логоFacebookTwitterYouTubeeMail


д-р Митко Б. Панов

На прагот на најголемиот успех во современата македонска историја - добивањето на покана за членство во НАТО - Република Македонија континуирано и засилено се соочува со историската негација, манифестирана и преку интензивирањето и заострувањето на притисоците за промена на уставното и непроменливо име - Македонија. Тоа што посебно загрижува е што негацијата зачестено доаѓа и однатре, еднакво во форма на политичка конјуктурност сублимирана во неодамнешната реторика на лидер на политичка партија за „будалаштината“ на современите и античките Македонци, како и во историографска форма - рефлектирана со наметната „самопотреба“ за преиспитување на античкото минато на Македонија и на Македонците. Сето тоа доаѓа во време кога македонската влада, за првпат по осамостојувањето, се обидува да ги акцентира реалните културно-историски традиции на Македонците и на Македонија како држава, вклучувајќи ги и Албанците и останатите етнички заедници. Напластот создаден од политиката диктирана на релација Белград - Атина, одразена и во поранешната СФРЈ во целина, го остави длабоко затскриен македонскиот историографски континуитет од античкиот период, со примената на мошне умешно исконструираната вештачка историографска синтагма од 19 век заснована на поимот хеленизам. Во отсуство на сопствена национална држава на Македонија во 19 век, на историјата на античка Македонија и беше „залепена“ хеленистичката историографска етикета, што слепо беше следено од западната историографија, која впрочем и беше креатор на истата. Истоветниот приод беше применет и при оспорувањето на средновековната историја на Македонија, во која беа инволвирани други актери. Ретките македонски историографи во поранешна СФРЈ кои се зафатија со просветлувањето на историските корени на Македонија успеаја да продрат до средниот век, упатувајќи на културно-историските традиции од Св. Кирил и Методиј, Св. Климент и Св. Наум, како и на средновековната државност во времето на Самуил. Притоа, во малкуте студии беше посочена и неопходноста од расветлување на историјата на античка Македонија, која кадровски и историографски беше тенденциозно занемарена поради добро познатиот политички диктат на ниво на СФРЈ. Осамостојувањето на Република Македонија создаде можност за ослободување од тешкиот политичко-идеолошки напласт од СФРЈ во насока на коригирање на огромната историографска неправда која и беше причинета на Република Македонија, посебно во однос на античкиот период од нејзината историја. Македонија беше исправена пред историска шанса да ја разобличи западната историографија, т.н. либерална школа, која во однос на историјата на Македонија го следеше поимањето од 19 век, со кое се оспоруваше античкиот и средновековниот културно-историски континуитет. Меѓутоа, долгиот транзициски период во кој навлезе Република Македонија беше проследен со маргинализирање на историчарите, посебно на оние со национален предзнак. Политичкиот и личниот критериум беше поставен пред вредносниот и научниот, што се одрази и врз квалитетот на историографската продукција. Воедно, кај дел од историчарите во Македонија, синдромот на инфериорноста од поранешна СФРЈ беше заменет со тренд на настојување на наоѓање поткрепа за историското минато на Македонија кај западните историографи и прифаќањето на демагошкото поимање за историјата од европските бирократи во Брисел. Тоа, како и доскорашната ориентација на политичките елити, кои гледаа на историчарите како на кочничари на внатрешните и надворешно-политичките процеси, генерираше состојба во која македонските историографски трудови, во кои за првпат се акцентираше културно-историскиот континуитет од античка Македонија, останаа потиснати и неафирмирани. Како резултат на тоа пошироката јавност остана дезинформирана и конфузна, што меѓу другото се должеше (и) на продукцијата на квази-историографските трудови, како и на трудовите произлезени од „сомнителните“ проекти, кои на различни начини и со различни мотиви се обидуваа(т) да ја ре-дефинираа(т) историјата на Македонија. Неодамна бевме сведоци на директно вмешување на политиката во историографијата што продуцираше и апсурдно политичко толкување на историјата, втемелено на раскажаната фантастична приказна од лидер на политичка партија за „будалаштината“ на современите и античките Македонци околу нивното историско само-осознавање. Приказната генерално оди во правец на тоа дека „будалестите“ Македонци, всушност се и секогаш биле во голема историска заблуда: современите Македонци не можат да се повикуваат на своето античко минато, бидејќи не се Македонци; Александар Трети Македонски бил во заблуда бидејќи не бил Македонец; античките Македонци биле во заблуда. . . Ваквата историска негација не би требало да биде многу страшна, со оглед на смешниот карактер на фантастичната приказна, во која (како и кај сите приказни) не верува ниту самиот раскажувач. Апсурдот е дотолку поголем што токму антиката може да претставува обединувачки фактор за Македонците и за Албанците. Оттаму, изречената приказна добива многу подлабока политичка димензија, бидејќи коинцидира со засилениот притисок за промена на уставно име на Република Македонија, а со тоа далекосежно продира и во националниот идентитет на државата. Ваквата состојба дополнително ја наметнува неопходноста од просветлување на историјата на Македонија, но која не треба да се сведе на нејзино механичко ре-моделирање во зависност од моменталните состојби и потреби. Просветлувањето треба да се сфати во поширок контекст во насока на конечното отстранување на наталожениот политичко-идеолошки баласт кој за жал се уште ги задушува демократските процеси во земјата; враќањето кон научниот и вредносниот критериум наспроти политичкиот и личниот; темелно преиспитување на самите себеси и на сопствените вредности и капацитети; надминување на длабоката инфериорност од западните историографии и од европските демагошки поимања за националните истории на другите. Единствено вака сфатеното просветлување на историјата на Македонија може да биде во полза на Македонците, како и на Албанците и на сите други заедници кои живеат во Република Македонија, чиешто културно-историско само-осознавање нема да биде засновано на научно-фантастични приказни од типот за „будалаштината“ на другите, туку на реална, научно втемелена и општо прифатена историографска продукција во која ќе бидат интегрирани многувековните културно-историски традиции на Македонија, а кои длабоко продираат до антиката. На овој начин Република Македонија ќе може да се спротивстави на силните притисоци за промена на уставното и историско име, чиешто крајно исходиште би било промена и креирање на нов национален идентитет, преку вештачката замена на културно-историските традиции од антиката со оние од 20-от век. Тоа никако не смееме да го дозволиме, дотолку повеќе што историските аргументи се на наша страна!
Авторот е доктор по историски науки.



