логоFacebookTwitterYouTubeeMail

Еклисиолошки и канонски последици од Светотаинската природа на Црквата. Црковно заедничарење, соборност и власт

 

Равена, 13 октомври 2007 г.

 

 Вовед

 

1. „За да бидат сите едно, како што си Ти Оче, во Мене, и Јас во Тебе; па така и тие да бидат во Нас едно, и да поверува светот дека Ти си Ме пратил“ (Јован 17, 21). Му благодариме на триединиот Бог Кој нè собра нас – членовите на Мешаната меѓународна комисија за Богословски дијалог меѓу Римокатоличката и Православната Црква – за да одговориме заеднички во послушание на оваа молитва на Исус. Свесни сме дека нашиот дијалог се возобновува во свет кој во последно време претпре длабоки промени. Процесите на секуларизација и глобализација, како и предизвикот од новите соочувања на христијаните и иноверните им наложуваат на Христовите следбеници да ја сведочат својата вера, љубов и надеж со нова неодложност. Духот на воскреснатиот Господ нека им даде сила на нашите срца и умови да ги донесат плодовите на единство во односот меѓу нашите Цркви, за да можеме заедно да служиме на единството и мирот на целото човештво како едно семејство. Истиот Дух нека нè води кон целосна пројава на тајната на црковното заедничарење (општење, евхаристиска заедница), на кое со благодарност му оддаваме признание како на прекрасен дар Божји на светот, тајна чија убавина зрачи особено во светоста на светиите, кон што се повикани сите.

 

            2. После усвоениот план на првата средба во Родос, 1980 година, Мешаната комисија почна да ја разгледува тајната на црковната koinônia (заедница) во светлина на тајната на Света Троица и на Евхаристијата. Ова овозможи подлабоко сфаќање на црковното заедничарење, како на ниво на помесната заедница околу нејзиниот Епископ, така и на ниво на односите меѓу Епископите и меѓу помесните Цркви што тие ги возглавуваат во евхаристиска заедница со Едната Вселенска Црква Божја (Минхенски документ, 1982 година). За да ја појасни природата на заедничарењето, Мешаната комисија го нагласи односот што постои меѓу верата, Таинствата – особено трите Таинства на воведување во христијанството – и единството на Црквата (Документот од Бари, 1987 година). Потоа, со проучување на Таинството свештенство во Светотаинската структура на Црквата, Комисијата јасно ја посочи улогата на апостолското преемство како залог за koinônia-та на севкупната Црква и на нејзиниот континуитет со Апостолите во секое време и на секое место (Валамски документ, 1988 година). Од 1990 до 2000 година, главна тема разгледувана од Комисијата беше онаа за „унијатството“ (Документ од Баламанд, 1993 година; Балтимор, 2000 година), тема на која понатаму ќе се осврнеме во блиска иднина. Сега ќе се зафатиме со темата отворена на крајот од Валамскиот документ, со размислувања во врска со црковното заедничарење, соборност и власт.

 

            3. Врз основа на овие заеднички сознанија на нашата вера, сега треба да ги извлечеме еклисиолошките и канонските последици што произлегуваат од Светотаинската природа на Црквата. Бидејќи Евхаристијата, во светлина на Светотроичната тајна, е критериум за севкупниот црковен живот, како ја одразуваат видливо тајната на оваа koinônia институционалните структури? Бидејќи едната и света Црква се остварува и во секоја помесна Црква што служи Евхаристија и истовремено во koinônia-та на сите Цркви, како ја одразува оваа Светотаинска структура животот на Црквите?

 

            4. Единство и разновидност, односот меѓу едната Црква и многуте помесни Цркви, овој конститутивен однос на Црквата, го поставува и прашањето за односот меѓу власта својствена на секоја црковна институција и соборноста што произлегува од тајната на Црквата како заедничарење. Бидејќи термините „власт“ и „соборност“ опфаќаат широк спектар на значење, ќе започнеме со дефиниција на она што ние подразбираме под нив1.

 

            1 Православните учесници сметаа за неопходно да нагласат дека употребата на термините „Црква“, „вселенска Црква“, „неделива Црква“ и „Тело Христово“ во овој и слични документи издадени од Мешаната комисија воопшто не го засега поимањето што за себе го има Православната Црква како една, света, соборна и апостолска Црква, за која зборува Никејскиот Симбол на верата. Од католичка гледна точка, истата самосвест се применува: едната, света, соборна и апостолска Црква ‘опстојува во Католичката црква’ (Lumen Gentium, 8); ова не го исклучува признавањето дека постојат елементи на вистинската Црква надвор од Католичката заедница.  

