логоFacebookTwitterYouTubeeMail

 

Во беседата посветена на Македонската Православна Црква, истакнати македонски интелекти ќе речат дека МПЦ денес слави 40 години независнот - афтокефалност, иако можеше да прослави 400 години, колку што прославува на пример црквата Св. Богородица во Сливница, Преспа. Би можела да прослави уште еден век повеќе или помалку, од одисејата на македонските браќа, светите Кирил и Методија.

Сепак по 4 децинии самостојнот. Македонската црква со право го носи епитетот дека е еден од стожерите на македонското национално и духовно опстојување, еден од главните чувари на македонскиот национален идентитет, бранител на националното духовно и културно богатство.

Во далечната 1967 година во храмот на црковно-народните собори во Св. Софија во Охрид беше донесена одлука за возобновување на Охридската архиепископија во лицето на Македонската православна црква каде беше прогласена и автокефалијата.

40 години подоцна МПЦ е одликувана со највисокото државно признание “Орден на Република Македонија”. Поглаварот на МПЦ г.г. Стефан тогаш изјави дека овој чин “Го прима и разбира како скапоцен прилог во одбележувањето на годишнината, но и како признание за местото и дејноста на нашата света црква и воопшто за нејзината улога во животот на македонскиот православен народ низ вековите и денес”. Според него по четири децениското слободно дејствување на Македонската православна црква оправдани се надежите и вербата на учесниците на Соборот дека МПЦ создава нова епоха во својот летопис, покажувајки дека е вистинска и незаменлива мајка на своите чеда.

На денот на одбележувањето на 40 години афтокефалоност МПЦ испрати јасна порака дека ке издржиме на патот што сме го одбрале и Македонската Православна Црква ќе ја признаат другите православни цркви во светот.

 

Пред 40 години во храмот на црковно-народните собори во Св. Софија во Охрид беше донесена одлука за возобновување на Охридската архиепископија во лицето на Македонската православна црква. Беше прогласена автокефалијата. 4 децинии подоцна по историскиот  чин од 17 јули 1967 година што се одржа во црквата Свети Климент Охридски, со свечена академија и повторно во катедралниот храм на охридските архиепископи Света Софија, кој важи за жив сведок на многу несреќни и трагични, но и на радосни мигови МПЦ го добива  највисокото државно признание “Орден на Република Македонија”.

Ова е прв пат по своето осамостојување МПЦ да биде одликувана со едно државно признание. Пред 40 години Македонија беше дел од југословенската федерација. Односите на МПЦ И СПЦ беа на високо ниво на соработка. Поделбите на државите донесоа и делби на црквите.

Олдикувањето доаѓа само како потврда на  местото и дејноста на нашата света црква и воопшто за нејзината улога во животот на македонскиот православен народ низ вековите и денес”.

По 40 години  слободно дејствување на Македонската православна црква оправдани се надежите и вербата на учесниците на Соборот дека МПЦ создава нова епоха во својот летопис. На денот на одбележувањето на 40 години афтокефалоност МПЦ испрати јасна порака дека Македонските верници ќе издржат на патот што сме го одбрале и Македонската Православна Црква ќе ја признаат другите православни цркви во светот.

Поглавараот на МПЦ г.г Стефан, ќе рече дека Македонската Православна Црква прогласила самостојност како што тоа претходно го направиле скоро сите православни цркви. По две столетија, на македонскиот народ му се врати тоа што некои се обидуваа да го присвојат, си го вративме тоа што ни беше дадено од Бога - Црквата наша Павлова и Климентова, Охридска и Македонска. ( цитат ).
Во беседата посветена на МПЦ, на 40-годишнината од возобновувањето на автокефалноста на Охридската архиепископија во лицето на МПЦ, сведоците на тој историски чин ќе речат:

- Слободата никој на никого не му ја дава на послужавник, таа треба со големи саможртви да се спечали.Чувствуваме дека гласот народен е и глас на Бога. Затоа и го послушавме. Од историските настани не' делат полни 40 години. Тогаш во црквата „Свети Климент” пред Бога, свети Климент и свети Наум и сите македонски светии, Светиот синод на обновената самостојна МПЦ, на чело со архиепископот Доситеј и другите македонски архипастири: Климент, Наум и Методиј и нашата смерност, ја донесовме историската Одлука за обнова на целосната автокефалност на наша света МПЦ. Веднаш потоа се упативме во катедралната црква “Света Софија” каде што не очекуваа членовите на највисокото законодавно тело - Архиепископскиот црковно-народен собор. Таму, Одлуката беше поздравена со овации и голем восхит и радост и едногласно прифатена од сите членови. Овој настан претставуваше повик до целиот македонски народ за цврсто и целосно национално измирување и обединување.

