логоFacebookTwitterYouTubeeMail


 

Археологот Дончо Наумовски во Шпанија го презентирал начинот на кој се реконструирани куќите од првото неолитско село

 

Реконструкцијата на куќите во неолитско село Тумба Маџари во Скопје, кое минатата година под уставно име беше примено во меѓународната организација на археолошки музеи под отворено небо и експериментална археологија ЕХАРК – (EHARC), неодамна беше претставенa и на симпозиум во Каласел, Шпанија. Се' уште невработениот археолог Дончо Наумовски, кој е дел од тимот што го истражува и го презентира неолитското село, во таа пригода осознал низа новини поврзани со начините на реконструкција на објектите на археолошките локалитети во повеќе земји во странство и ја надополнил својата слика за нивото на кое денеска тие се презентираат. „На симпозиумот учествуваа претставници од Франција, Италија, Австрија, Германија, Шведска, Англија, Шкотска, Велс, САД, Полска и др. Германиците, на пример, презентираа искуство од својот локалитет Ксантен каде што реконструирале амфитеатар што таму го откриле според свои пресметки, без можност да ги пронајдат и потребните податоци за неговата височина, за бројот на некогашните седишта. Вложиле 20 милиони евра кои за 20 години и ги вратиле од туристичките посети“, посочи Наумовски.

Тој бил пријатно изненаден и од различните презентирани искуства за работа со деца од школска и претшколска возраст на локалитетите, од начините на кои се организираат работилници под отворено небо во кои децата добиваат можност да изработат и предмети од периодот од кој датира локалитетот.„Децата откриваат и предмети што претходно им ги закопуваат во земја за да можат на поавтентичен начин да ги доживеат археолошките ископувања. Имав можност да видам како се изработуваат и еднодневни програми преку кои историјата се доловува на повпечатлив начин од усното раскажување. Децата ги облекуваат и во средновековни костими, им даваат да гаѓаат со стрели, ги носат во средновековни ковачници. На еден локалитет во близина на Барселона, не пречекаа и презентери со иберски шлемови на главата, а за жал, кај нас сеуште на локалитетите презентацијата се сведува на раскажување и покажување. Она што го видов ми дава желба да продолжиме на Тумба Маџари да ја реализираме започнатата идеја за работилници за посетителите за да ги вклучиме и нив на одреден начин во презентацијата неолитските вредности“ Наумовски потенцираше дека за прв пат во Шпанија имал можност со помош на ајпод и ГПС, на одреден локалитет што изгледа како обична земјена површина, да види откриени објекти, цела населба. „Како да гледав филм“, рече и напомена дека средствата што за таквата услуга се плаќаат одат на сметка на авторите на апликацијата.

При презентацијата на реконструкцијата на неолитските куќи од Тумба Маџари, рече дека најмногу од прашањата што му ги упатувале другите учесници биле поврзани со етнолошките елементи и жртвениците што и се изложени во дел од нив.

„Претставници од Италија каде што исто така има неолитско село, ни се пожалија дека куќите почнале да им се распаѓаат, а ние им посочивме дека немаме таков проблем, бидејќи сеуште имаме практични искуства со куќи направени со лепеж од кал. И дел од шталите и амбарите во Македонија до 70-тите години на минатиот век се правеле на тој начин, со плетење на дрво и ставање на кал измеѓу. А тоа е дел од експерименталната археологија, но при градењето на куќите на Тумба Маџари се користени и некои модерни елементи. Не е се апсолутно неолитско, бидејќи немаме финансиски средства за таков вид на одржување“.

А деновиве кога ние го посетивме неолитското село отворено во 2008 година, ги сретнавме и учениците од средното скопско училиште „Арсениј Јовков“. Тоа беше една од ретките посети на скопските училишта годинава, а археологот Драгиша Здравковски, кој долги години работи на просторот, очекува нивниот број да се зголеми со оглед на неодамна донесената одлука за таков вид практична едукација од страна на градоначалникот на Град Скопје и на одлуката за задолжителна, 30-дневна практична настава на универзитетите, донесена од Министерството за наука и образование. „Ние сме отворени за соработка со нив. Тука можат да научат како функционираат музеите што низ пракса најдобро се учи. Студентите по археологија нормално постојано доаѓаат, имаше и една група од Природно-математичкиот факултет и толку. Можеби доаѓаат поединечно“.

Се' уште интерес за вложување во развој на овој локалитет кој неодамна доби и ноќно осветлување, вели тој, не покажале домашните бизнисмени. „Културното ниво не им е на такво ниво за да очекуваме да бидат донатори. Ги има во земјава, но се многу малку“. Тој потенцира дека неолитското село го посетуваат повеќе училиштата од другите градови а помалку од Скопје, но и дека посетата од туристичките агенции од земјава е исто така инцидентна, не организирана како што и би требало со оглед дека станува збор за првото неолитско село, музеј на отворено во земјава. При влегувањето во него се' уште не се наплаќаат билети, а се претпоставува дека досега го виделе околу 10 -15 илјади луѓе. Се' уште таму нема продавница за сувенири што се планира да биде отворена годинава, а се направени пет неолитски куќи и неколку придружни објекти: портирница, музејска продавница, натстрешница, пчеларник и др. Петтата најголемата куќа е планирано да биде училница со клупи и телевизор.