 

 I. Темелите на соборноста и на власта

 

 1. Соборност

 
 

            5. Терминот соборност или синодалност доаѓа од зборот „собор“ (synodos на грчки, concilium на латински), кој првенствено означува собрание на Епископи со одредена одговорност. Меѓутоа, можно е терминот да се сфати и во поширока смисла, така што ќе ги опфаќа сите членови на Црквата (сп. рускиот термин соборност). Според тоа, ние ќе зборуваме првенствено за соборност што означува дека секој член на Телото Христово, преку Крштението, има свое место и соодветна одговорност во евхаристиската заедница – koinônia (communio на латински). Соборноста ја одразува Светотроичната тајна и во неа ја има својата врвна основа. Трите Лица на Света Троица се „означени со број“, како што вели св. Василиј Велики („За Светиот Дух“, 45), без определба како „второ“ или „трето“ лице, што би подразбирало некакво смалување или потчинетост. Слично на ова, и меѓу помесните Цркви постои поредок (taxis), што сепак не подразбира нееднаквост во нивната црковна природа.

 

            6. Евхаристијата ја одразува Светотроичната koinônia остварена во верните како органско единство на повеќе членови од кои секој има дарба, служење или соодветна свештеничка служба, неопходни во нивната бројност и разновидност за надѕидување на сите во едното црковно Тело на Христос (сп. 1Коринтјани 12, 4-30). Сите се повикани, ангажирани и одговорни – секој на различен но не и помалку вистински начин – во заедничкото остварување на делата кои, преку Светиот Дух, во Црквата ја прават присутна Христовата служба, „патот, вистината и животот“ (Јован 14, 6). На тој начин тајната на спасителната koinônia со Благословената Троица се остварува во човештвото.

 

            7. Целата заедница и секоја личност во неа ја има „свеста на Црквата“ (ekkesiastikè syneidesis), како што ја нарекува грчкото богословие, sensus fidelium според латинската терминологија. Преку Крштението и Конфирмацијата (Миропомазанието) секој член на Црквата има некој вид власт во Телото Христово. Во оваа смисла, сите верни (не само Епископите) се одговорни за верата исповедана на нивното Крштение. Наше заедничко учење е дека народот Божји, примајќи го „помазанието што доаѓа од Светиот“ (1Јован 2, 20 и 27), во заедничарење со своите пастири, не може да греши по однос на прашања од верата (сп. Јован 16, 13).

 

            8. Во проповедта на верата на Црквата и во појаснувањето на правилата на христијанско однесување, Епископите имаат посебна задача по Божја определба. „Како наследници на Апостолите, Епископите се одговорни за заедничарење во апостолската вера и за верност кон барањата на живот во согласност со Евангелието“ (Валамски документ, 40).

 

            9. Соборите се основен начин на кој се остварува заедничарењето меѓу Епископите (сп. Валамски документ, 52). Зашто, „приврзаноста кон апостолското заедничарење ги обединува сите Епископи, поврзувајќи го Épiskopè-от на помесната Црква со Соборот на Апостолите. И тие образуваат собор вкоренет во Духот во „еднаш засекогаш“ на апостолската група, единственото сведоштво на верата. Ова значи не само дека тие би требало да се меѓусебно обединети во верата, милосрдието, мисијата, помирувањето, туку и дека им е заедничка истата одговорност и истото служење на Црквата“ (Минхенски документ, III, 4).

 

            10. Оваа соборна димензија на животот на Црквата е дел од нејзината длабоко вкоренета природа. Односно, заснована е на Христовата волја за неговиот народ (сп. Матеј 18, 15-20), иако нејзините канонски остварувања нужно се предопределени и од историјата и од социјалниот, политичкиот и културниот контекст. Вака дефинирана, соборната димензија на Црквата може да се види на трите нивоа на црковно заедничарење – локалното (помесно), регионалното и универзалното (вселенско): на локалното ниво на епархијата доверена на Епископ; на регионалното ниво на група помесни Цркви со нивните Епископи кои „го признаваат првиот меѓу себе“ (Апостолско правило 34); и на универзалното ниво, каде што првите (protoi) во различните региони, заедно со сите Епископи, соработуваат во она што ја засега севкупноста на Црквата. И на ова ниво, првите (protoi) мора да го признаат првиот меѓу себе.

 

            11. Црквата постои во многу и различни места, и ова ја одразува нејзината соборност (католичност - сеопфатност). Како „католична“, таа е жив организам, Телото Христово. Секоја помесна Црква, кога е во заедничарење со другите помесни Цркви, е пројава на едната и неделива Црква Божја. Следувателно, да се биде „католичен“ (соборен), значи да се биде во општење со едната Црква на сите времиња и сите места. Затоа прекинот на евхаристиска заедница значи повреда на една од суштествените карактеристики на Црквата, нејзината соборност.