Под уставното име Република Макеоднија ја призна еден од најголемите уметници на сите времиња - Винсент ван Гог, кој немал никаква директна врска со Македонија, но секогаш се радувал на делот од Библијата во кој се спомнува Светиот апостол Павле, кој пак во црковната историја е запишан како првиот што го проповедал Христијанството во Македонија, па и пошироко на Балканот.

На своите мисионерски патувања на балканот , за што сведочат и Делата Апостолски, го придружуваат и апостолите Лука, Тимотеј, Сила и Тихик кои и самите независно од Светиот апостол Павле работат на христијанизација на овие простори. Историјата нотирала и други апостоли кои црковно твотреле на овие простори,.

Во В век на просторот низ цела територија на Македонија постојат повеќе митрополии и епископии, од кои попознати биле Солун, Скопје, Хераклеа, Баргала и Стоби. Во тој пероиод и низ цела територија на Македонија никнуваат многу ранохристијански базилики. Делото на светиот апостол Павле и светиот цар Јустинијан го продолжуваат светите браќа Методиј и Кирил и нивните ученици светите Климент и Наум Охридски. Во втората половина на Џ век, во рамките на Самуиловата држава е организирана Охридската автокефална Архиепископија, врз темели на Јустинијана Прима, во достоинство на патријаршија. Подоцна, по паѓањето на Самуиловото Царство, повторно е сведена на степен на архиепископија и како таква постои цели осум века, се до 1767 година кога е укината од страна на турскиот султан Мустафа ИИИ, а нејзините епархии се присоединети кон Цариградската патријаршија.  

Пред самиот крај на војната, во 1944 г. во селото Врановци е создаден Иницијативен Одбор за организирање на Македонската Православна Црква. Во месец март 1945 година во Скопје е одржан првиот Црковно-народен собор, на кој е донесена Резолуција за обновување на Охридската Архиепископија, како Македонска Православна Црква. Оваа одлука е доставена и до Архиерејскиот собор на СПЦ, бидејќи пред војната епархиите во делот на Вардарска Македонија беа во составот на Обединетата Православна Црква на Србите, Хрватите и Словенците, подоцна - Српска Православна Црква. Архиерејскиот собор на СПЦ не ја прифаќа оваа одлука, заради што во своите понатамошни барања Иницијативниот одбор истапува со одредени редукции: наместо како автокефална, бара да биде признаена како самостојна Црква. Но, повторно не наидува на одобрување. Во 1958 година во Охрид е одржан Вториот македонски Црковно-народен собор, каде што е прифатен предлогот за обнова на Свети-Климентовата Охридска Архиепископија, олицетворена во самостојната Македонска Православна Црква, а за нејзин прв епископ е избран г. Доситеј.

Конституиран е Синодот на МПЦ според Уставот на МПЦ, како и другите административни органи и тела во Архиепископијата и во епархиите. Во 1966 година односите со СПЦ повторно се влошуваат. По новонастанатите недоразбирања и судири, Светиот Синод на МПЦ на 17 јули 1967 година во Охрид го свикува Третиот црковно-народен собор, и на свечената седница во охридската црква на Свети Климент Охридски ја прогласува Македонската Православна Црква за АВТОКЕФАЛНА. Чинот на прогласувањето на автокефалноста на Македонската Православна Црква е извршен на Светата Архиерејска Литургија, отслужена во црквата на Свети Климент Охридски на 19 јули 1967 година, од страна на Светиот Архиерејски Синод на МПЦ. Точно 200 години по нејзиното укинувањето од страна на турскиот султан.. Диецезата на Македонската Православна Црква не се протега само на подрачјето на Македонската држава, туку и во црковните општини надвор од границите на Републиката.

