логоFacebookTwitterYouTubeeMail


 

Археологот Дончо Наумовски во Шпанија го презентирал начинот на кој се реконструирани куќите од првото неолитско село

 

Реконструкцијата на куќите во неолитско село Тумба Маџари во Скопје, кое минатата година под уставно име беше примено во меѓународната организација на археолошки музеи под отворено небо и експериментална археологија ЕХАРК – (EHARC), неодамна беше претставенa и на симпозиум во Каласел, Шпанија. Се' уште невработениот археолог Дончо Наумовски, кој е дел од тимот што го истражува и го презентира неолитското село, во таа пригода осознал низа новини поврзани со начините на реконструкција на објектите на археолошките локалитети во повеќе земји во странство и ја надополнил својата слика за нивото на кое денеска тие се презентираат. „На симпозиумот учествуваа претставници од Франција, Италија, Австрија, Германија, Шведска, Англија, Шкотска, Велс, САД, Полска и др. Германиците, на пример, презентираа искуство од својот локалитет Ксантен каде што реконструирале амфитеатар што таму го откриле според свои пресметки, без можност да ги пронајдат и потребните податоци за неговата височина, за бројот на некогашните седишта. Вложиле 20 милиони евра кои за 20 години и ги вратиле од туристичките посети“, посочи Наумовски.

Тој бил пријатно изненаден и од различните презентирани искуства за работа со деца од школска и претшколска возраст на локалитетите, од начините на кои се организираат работилници под отворено небо во кои децата добиваат можност да изработат и предмети од периодот од кој датира локалитетот.„Децата откриваат и предмети што претходно им ги закопуваат во земја за да можат на поавтентичен начин да ги доживеат археолошките ископувања. Имав можност да видам како се изработуваат и еднодневни програми преку кои историјата се доловува на повпечатлив начин од усното раскажување. Децата ги облекуваат и во средновековни костими, им даваат да гаѓаат со стрели, ги носат во средновековни ковачници. На еден локалитет во близина на Барселона, не пречекаа и презентери со иберски шлемови на главата, а за жал, кај нас сеуште на локалитетите презентацијата се сведува на раскажување и покажување. Она што го видов ми дава желба да продолжиме на Тумба Маџари да ја реализираме започнатата идеја за работилници за посетителите за да ги вклучиме и нив на одреден начин во презентацијата неолитските вредности“ Наумовски потенцираше дека за прв пат во Шпанија имал можност со помош на ајпод и ГПС, на одреден локалитет што изгледа како обична земјена површина, да види откриени објекти, цела населба. „Како да гледав филм“, рече и напомена дека средствата што за таквата услуга се плаќаат одат на сметка на авторите на апликацијата.

При презентацијата на реконструкцијата на неолитските куќи од Тумба Маџари, рече дека најмногу од прашањата што му ги упатувале другите учесници биле поврзани со етнолошките елементи и жртвениците што и се изложени во дел од нив.

„Претставници од Италија каде што исто така има неолитско село, ни се пожалија дека куќите почнале да им се распаѓаат, а ние им посочивме дека немаме таков проблем, бидејќи сеуште имаме практични искуства со куќи направени со лепеж од кал. И дел од шталите и амбарите во Македонија до 70-тите години на минатиот век се правеле на тој начин, со плетење на дрво и ставање на кал измеѓу. А тоа е дел од експерименталната археологија, но при градењето на куќите на Тумба Маџари се користени и некои модерни елементи. Не е се апсолутно неолитско, бидејќи немаме финансиски средства за таков вид на одржување“.

А деновиве кога ние го посетивме неолитското село отворено во 2008 година, ги сретнавме и учениците од средното скопско училиште „Арсениј Јовков“. Тоа беше една од ретките посети на скопските училишта годинава, а археологот Драгиша Здравковски, кој долги години работи на просторот, очекува нивниот број да се зголеми со оглед на неодамна донесената одлука за таков вид практична едукација од страна на градоначалникот на Град Скопје и на одлуката за задолжителна, 30-дневна практична настава на универзитетите, донесена од Министерството за наука и образование. „Ние сме отворени за соработка со нив. Тука можат да научат како функционираат музеите што низ пракса најдобро се учи. Студентите по археологија нормално постојано доаѓаат, имаше и една група од Природно-математичкиот факултет и толку. Можеби доаѓаат поединечно“.

Се' уште интерес за вложување во развој на овој локалитет кој неодамна доби и ноќно осветлување, вели тој, не покажале домашните бизнисмени. „Културното ниво не им е на такво ниво за да очекуваме да бидат донатори. Ги има во земјава, но се многу малку“. Тој потенцира дека неолитското село го посетуваат повеќе училиштата од другите градови а помалку од Скопје, но и дека посетата од туристичките агенции од земјава е исто така инцидентна, не организирана како што и би требало со оглед дека станува збор за првото неолитско село, музеј на отворено во земјава. При влегувањето во него се' уште не се наплаќаат билети, а се претпоставува дека досега го виделе околу 10 -15 илјади луѓе. Се' уште таму нема продавница за сувенири што се планира да биде отворена годинава, а се направени пет неолитски куќи и неколку придружни објекти: портирница, музејска продавница, натстрешница, пчеларник и др. Петтата најголемата куќа е планирано да биде училница со клупи и телевизор.

Во неа на посетителите ќе им бидат презентирани низа содржини поврзани со локалитетот, а ќе можат да се одржуваат и собири. Општината Гази Баба за 8 мај најавила одржување и на прва промоција на книга во селото.