 

 Еклисиолошки и канонски последици од Светотаинската природа на Црквата (II дел)

 



Видео содржини

Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Духовност

Февруари 23, 2020
ih3387

Свети свештеномаченик Харалампиј

Секој човек со своето раѓање добива лично име по кое го препознаваат во текот на целиот живот. Името е наша сопствена карактеристика, но малкумина го знаат вистинското потекло на своето име и неговото вистинско значење. Секое православно име има своја суштина…
Јануари 29, 2020
3.angeli.so.truba

Живот во служба на Бога и на луѓето

Неговите слова зрачат со силна нагласеност на светиклиментовиот образец и претставуваат целосно легитимирање на македонското црковно и духовно наследство. Дедо Стефан е ревносен борец за македонскиот јазик што неизмерно го сака и постојано го збогатува. Еве…

Почитување на Пресветата Мајка Божја

7.Vselenski.sobor
Таа е заштитничка и покров на христијанскиот род. Како Мајка на Синот Божји, таа има…

Митрополит Струмички Наум: ВОВЕДЕНСКИ РАЗМИСЛУВАЊА

Дек 05, 2019 Беседи 746
7.Vselenski.sobor
Премногу размислуваме во категоријата Бог – човек, наместо во категоријата личносни…

Свети Антониј Велики: Кој е ѓаволот и кога напаѓа...?

А кога ќе се всели Божјиот Дух, Он ги успокојува, им дава да го вкусуваат спокојот во…

Беседи

Митрополит Струмички Наум: Првенство по чест (11.07.2020)

Митрополит Струмички Наум: Првенство по чест (11.07.2020)

Нема таков голем грев пред Бог каков што е духовниот геноцид што се врши над нашата света Црква. Да имаш власт да сврзуваш и да разврзуваш и на небото и...

Митрополит Струмички Наум:  Умно-срдечната молитва – критериум на вистинско богословие (07.07.2020)

Митрополит Струмички Наум: Умно-срдечната молитва – критериум на вистинско богословие (07.07.2020)

Теологија без умно-срдечна молитва е повеќе технологија, т.е. умешност, односно техника на составување и вообликување на мислата и на зборот, отколку богословие, отколку Божјо слово; повеќе знаење што произлегува од...

 Митрополит Методиј Златанов: огромна е човечката жед за љубов

Митрополит Методиј Златанов: огромна е човечката жед за љубов

Во духовната пустина на овој суетен свет, на ова место на нашето исконско туѓинување, огромна е човечката жед за љубов. Дури и се навикнуваме да живееме без внимание кон себе...

Митрополит Европски Пимен (03.07.2020)

Митрополит Европски Пимен (03.07.2020)

Да си споменеме за да поверуваме во она дека сė што е соединето со Бога е спасено, та освестеното да го примениме во нашите животи. Да престанеме да ги распнуваме...

Митрополит Струмички Наум: Кажи само збор (04.07.2020 )

Митрополит Струмички Наум: Кажи само збор (04.07.2020 )

Исто така, извршен e и Литургискиот (Евхаристиски) збор, и тој е збор во сила; извор на слово во сила, кое повторно и повторно го обновува светот; затоа што Христос е...

О. Жарко Ѓорѓиевски ✥Беседа за св. Наум Охридски✥  (03.07.2020)

О. Жарко Ѓорѓиевски ✥Беседа за св. Наум Охридски✥ (03.07.2020)

Свети Наум бил мудар учител, единствен раководител на монасите, решителен подвижник, чудотворен молитвеник и духовник. Тој постојано работел на преводи на светото Писмо и другите богослужбени книги од грчки на...

Митрополит Струмички Наум: Слово за фарисеите (03.07.2020)

Митрополит Струмички Наум: Слово за фарисеите (03.07.2020)

Кој им е проблемот на фарисеите, тогашни, денешни и на сите времиња? Тоа што постојано бараат грешка; но не баш кај секој, туку посебно кај оној на кого се фиксирани....

Митрополит Струмички Наум: Како да ја достигнеме молитвата на срцето (01.07.2020)

Митрополит Струмички Наум: Како да ја достигнеме молитвата на срцето (01.07.2020)

И најважно од сѐ е – на секое зло да враќаме со добро, со љубов. За да ни биде дозволено да ја кажуваме оваа молитва треба и во мислите и...

О.Методиј Митановски: Беседа за 3-та недела по Педесетница

О.Методиј Митановски: Беседа за 3-та недела по Педесетница

Важно е да напомнеме дека и покрај големите и епохални откритија на науката, животот на денешните луѓе не ѐ подобар. Напаротив создаден ѐ кај луѓето страв и немир, наместо радост...

« »