Македонската Православна Црква денес има 13 епархии, од кои 7 се во Република Македонија и 6 во дијаспората. Со епархиите управуваат 10 епископи на кои им помагаат над 500 активни свештеници. Со осамостојувањето, Македонската Православна Црква има основано Средно Богословско Училиште и Православен Богословски Факултет во Скопје. Библијата е издадена на македонски јазик, како и многу други богословски книги. МПЦ има околу 500 парохии, со повеќе од 2000 цркви и манастири. Пред десет години се возобновија околу дваесетина манастири во кои денес живеат повеќе од 100 монаси и монахињи.

Повеќето од македонските манастири, градени во различни периоди, посебно оние градени од ЏИ до ЏВ-ЏВИ век, во целост се сочувани и денес. Освен вредниот живопис, по кои Македонската школа е позната во светот, тие во своите древни ризници кријат невидливи записи за духовниот код на монашкиот подвиг што се одвивал во нив. Градени на високи непристапни места, во близина на испосници, далеку од човечките населби, изолирани во тишина и затскриени со бујна вегетација.

Богаството на Македонските цркви го чинат фрескопсиот и иконостасот. Со помош на бои, облици и линии, низ еден јазик на симболичен реализам, сликарски израз единствен во својот род, се одсликува духовната состојба на човекот. Македонската збирка на икони, особено Охридската е една од највредните во светот, денес. После Синајската и Московската збирка икони, таа е трета по значење во Православието. Од византолошки апект, е единствена.

Сликањето со земјени бои растворени во вода врз влажен малтер направен од ситен речен песок, гасена вар и насечена слама, коноп или козји влакна, е познато под името „фреско” техника. Таа е една од најстарите и најтрајните сликарски техники, најотпорна на временската ерозија. Македонија спаѓа меѓу земјите со најубав сочуван византијски фрескопис, воглавно од периодот од ЏИ до ЏВИ век. Сочувани се повеќе илјадници квадратни метри фреско-живопис, од кои поголемиот дел се во многу добра состојба, и претставуваат ремек дела на Македонската живописна школа. Фреските во Света Софија, катедралниот храм на Охридската архиепископија, во Охрид претставуваат најдобро сочуван живопис од сите постоечки фрескописни програми во една катедрална црква во Византија во ЏИ век. Се смета за еден од клучните артефакти во општата историја на Византија. Од овој период, во истиот фреско-опус, спаѓаат и делумно сочуваните фрески во Водочкиот и Велјушкиот манастир, во близина на Струмица. Фреските во Нрези Скопски, Св. Ѓорѓи, во Курбиново, на бреговите на Преспанското езеро, црквите Св. Георгиј во Старо Нагоричане кај Куманово и Св. Никита во с. Бањани кај Скопје, Св. Никола, Варош, во Прилеп, Фрескописот во манастирската црква посветена на Архангел Михаил, во Лесновскиот манастир, оние во црквата Св. Андреј, Матка, Нивното творештво е своевидно зографско и богословско ремек-дело, единствено по својот израз и високите живописни и духовни квалитети.

Даниела Михајловска Василевска

 



Поуки од Светите Отци

krusevoexport

Наука и Култура

Август 24, 2019

Косаковски дојде на Македокс: „Не правете филмови ако можете да живеете без да правите филмови“

„Не правете филмови ако можете да живеете без да правите филмови“, вели првото од десетте правила за млади документаристи на Косаковски. Како предавач, тој ќе зборува за своите принципи при креацијата на своите синеастички дела и ќе ги претстави своите…
Август 18, 2019
чехов

Карактеристиките на вистински културен човек според Чехов

„Животот има свои услови. За еден човек да биде прифатен меѓу вистински образовани луѓе, тој мора да биде образован“, вели во едно писмо рускиот писател Антон Павлович Чехов кое му го испратил на неговиот помал брат, во кое му напишал и листа на услови што…

