логоFacebook  Twitter  YouTube  eMail


 

Византискиот нотен запис неодамна најден на карпа во с. Туминец е исклучително вредно откритие

Тина Иванова -Утрински весник

Веста за неодамна пронајдените уникатни записи на византиско нотно писмо на карпа, во атарот на селото Туминец, Долна Преспа, ги разбранува емоциите кај македонските византолози и музиколози. Само да потсетиме, записот со византиски нотни знаци, во музикологијата познати како невми, е пронајден во април годинава од страна на археолози и конзерватори од музеите од Охрид и Струга во близина на пештерната црква „Св. Богородица“. Гоце Ангелечин-Жура, советник и конзерватор од Музејот во Охрид, истакна дека станува збор за раритетен епиграфски споменик пишуван на византиско нотно писмо кој е единствен за Охридско-преспанскиот, но и пошироко, за Балканскиот регион.

Музикологот-византолог проф. д-р Бојан Ортаков, вели дека овој византиски нотен запис е исклучително вредно откритие кое секако ќе биде предмет на понатамошна сеопфатна опсервација, во однос на византиската музичка палеографија, т.е. видот на нотацијата со која е напишан тој музички споменик, што во исто време е во непосредна врска со датирањето на ракописот, односно времето на неговото настанување. Но, истакнува дека веста за пронаоѓањето на ова уникатно црковно песнопение од византиско-словенската музика во Македонија, запишано на карпа, целосно ја заинтригирала неговата научно-истражувачка љубопитност и логично се вклопила во мозаикот на досегашните научни откритија на македонската музичка византологија. „Првите асоцијации кои ми допреа до свеста по дознавањето на оваа вест, беа имињата на втемелувачите на византиско-словенската музика во Македонија, што впрочем се темел и на словенската писменост и култура воопшто, како светите браќа Кирил и Методиј, св. Климент и св. Наум Охридски, св. Јован Кукузел...“, вели проф. Ортаков.

 

И покрај неопходните идни истражувања, проф. Бојан Ортаков ја објаснува асоцијацијата за врската на пронајдениот византиски нотен запис со гореспоменатите имиња. „Во науката е мошне добро познат фактот дека зборот и тонот во византиската музика егзистираат во единствена, неразделна и симбиотска врска. Богатата Кирило-Методиева литература дава податоци кои говорат за тоа дека св. Константин - Кирил и св. Методиј, како високо образовани луѓе и творци на првата словенска азбука, биле упатени и во теоријата и практиката на источното црковно пеење. Посебно е интересно местото и улогата на св. Методиј во креирањето и ширењето на првите црковно-словенски напеви. Хрватскиот музиколог Фрањо Кухач, во необјавениот труд ’Раѓањето и развитокот на нотацијата воопшто’, во делот под наслов ’Системот на Методиевата нотација’, вели дека св. Методиј бил автор на посебен вид нотација, различна од византиската и од грегоријанската, нотација примерена на словенските песнопенија, и дека неговата заслуга на тој план е рамна со онаа на папата Гргур Први Велики, кога станува збор за западно-христијанската музика. Во таа смисла, основоположникот на македонската музикологија проф. д-р Драгослав Ортаков, вели дека ученикот и наследникот на солунските браќа - св. Климент Охридски, во својата Охридска школа, создавал музика во духот на македонско-словенскиот музички сензибилитет. Ортаков понатаму истакнува дека во Климентовата школа ’била инаугурирана одделна домашна варијанта на византиското црковно пеење, на црковнословенски јазик. Не е исклучено, исто така, за одделните специфики на тоа охридско црковно пеење, при неговото нотирање да биле употребувани и некои специфични знаци.’ Тоа ја вклучува во игра претпоставката за посебна невматска нотација, усвоена од страна на св. Климент, од неговиот учител св. Методиј, или пак своевиден комбиниран знаковен систем што најдобро соодветствувал на локалните мелодиски структури, што повторно би било нотно писмо кое има византиско-словенски предзнаци од македонска провениенција, како отклонување од византиското, т.е. византиско-грчкото нотно писмо“, вели проф. Ортаков.

 

Познато е дека Охридско-преспанскиот регион бил најголем расадник на книжевни и музички ракописи во целиот словенски, но и источно-христијански свет, се до крајот на Самуиловото царство кога бројните ракописни споменици од Климентовата богата збирка, со доаѓањето на грчко свештенство во Охрид и другите поголеми центри, биле уништени, пренесени во странски библиотеки, а најубавите од нив биле преведени на грчки јазик. Проф. Бојан Ортаков објаснува дека сепак „величествената нишка на Кирило-Методиевата и Климентова традиција, продолжила да живее во помалите и пооддалечени места, во кои византиско-словенската музика во Македонија ги сочувала своите оригинални карактеристики и специфики“. Тој како пример го посочува случајот со значајниот невматски ракопис наречен Болоњски псалтир (бидејќи денес се чува во Универзитетската библиотека во Болоња, Италија), напишан од калуѓерите Јосиф и Тихота во 13. век, во охридското село Равне (Рамне).