Видео содржини

Поуки од Светите Отци

krusevoexport

Наука и Култура

Мај 18, 2019

Доделени наградите „Златен був“ на 9. Филозофски филмски фестивал

Рускиот филм „Ноќен разговор со џелат“/ Night Talk With a Hangman и режисерот Јаков Сивченко се добитници на „Златен був“ за Најдобар краткометражен филм според жирито. Се работи за краткометражно филмско остварување инспирирано од новелата на швајцарскиот…
Април 08, 2019

Како може да им се помогне на оние кои размислуваат за самоубиство?

Според проценката на Светската Здравствена Организација во просек 1 милион луѓе умираат годишно како резултат на самоубиство. Во позадина на суицидалноста најчесто стои екстремна нелагодност, неиздржлива емоционална болка и неподносливо страдање на кое…

Светските научници и НАСА тврдат дека Македонија ја крие тајната за бесплатна енергија!

Мар 28, 2019 Друго од култура 386
Алшар е единственото наоѓалиште на талиум во светот. Tалиумот е цврст сив метал и е…

95 години од раѓањето на Вангел Наумовски – уметникот кој за Салвадор Дали беше „сликар од бајките“

Мар 24, 2019 Ликовна уметност 216
Со името на охридскиот сликар, кого Салвадор Дали воодушевено го нарече „сликар од…

Поезија од Стефан Марковски застапена во меѓународен поетски зборник во Италија

Мар 07, 2019 Литература 213
Поетското дело насловено Брзина на сонот (итал. Il ritmo di un sogno) од македонскиот…

Беседи

БEСEДА  за идoлoклoнствoтo какo прeљуба

БEСEДА за идoлoклoнствoтo какo прeљуба

Каква e таа прeљуба штo ја направил Израилoт и Јудeја (т.e. израилскиoт и јудeјскиoт нарoд) сo камeн и сo дрвo? Тoа e пoклoнeниeтo на идoлитe oд камeн и oд дрвo....

БEСEДА за Христoвoтo oсвeтлувањe

БEСEДА за Христoвoтo oсвeтлувањe

Христoс e пoтрeбeн и на пoчeтoкoт и на крајoт. Какo штo на дeтe кoe сe дави му e пoтрeбна рoдитeлската рака за да гo извади oд вoдата и пoтoа да гo...

Милан Ѓорѓевиќ: Томина недела

Милан Ѓорѓевиќ: Томина недела

Навистина, сомнежот е движечка сила на научната и истражувачката работа, но истиот тој сомнеж претставува голема пречка за црковниот живот, кој се темели врз верата, а не врз набљудувањето, експериментирањето...

БEСEДА за вниматeлнoст кoн сè штo нe e пo Христа

БEСEДА за вниматeлнoст кoн сè штo нe e пo Христа

Браќа, да нe нè зарoби филoзoфијата, кoја, нагаѓајќи гoвoри дeка нeма вeчeн живoт ниту вoскрeсeниe oд мртвитe, бидeјќи ниe нe дoаѓамe дo Вистината сo нагаѓањe чoвeчкo, туку сo Бoжјo oткрoвeниe.

БEСEДА  за живата надeж

БEСEДА за живата надeж

Нo, кoј дeнeс им пoкажа живo надeвањe на луѓeтo, кoј и какo? Апoстoлoт Пeтар oдгoвара на oва прашањe: “Гoспoд наш Исус Христoс и тoа сo вoскрeсeниeтo oд мртвитe. Никoј друг...

„Лазаре, излези надвор“

„Лазаре, излези надвор“

Тие Негови зборови, пред сè, значат дека нема смрт за оние кои веруваат во Христа, зашто Христос подоцна на Марта ѝ вели: „Јас сум воскресението и животот; кој верува во...

БEСEДА за барањeтo на живиoт пoмeѓу мртвитe

БEСEДА за барањeтo на живиoт пoмeѓу мртвитe

Духoт нeпoмрачeн сo грeв глeда вo нeбoтo и нe глeда грoб; пoмрачeниoт дух сo грeв глeда вo грoбoт и нe гo глeда нeбoтo. Грeвoт и дoбрoдeтeлта управуваат сo духoвниoт вид...

Митрополит Струмички Наум - Моќно превентивно или ризично куративно

Митрополит Струмички Наум - Моќно превентивно или ризично куративно

Бог е совршен, и како совршен, сѐ што прави – прави совршено. Кога Бог го направи човекот, всушност, направи бог – иако не по природа. Направи човекобог, кој треба да...

Жарко Ѓорѓиевски - Недела на преподобна Марија Египетска

Жарко Ѓорѓиевски - Недела на преподобна Марија Египетска

Телесните слабости постојано не вовлекуваат во нешта кои се сосема спротивни од патот на духовното совршенство. Телесните искушенија можат да не насочат кон пороци и кон секакво зло, а единствен...

« »