Рабиндранат Тагоре:„Погрешно го читаме светот и велиме дека нè залажува.“

Јул 04, 2019 Литература 263
Љубовта е еден од најзастапените и најуниверзалните мотиви во сите уметнички облици.…

Петтата сесија на Охридската школа на природното право

Јул 02, 2019 Научни трудови 198
Првата сесија од овој настан ја отвори акад. Владо Камбовски, раководител на Центарот за…

Доделени наградите „Златен був“ на 9. Филозофски филмски фестивал

Мај 18, 2019 Филм, Театар 306
Рускиот филм „Ноќен разговор со џелат“/ Night Talk With a Hangman и режисерот Јаков…

Беседи

БEСEДА за Христoвoтo мирoтвoрствo

БEСEДА за Христoвoтo мирoтвoрствo

Да, и пoкрај тoа штo сè уштe има вoјни. Глeдај, вoјнитe пoмeѓу христијанскитe нарoди нe сe истo штo и вoјнитe пoмeѓу нeзнабoжцитe. Нeзнабoжцитe вoјувалe сo гoрдoст, христијанитe вoјуваат сo срам....

Антониј, Митрополит Сурошки: Преображение

Антониј, Митрополит Сурошки: Преображение

Мојсеј влегол во тој облак и му било дозволено да разговара со Бога како пријател со пријател; му било дозволено да види како Бог поминува покрај него, сè уште без...

Митрополит Струмички Наум: Преображение, наше (18.08.2016)

Митрополит Струмички Наум: Преображение, наше (18.08.2016)

„Според православната црковна антропологија на Светите Отци, суштината на умот се наоѓа во срцето како духовен центар на човекот, а енергијата на умот преку  сетилата се расејува по светот. Насочувањето...

Свети Лука (Војно- Јасеницки): СЛОВО ЗА УСПЕНИЕТО НА ПРЕСВЕТА БОГОРОДИЦА

Свети Лука (Војно- Јасеницки): СЛОВО ЗА УСПЕНИЕТО НА ПРЕСВЕТА БОГОРОДИЦА

Многу е важно правилно да разбереме и да ги запомниме зборовите на тропарот на великиот празник на Успението на Пресвета Богородица: „... По Успението не си го оставила светот, Богородице...’’.Нејзината...

Викарен Епископ Јаков Стобиски: Нашето одење во црква

Викарен Епископ Јаков Стобиски: Нашето одење во црква

Ние можеме да се молиме за здравје и за сè друго што нам ни се чини дека е добро да бараме, но не смееме да очекуваме дека ако одиш во...

Митрополит Струмички Наум: ВО СТИЛОТ НА СВЕТИОТ ПРОРОК ИЛИЈА

Митрополит Струмички Наум: ВО СТИЛОТ НА СВЕТИОТ ПРОРОК ИЛИЈА

Сите сме жртви на суетата, помалку или повеќе. Забораваме дека гревот што го „препознаваме“ кај нашиот ближен, според Светите Отци, постои и во нас или е најчесто само наша проекција....

Митрополит Струмички Наум: „ВНАТРЕШЕН  и НАДВОРЕШЕН АВТОРИТЕТ“

Митрополит Струмички Наум: „ВНАТРЕШЕН и НАДВОРЕШЕН АВТОРИТЕТ“

Просто, сме станале верна копија на старозаветните Црква, храм и свештенство – во нивната изобличеност, со слични рестриктивни правила кон обичниот верник (сепак носител на царското свештенство) и со ист...

 Викарен Епископ Јаков Стобиски: За маченички етос

Викарен Епископ Јаков Стобиски: За маченички етос

Имаме можност да бидеме маченици Христови – во секоја минута, во секоја секунда од нашиот живот. Мачеништво е да се избориш со една лоша помисла, со помисла на завист, со...

Архимандрит Партениј Бигорски: Острастеноста – пат кон демоноопседнатост

Архимандрит Партениј Бигорски: Острастеноста – пат кон демоноопседнатост

Оваа состојба на демоноопседнатост не е некаков мит или обична приказна, или пак, средство за заплашување. Не, таа е реалност и постои. Колку и да се обидуваат некои да ја...

« »