Потребно е, според Драгиша Здравковски што поскоро да се работи и на решавање на статусот за постојано вработување на дел од луѓето кои таму работат, а и да се посвети поголемо внимание на поставувањето на ознаките кои посетителите ги водат до неолитското село. Археолозите годинава добиле 700 илјади денари од Министерството за култура, кои, вели Здравковски, најверојатно ќе бидат потрошени за одржување, опремување на музејот, за одржување и на локалитетот, но нема да има средства за археолошки истражувања.

 Катерина Богоева - Утрински весник

 http://www.utrinski.com.mk/?ItemID=8A7110B7C3FCD947A3B6824C737F645A

 



Видео содржини

Поуки од Светите Отци

krusevoexport

Наука и Култура

Април 08, 2019

Како може да им се помогне на оние кои размислуваат за самоубиство?

Според проценката на Светската Здравствена Организација во просек 1 милион луѓе умираат годишно како резултат на самоубиство. Во позадина на суицидалноста најчесто стои екстремна нелагодност, неиздржлива емоционална болка и неподносливо страдање на кое…
Март 28, 2019

Светските научници и НАСА тврдат дека Македонија ја крие тајната за бесплатна енергија!

Алшар е единственото наоѓалиште на талиум во светот. Tалиумот е цврст сив метал и е токсичен. Употребуван е во електронската индустрија и за изработка на стакло. Исто така е употребуван и во отров за глувци и инсектициди. Лорандит или талиумов арсеничен…

95 години од раѓањето на Вангел Наумовски – уметникот кој за Салвадор Дали беше „сликар од бајките“

Мар 24, 2019 Ликовна уметност 143
Со името на охридскиот сликар, кого Салвадор Дали воодушевено го нарече „сликар од…

Поезија од Стефан Марковски застапена во меѓународен поетски зборник во Италија

Мар 07, 2019 Литература 155
Поетското дело насловено Брзина на сонот (итал. Il ritmo di un sogno) од македонскиот…

Срамота е младите да знаат повеќе странски, отколку македонски јазик

Фев 22, 2019 Литература 230
Foto
Младите подобро ги познаваат странските јазици одошто македонскиот јазик. Со цел да си…

Беседи

Митрополит Струмички Наум - Моќно превентивно или ризично куративно

Митрополит Струмички Наум - Моќно превентивно или ризично куративно

Бог е совршен, и како совршен, сѐ што прави – прави совршено. Кога Бог го направи човекот, всушност, направи бог – иако не по природа. Направи човекобог, кој треба да...

Жарко Ѓорѓиевски - Недела на преподобна Марија Египетска

Жарко Ѓорѓиевски - Недела на преподобна Марија Египетска

Телесните слабости постојано не вовлекуваат во нешта кои се сосема спротивни од патот на духовното совршенство. Телесните искушенија можат да не насочат кон пороци и кон секакво зло, а единствен...

Митрополит Струмички Наум: „Учителка“

Митрополит Струмички Наум: „Учителка“

Ајде повторно и оваа година – како во годините наназад, на Нејзиниот ден, да го обновиме нашиот подвиг – молитвеното правило „Богородице Дево...“ Оваа молитва, за нас раслабените, е последна...

БEСEДА за сeмoќта на збoрoт Бoжји

БEСEДА за сeмoќта на збoрoт Бoжји

Нo пoстoи рeд и начин пoмeѓу тваритe, видлив и дoстапeн за нас луѓeтo, а пoстoи рeд и начин нeвидлив и нeдoстапeн. Спoрeд тoј нeвидлив и нeдoстапeн рeд и начин, кoј...

Празникот Благовештение – првиот цвет на Пасхата

Празникот Благовештение – првиот цвет на Пасхата

Ете она што дојде да нѐ повика, сега ни се јави: Бог надумно се соединува со луѓето; со гласот на Архангелот прелеста се изгонува, а Дева радост прима; небото слегува...

Викарен Епископ Стобиски г. Јаков: Жртвена прегратка (31.03.2019)

Викарен Епископ Стобиски г. Јаков: Жртвена прегратка (31.03.2019)

Ако ги приклониме колената, а во срцето свое, во вистинскиот храм во кој Бог се вселува, не го поставиме Крстот, сме го промашиле суштинското значење на празникот, затоа што тоа...

О. Жарко Ѓорѓиевски ✥ Недела Крстопоклона (III Недела на Великиот Пост) ✥ 31.03.2019

О. Жарко Ѓорѓиевски ✥ Недела Крстопоклона (III Недела на Великиот Пост) ✥ 31.03.2019

Според својата слободна волја човекот паднал во грев, па затоа и според својата слободна волја треба да се лекува и на крајот излечи од гревот и смртта. Бог не ги...

Викарниот Епископ Стобиски г. Јаков : „Ако нашата молитва не го опфати целиот свет, не сме Христови и не сме деца на Пресвета Богородица“

Викарниот Епископ Стобиски г. Јаков : „Ако нашата молитва не го опфати целиот свет, не сме Христови и не сме деца на Пресвета Богородица“

Знаеме дека за секој дар што од Бог го добиваме, го добиваме од Неа и преку Неа, и поради Нејзините молитви, бидејќи самите со ништо не сме го заслужиле. Сѐ...

Протоереј Драган Јанковски: Втора недела од Велигденскиот пост

Протоереј Драган Јанковски: Втора недела од Велигденскиот пост

Човекот кога му прави добро на својот ближен, тоа е вистинска добродетел, која Му е угодна на Бога. Оваа вистина ја посведочува и самиот Господ Исус Христос, бидејќи не само...

« »