Во неа на посетителите ќе им бидат презентирани низа содржини поврзани со локалитетот, а ќе можат да се одржуваат и собири. Општината Гази Баба за 8 мај најавила одржување и на прва промоција на книга во селото.

Потребно е, според Драгиша Здравковски што поскоро да се работи и на решавање на статусот за постојано вработување на дел од луѓето кои таму работат, а и да се посвети поголемо внимание на поставувањето на ознаките кои посетителите ги водат до неолитското село. Археолозите годинава добиле 700 илјади денари од Министерството за култура, кои, вели Здравковски, најверојатно ќе бидат потрошени за одржување, опремување на музејот, за одржување и на локалитетот, но нема да има средства за археолошки истражувања.

 Катерина Богоева - Утрински весник

 http://www.utrinski.com.mk/?ItemID=8A7110B7C3FCD947A3B6824C737F645A

 



Поуки од Светите Отци

krusevoexport

Наука и Култура

Јули 04, 2019

Рабиндранат Тагоре:„Погрешно го читаме светот и велиме дека нè залажува.“

Љубовта е еден од најзастапените и најуниверзалните мотиви во сите уметнички облици. Поезијата на Рабиндранат Тагоре, индиски книжевник, филозоф и драматург, е сплетена од стихови кои го докажуваат тоа.Творечкиот опус на овој книжевник го чинат 1000 поеми,…
Јули 02, 2019

Петтата сесија на Охридската школа на природното право

Првата сесија од овој настан ја отвори акад. Владо Камбовски, раководител на Центарот за стратегиски истражувања „Ксенте Богоев“ при МАНУ. Тој ја потенцираше значајноста на овој настан, кој, како што рече, се одржува на истото место каде е основана МАНУ во…

Доделени наградите „Златен був“ на 9. Филозофски филмски фестивал

Мај 18, 2019 Филм, Театар 209
Рускиот филм „Ноќен разговор со џелат“/ Night Talk With a Hangman и режисерот Јаков…

Како може да им се помогне на оние кои размислуваат за самоубиство?

Апр 08, 2019 Друго од култура 420
Според проценката на Светската Здравствена Организација во просек 1 милион луѓе умираат…

Светските научници и НАСА тврдат дека Македонија ја крие тајната за бесплатна енергија!

Мар 28, 2019 Друго од култура 567
Алшар е единственото наоѓалиште на талиум во светот. Tалиумот е цврст сив метал и е…

Беседи

 Викарен Епископ Јаков Стобиски

Викарен Епископ Јаков Стобиски

Не плашете се да страдате, оти човекот што се плаши да страда и да се жртвува никогаш нема да му објави војна на ѓаволот и на гревот, нема никогаш да...

БEСEДА за силата и дeјствoтo на дoбритe дeла

БEСEДА за силата и дeјствoтo на дoбритe дeла

Тeшкo e, браќа, да сe спoри сo бeзбoжeн, тeшкo e да сe разгoвара сo бeзумeн, тeшкo e да сe убeдува oзлoбeн. Бeзбoжниoт, бeзумниoт и oзлoбeниoт тeшкo ќe ги убeдиш сo...

Поука на денот: Старец Ефрем Филотејски

Поука на денот: Старец Ефрем Филотејски

Секогаш сеќавај се на Исус за секогаш да го пронаоѓаш соодветниот лек за своите слабости. Те боли ли нешто? Ако Го повикаш Исус, ќе најдеш утеха и просветлување. Тажен си?...

Епископ Климент Хераклејски: Тајната на Свети Јован Претеча

Епископ Климент Хераклејски: Тајната на Свети Јован Претеча

Он е несоборлив поглед на стариот Израил во даденото ветување на Новиот Ерусалим. Он е човек којшто се најде меѓу двата завети, како во некој процеп, се „отвора карпата за...

Викарен Епископ Јаков Стобиски: Свети Јован Крстител

Викарен Епископ Јаков Стобиски: Свети Јован Крстител

Празнуваме само три такви рождества: Раѓањето Христово – Божик, Раѓањето на Пресвета Богородица и Раѓањето на свети Јован Претеча и Крстител. Тие три раѓања се тесно поврзани со Домостројот на...

БEСEДА прoтив злoрадoста

БEСEДА прoтив злoрадoста

Бoг гo сoздал за живoт и Бoг нe сe радува на нeгoвата прoпаст. Нe радувај сe ни ти на oна штo гo растажува Бoга. Кoга чoвeкoт прoпаѓа, Бoг губи; зарeм...

Архимандрит Партениј Бигорски: Зависниот од Христа – вистински слободен

Архимандрит Партениј Бигорски: Зависниот од Христа – вистински слободен

Со Својот призив кон апостолите и нивниот брз и решителен одѕив, Господ ни покажува дека дојде да нѐ повика кон вистинската слобода. Апостолите ја оставиле зависноста од овој свет и...

г. Јосиф, митрополит Тетовско – гостиварски: „Да ги имаме на ум – Наумовите совети“

г. Јосиф, митрополит Тетовско – гостиварски: „Да ги имаме на ум – Наумовите совети“

На почетокот од месец јули Светата православна црква во црковниот календар определила да го славиме споменот на светиот Наум Охридскиот, чудотворец, кој се подвизувал и живеел во нашиот крај, во...

« »