Проф. Ортаков токму за нотираните невматски знаци пронајдени на карпа, вели дека спаѓаат најверојатно во истата група на ракописи, исклучително значајни за македонската музичка и културна историја воопшто. „Потврда за тоа се и различните толкувања на музиколозите за видот на нотацијата во Болоњскиот псалтир, како што најверојатно ќе биде случај и со ракописот од Туминец. Во секој случај, компаративната анализа на тие знаци, тој текст и тоа музичко писмо со најстарите сочувани ракописи од македонскиот простор (меѓу кои се издвојуваат 14-те музички ракописи од Охридската збирка), ќе фрлат многу повеќе светлина врз нашето пребогато и автохтоно музичко минато, традиција која верувам ќе осветли и некои исклучително значајни сегменти на македонскиот културен и национален идентитет“, истакнува проф. Ортаков.

 

Посети:{moshits}



Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Наука и Култура

Јули 24, 2022
TViTer319

ТРКАЛЕЗНА МАСА ЗА ПОДАТОЦИТЕ ЗА Е-ТРГОВИЈАТА ВО НАШАТА ЗЕМЈА

Од АЕТМ велат дека со оваа тркалезна маса, Асоцијацијата за е-трговија на Македонија и Државниот завод за статистика иницираат соработка меѓу засегнатите институции и се вклучуваат во напорите за започнување на јавно-приватен дијалог помеѓу релевантните…
Јануари 27, 2022

Конгресот на САД ќе носи резолуција за славење на македонскиот јазик и наследство

Во Конгресот на САД е покрената резолуција за прогласување на септември 2022 за „Месец на македонското американско наследство“ и за славење на македонскиот јазик, историја и култура на македонските Американци и нивниот „неверојатен придонес“ за Соединетите…

„Анатомија на бумбарот” на Стефан Марковски

Дек 28, 2021 Литература 800
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
Во романот, чие македонско издание е објавено од „Паблишер“, се дефинира енергична и…

Поезија од Стефан Марковски застапена во меѓународна антологија на шпански јазик

Окт 23, 2021 Литература 1373
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
„Преминот на поетските гласови бара прекугранични и меѓугенерациски средби и точки на…

Познат научник тврди дека Бог постои

Сеп 28, 2021 Наука и Религија 7993
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
Според него, оваа теорија би можела да го докаже постоењето на Бог. Изјавите ги разгориле…

Беседи

Отец Александар Шмеман: Воздвижение на Чесниот Крст

Отец Александар Шмеман: Воздвижение на Чесниот Крст

Тоа бил празникот на христијанското царство, кое се родило под закрилата на Крстот, во денот кога царот Константин го видел Крстот над кој пишувало:: „Со ова ќе победиш…” Тоа е...

Митрополит Струмички Наум: Воздвижение на Чесниот Крст (26.09.2022)

Митрополит Струмички Наум: Воздвижение на Чесниот Крст (26.09.2022)

Ако некое страдање (Крст) ни предизвикува очај наместо радост, тоа е знак дека треба да го смениме нашиот однос со Бог, односно знак дека нашиот однос со Бог сигурно е...

Беседа на г. Дамаскин, Митрополит на Додимотихо, Орестиада и Суфли

Беседа на г. Дамаскин, Митрополит на Додимотихо, Орестиада и Суфли

Како што видовте на Светата литургија, на двата јазика, сите заедно ја служевме оваа литургија без да постои прекин или пречка. Познато ми е за да дојдеме до овој момент,...

Митрополит Струмички Наум - Напразно потрошено време

Митрополит Струмички Наум - Напразно потрошено време

Што правиме ние? Најчесто, не се трудиме доволно да ги извршуваме нашите дневни обврски во послушание, свесно и согласно Божјите заповеди – во слава Негова и за добро на ближните,...

арх. Андреј (Конанос) - Јас имам нешто добро, а тој- не!

арх. Андреј (Конанос) - Јас имам нешто добро, а тој- не!

Непријателот веќе не го попречува духовниот живот, но настојува да го оскверни, а потоа и да го уништи тоа што е стекнато на тој пат. Тој ти всадува славољубие и...

Митрополит Струмички Наум – Рождество на Пресвета Богородица (2022)

Митрополит Струмички Наум – Рождество на Пресвета Богородица (2022)

Освен ова благодатно проникнување, проземање, друг начин на постоење и спасение за нас, христијаните, е невозможен, и незамислив. Ние не сме етичко тело, ние сме Тело Христово – еден со...

Митрополит Софрониј - ПРОПОВЕД ЗА РОЖДЕСТВО НА ПРЕСВЕТА БОГОРОДИЦА

Митрополит Софрониј - ПРОПОВЕД ЗА РОЖДЕСТВО НА ПРЕСВЕТА БОГОРОДИЦА

Во Ветената земја - Палестина, дадена на израилскиот народ од Бога, во планините на Галилеја се наоѓа градот Назарет. Во тоа време тој бил толку непознат и малку важен, што...

Св. Фотиј Велики - За Рождеството на нашата Пресвета Дева Богородица

Св. Фотиј Велики - За Рождеството на нашата Пресвета Дева Богородица

Девата се раѓа од неплодна утроба, но дури и да била плодна, рождеството пак би било чудесно. О, големо чудо! Штом времето на сеење поминало, тогаш жетвата дошла; штом огнот...

Митрополит Струмички Наум: Компатибилност на човечкиот со демонскиот разум (Архива)

Митрополит Струмички Наум: Компатибилност на човечкиот со демонскиот разум (Архива)

 Знаењето на умот е љубовното познание на Бог (како просветленост или обоженост), додека, пак, знаењето на разумот – само по себе е познание на практичниот опит во овоземните науки и...

« »