црквата Христова градиме сериозен и внимателен пристап кон овој проблем. Преку многувековното искуство, како од периодот на Стариот завет, така и од периодот на Новиот завет, осознаваме и исповедаме дека празноверието е вера, но парадоксална, бесмислена, лажлива, нездрава. Таа во себе нема ништо Божјо, го нема Неговиот благослов, присуство, живот, вистина, духовна храна, здравост. Дури истата не' наведува да престанеме да му веруваме на Бога и да имаме доверба во Него.
  Празноверието е, исто така, и тип на вера која сака да направи пробив во духовните свери и сили на постоењето на свој начин, но без Божја дозвола за тоа (окултизам). Дозволата ја нема затоа што мотивите на оние што сакаат да го направат тоа се многу проблематични и често втемелени на гордост, суета, егоизам, желба за моќ,  манипулација и желба за владеење над другите, желба за брзо богатење, лажно учителство, но и на простотија.

 Пројавување на суеверието

 Суеверието е тесно поврзано со оној тип на религозно искуство што ние во Црквата Христова го нарекуваме паганство или незнабоштво. Паганството ( од погано, нечисто) како пројава на религиозните потреби на луѓето својот почеток го има веднаш по отпаѓањето на нашите прародители од љубовното - животодавно единство со нашиот Творец и Неговото Царство. Трагичните последици од отпаѓањето, како на духовен, така и на секој друг план, страшно влијаеле врз животот на нашите прародители, но и на нивните наследници. За многу кратко време, уште во првата генерација на човештвото, злото, гревот и поднебесните демонски сили на уништувањето силно влијаеле луѓето да започнат да го забораваат својот вистински Творец, но и смислата на своето лично постоење. Најстрашните последици од гревот - духовната (личносната) успиеност, страдањата, болестите, несигурноста и смртта, силно влијаеле луѓето да бараат од некаде помош. Огромен број од нив, како и денес, наместо да му се обратат на својот Небесен Татко, тие започнале да создаваат, со голема помош од отпаднатите ангели, свои религиозни пракси, обреди, верувања. Во огромен процент сите тие биле исполнети со духот на празноверието, идолопоклонството, магизмот, окултизмот, па и затоа се наречени пагански, нечисти. Но сепак мора да се признае дека и во таквите религиозни традиции имало и има некаков остаток од вистината за вистинскиот Бог. Тој остаток, пра-предание или семе на вистината, на многу духовно разбудени личности во историјата на човештвото им помогнало да станат свесни за многу суштински нешта во однос на животот и неговата смисла, но и да се здобијат со некаква престава за Творецот, која понатаму им помогнала да се ослободат од канџите на празноверието и од свесното и несвесното демонослужење. Затоа и пријатно не изненадуваат длабокоумните мисли и дела на многу мудреци и филосифи од најдалечното минатото на човештвото.
 Од друга страна погледнато, треба да знаеме дека под директно влијание на паганската празноверна религиозност се изроди Богомрското идолопоклонство (служење а идоли, кумири, обожување на нешто што не е вистинскиот Бог), принесување на човечки жртви, најдемоноподобните окултни и магиски вештини, спиритизмот - како можност на призивање на демонските сили и општење со нив, астрологијата, хиромантијата, разните окултни и сатански тајни и јавни друштва, а во поново време и цело движење што себе си се нарекува Њу ејџ (Ново време, всушност истите имаат за цел повторно да ја реставрираат паганската религизност). Во овој контекст треба да ги спомнеме и разните самопрогласени пророци, гуру - учители, јасновидци, бајачи и гатачи, кои денес најотворено го шират и всадуваат разорниот демонскиот дух во умовите и душите на луѓето, при што најдрско се маскираат со христијански симболи (икони, крстови, со градење на цркви, со користење, односно со злоупотреба, на христијански светилишта. . .)
 Дури и многу обичаи кои ги нарекуваме "народни" во себе содржат празноверна паганско - магиска религиозност (најраширена пракса е курбанот). Многу често во минатото христијанските учители, од пастирско - мисионерски причини, се обидувале паганските обичаи и обреди да ги христијанизират, да им дадат христијанско значење и симболика. Од денашна перспектива гледано, мислам дека обидот останал без успех. Нема ништо задничко помеѓу животворната спасителна светлина на Евангелието Христово и  паганската религизност. Навистина изгледа бедно, бледо и осквернувачко кога овие две неспоиви нешта се мешаат од нашите современици преку разни новокомпонирани обичаи, а особено од обичаите на курбанот (крвна жртва - на арапски), палењето огнови и магиските коледарски песни пред празникот на раѓањето Христово, разните погребни обичаи, разните ритуали што некои "христијани" ги извршуваат по налог на некој јасновидец или бајач дури и во самите цркви (молитвени домови) и манастири.
 Мислам дека следните зборови на апостолот Павле упатени до еден тогашен магесник (жрец пагански), а и зборовите на свети Никодим Агиорит (1749-1809), трезвено ќе делуваат на многу наши современици на овој план:
 " О, ти, кој си полн со секаква лага и злоба, сине ѓаволски, непријателу на секаква правда, нема ли да престанеш да ги искривуваш правите Господови патишта. " ( Дела. 13, 10)            
 "Кој ќе може, а да не заплаче за современите ни христијани, кога ќе помисли дека Синот Божји преку својата крсна смрт ги победи сите началства и власти на демонските сили, а христијаните денес со робувањето на разните магии и претскажувања покажуваат дека демоните над нив трумфираат и на тој начин повторно го доведуваат ѓаволот во светот и го востоличуваат за да владее со нив." (Преподобен Никодим Светогорец, За видовите магија, Софија, 1996, стр. 9)
 А во книгата со наслов "За магиските феномени" ќе го сретнете следниот заклучок:
 "Сатанизмот и магијата се едно исто. Магијата води кон сатанизами, исто како што и паганските обичаи се прва стапка кон магијата." (За магиските феномени, Пловдив, 1996, стр. 30)


Ставот на Светото Писмо и каноните на Црквата во однос на суеверието

 " Кога ќе влезеш во земјата, која Господ, твојот Бог ти ја дава, да не свикнеш да правиш гнасотии, какви што вршеа тие народи; да не се најде пред тебе човек што го тера синот свој или ќерката своја преку оган, заради очистување, или да претскажува, да гата, или како магесник да биде, чародеец, ни гледач на утробата, ниту пак како што се гледа по знаци, ни таков што повикува мртви; зашто, секој, што го прави тоа е гнасен пред Господа, и токму поради тие гнасотии, твојот Бог ги изгонува од пред тебе. Биди непорочен пред Господа, твојот Бог." (5. Мој. 18, 9-13)
 
 " Ако, пак, Јас истерувам бесови со Духот Божји, тоа значи дека дошло Царството Божјо до вас. " (Матеј. 12, 28) 

 " А мнозина од оние, кои правеа магија, собирајќи ги книгите свои, ги гореа пред сите." (Дела. 19,19)

Шести Вселенски собор, канон 61
Оние кои се обраќаат кон такви што прават магија, или кон таканаречените стоначалници, за од нив да дознаат  нешто што сакаат да им се открие, или да им се исполни некаква желба, по силата на претходните за нив заповеди од отците, истите нека подлежат на правилото кое за нив определува шестгодишно покајание.

Помесен собор во Анкир, канон 24 
 Оние кои употребуваат магиска вештина и одржуваат разни пагански (назнабожечки, јазичнички) обичаи или водат некои од таквите во нивните домови да им гатаат или да им очистуваат магија, нека потпаднат под правилото за петогодишна епитимија во востановените пет степени: три години да клечат и две години да се молат без да се причестуваат со светите тајни.

 Од правилата на Св. Василиј Велики, канон 83
 Тие кои се занимаваат со магесништво и ги следат паганските обичаи, или во своите домови носат некои за да им вршат чародејства и разни очистувања, нека потпаднат под правилото за шестгодишно покајание: една година да плачат, една да слушаат ( да учествуваат само на првиот дел на Литургијата), три години да клечат и една година да стојат со верните, и само на овој начин нека бидат примени назад во Црквата.

Како да се заштитиме од суеверието?

 Најдобрата заштита од суеверието или празноверието е својата вера да ја исполниме со потполна љубовна доверба кон нашиот Отец Небесен преку Неговиот Единороден Син и нашиот Господ , Спасител и Учител Исус Христос во Светиот Дух и во Светата Црква. А тоа значи дека е потребно целиот наш светоглед и вредносен систем да го втемелиме на Божјата вистина, откриена и запишана во светите книги на Стариот и Новиот завет и засведочена од безбројите праведници и светители, како од старозаветниот, така и од новозаветниот период. Само така најсуштински ќе ја доживееме радоста на нашето духовно ослободување и ќе го разбереме советот на нашиот Господ Исус Христос кој е запишан во евангелието според Јован:
 "Ако вие останете при Моето слово, навистина ќе бидете Мои ученици, и ќе ја познаете вистината и вистината ќе ве ослободи. " (Јован.8, 31-32)

 (продолжува)

 

 Подготвил: Ивица Тодоров

Посети: {moshits}

Повеќе артикли...


Видео содржини

Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Духовност

Февруари 23, 2020
ih3387

Свети свештеномаченик Харалампиј

Секој човек со своето раѓање добива лично име по кое го препознаваат во текот на целиот живот. Името е наша сопствена карактеристика, но малкумина го знаат вистинското потекло на своето име и неговото вистинско значење. Секое православно име има своја суштина…
Јануари 29, 2020
3.angeli.so.truba

Живот во служба на Бога и на луѓето

Неговите слова зрачат со силна нагласеност на светиклиментовиот образец и претставуваат целосно легитимирање на македонското црковно и духовно наследство. Дедо Стефан е ревносен борец за македонскиот јазик што неизмерно го сака и постојано го збогатува. Еве…

Почитување на Пресветата Мајка Божја

7.Vselenski.sobor
Таа е заштитничка и покров на христијанскиот род. Како Мајка на Синот Божји, таа има…

Митрополит Струмички Наум: ВОВЕДЕНСКИ РАЗМИСЛУВАЊА

Дек 05, 2019 Беседи 651
7.Vselenski.sobor
Премногу размислуваме во категоријата Бог – човек, наместо во категоријата личносни…

Свети Антониј Велики: Кој е ѓаволот и кога напаѓа...?

А кога ќе се всели Божјиот Дух, Он ги успокојува, им дава да го вкусуваат спокојот во…

Беседи

Митрополит Струмички Наум: Повторување (30.05.2020)

Митрополит Струмички Наум: Повторување (30.05.2020)

За неделата на Светите отци од Првиот Вселенски Собор имав намера да пишувам за молитвата што ги опфаќа сите луѓе и секој човек што конкретно страда, ама за кого... Денешните...

Св. Климент Охридски: Поука на вознесение на Господ наш Исус Христос

Св. Климент Охридски: Поука на вознесение на Господ наш Исус Христос

Поради тоа, браќа, бидејќи нè очекува бесконечна мака, да се потрудиме преку подвиг да ја избегнеме, со милостина да го пречекаме бедниот и да го угостиме, примајќи го туѓинецот, гладниот...

Митрополит Струмички Наум: Недела на слепиот (23.05.2020)

Митрополит Струмички Наум: Недела на слепиот (23.05.2020)

Бог е праведен. Сепак, на оние кои се одрекле од светот и световните работи им ветил стократно повеќе уште во овој живот, а плус и Царство Небесно: „Вистина ви велам:...

Храмот е срце

Храмот е срце

До тој Ден, којшто ние сме собрани данеска да го празнуваме. До денот, во којшто светлото Сонце на Правдата дошло да го осветли овој свет и да изгрее од гробот...

Митрополит Струмички Наум: Пробивање низ темнината (18.05.2020)

Митрополит Струмички Наум: Пробивање низ темнината (18.05.2020)

Но, бидејќи над вистинската вера, низ вековите, незабележливо се наталожиле и одомаќиниле уште неколку темнини, денес, оној што ќе поверува, ќе треба да се пробие и низ овие темнини; а...

Митрополит Струмички Наум: Како се сведочи Човекот (16.05.2020 )

Митрополит Струмички Наум: Како се сведочи Човекот (16.05.2020 )

Откако ја стекнува нејзината доверба, Богочовекот Христос ѝ ја покажува и вистинската вера: „Жено, верувај Ми дека иде часот, кога ни во оваа планина, ниту во Ерусалим ќе се поклонувате...

О. Жарко Ѓорѓиевски: БЕСЕДА во Недела на Самарјанката(17.05.2020)

О. Жарко Ѓорѓиевски: БЕСЕДА во Недела на Самарјанката(17.05.2020)

Телото ја прима онаа храна, која во суштина е еднаква со телото. Телото е од земјата и храната за телото е од земјата. Затоа телото во овој свет се чувствува...

БEСEДА за силата штo Бoг им ја дал на прoрoчкитe збoрoви

БEСEДА за силата штo Бoг им ја дал на прoрoчкитe збoрoви

Слoвoтo Бoжјo e какo oган на кoјштo сe радува правeдникoт прeмрзнат вo студeнилoтo на oвoј свeт; и слoвoтo Бoжјo e какo oган кoј гo изгoрува нeправeдникoт, кoгo oвoј матeријалeн свeт...

Викарен Епископ Јаков Стобиски - Немам човек...

Викарен Епископ Јаков Стобиски - Немам човек...

Да го фрлиме фенерот на Диоген, да се откажаме од потрагата по човек во темнината на овој свет и во сеопштата расчовеченост. Таа потрага за нас заврши во оној миг...

« »