логоFacebookTwitterYouTubeeMail

(продолжение)


прот. Александар Шмеман
Од книгата "Големиот пост"
monah.portret.jpgКолку многу се оддалечивме од нашето тривијално поимање на постот како обична диета, од расудувањето за тоа што е дозволено а што не е, од сето тоа површинско лицемерие! Зашто, во крајна линија, суштината на постот е следна: да се почувствува глад, да се гладува, а тоа значи да се достигне границата на оној живот во нас, кој целосно зависи од храната и, гладувајќи, да откреиме дека таа зависност не е крајната вистина за човекот, дека самиот глад е, всушност, духовна состојба и дека во својата крајна длабочина тој претставува гладување по Бога. Во раната Црква постот означувал апсолутно воздржување од храната, односно состојба на глад којашто го доведува телото до крајната граница. И токму од тоа разбираме дека постот како физичко лишување од храната е апсолутно бесполезен без втората, духовната компонента. „Со пост и со молитва“... Тоа значи дека без соодветен духовен напор, без личното зацврстување во Божјата Реалност, без спознанието за својата апсолутна зависност од Бога и само од Бога, физичкиот пост се претвора во самоубиство. Ако ѓаволот го искушувал Самиот Христос, кога Тој постел и го доживувал чувството на глад, очигледно е дека и за нас не постои никаква можност да го избегнеме искушувањето. Физичкиот пост, колку и да е важен, станува не само бесмислен, туку и опасен во вистинска смисла, доколку не е соединет со духовни усилби, со молитва, со мисла сосредоточена во Бога. Постот е вештина којашто светиите совршено ја совладале; би било опасно и вообразено од наша страна да се обидуваме да ја совладаме таа вештина без духовно расудување, без соодветна внимателност. Во сите богослужби за време на Великот Пост постојано се напоменува за тешкотиите, пречките и искушенијата коишто се исправаат пред оној кој се потпира на своите сопствени сили, а не на Бога. 

Ете зошто ни е потребна духовна подготовка за подвигот во постот. Суштината на таа подготовка е, како прво, да ја бараме Божјата помош, и, второ, сиот наш подвиг во постот да биде сосредоточен на Бога, да се стреми кон Него. Ние сме должни да постиме заради Бога. Ние мораме да го почувствуваме Неговото присуство во нашето тело, коешто станува Негов храм. Затоа и спрема телото, и спрема јадењето, и спрема севкупниот начин на нашиот живот треба да се однесуваме со религиозно уважување. Сето тоа треба да се достигне уште пред почетокот на постот, за да во самиот почеток на постењето бидеме духовно вооружени, да ја очекуваме духовната борба и победата.  

И ете, настапува самиот пост. Според она што бешеш кажано претходно, постот треба да се исполнува на две рамништа: прво, на нивото на аскетскиот пост; и второ – на нивото на совршениот пост. Аскетскиот пост се состои во силно редуцирање на исхраната, така што постојаното чувство на глад да се доживува, од наша страна, како сеќавање на Бога, и да ја поддржува постојаната усилба тоа сеќавање да се задржи во свеста. Секој што постел на тој начн – макар и малку – знае дека аскетскиот пост, наместо да нè ослабнува, создава во нас извесна леснотија, сконцентрираност, трезвеност, радост и чистота. Храната се прима вистински, како Божји дар. Ние постојано сме насочени кон тој внатрешен свет кој необјасниво самиот нè храни. Тука нема да го анализираме количеството и квалитетот на храната, нејзина распределба во текот на денот за време на аскетскиот пост; сето тоа зависи од нашите индивидуални можности, од условите во кои живееме. Но принципот е јасен: се работи за постојана состојба на полугладување, чија „одрекувачка“ природа се преобразува со молитва, со сеќавање на Бога, со внимавање и со сосредоточеност во позитивната сила. Но, времетраењето на совршениот пост мора да се ограничува во согласност со Евхаристијата за која самиот тој пост нè подготвува. Во сегашните услови на нашиот живот, пред сè, ден пред извршувањето на Литургијата на претходно осветените дарови. Ако постиме од рано утро или само од пладне, главната цел на тој пост е денот да го минеме во очекување, во надеж, во „гладување“, да се наситиме со Самиот Господ. Тоа е духовна сосредоточеност на очекуваниот дар, на оној дар којшто мора да го добиеме, и заради кој сме подготвени да се откажеме од сите други дарови.

Треба да се има на ум дека, колку и да е ограничен нашиот пост, ако се работи за вистински пост, тој ќе доведе до искушенија, до слабост, до сомневања и до раздразнетост. Со други зборови, постот ќе биде борба во која ние, веројатно, ќе бидеме поразени повеќе пати. Но ако нашиот пост, според својата суштина, е вистински, тогаш токму во него се открива и нашиот живот во Христа, живот на борба и подвиг. Верата којашто не ги победила сомнежите и искушенијата, ретко станува вистинска вера. Растењето во христијанскиот живот не е можен без горчливото искуство на грешки и паѓања. Колку често луѓето го започнуваат постот со ентузијазам, но се откажуваат по првиот неуспех. Јас сметам дека вистинското испитување на верата се одвива по првиот неуспех. Ако по таквиот неуспех – потклекнување пред гладот и страстите – почнеме од почеток, не обрнувајќи внимание на тоа колку грешки сме направиле, тогаш, порано или подоцна нашиот пост ќе донесе духовни дарови. Меѓу светоста и цинизмот на разочарувањето се наоѓа големата и божествена добродетел трпение – пред сè трпение во однос на самиот себе. Не постои скратен пат кон светоста, и ние сме должни да ја платиме полната цена за секој наш чекор, за секоја етапа. Затоа е подобро и побезопасно да почнеме од минималното – сосема малку над нашите природни можности и потоа, малку по малку, да го засилуваме постот, одошто наеднаш, во почетокот на постот, да се издигаме премногу високо, за потоа да се разбиеме, паѓајќи на земја.

И така, од символичен и номинален пост, мора да се вратиме на вистинскиот пост. Нека тој биде ограничен и скромен, но затоа постојан и сериозен. Треба реално да ги процениме нашите духовни и физички можности и способности, и да дејствуваме според нив, не заборавајќи, истовремено, дека, постејќи, не треба да се плашиме од нашите ограничени способности, туку во својот живот да го видиме божествениот доказ дека она што е невозможно за човекот, Му е возможно на Бога.

Подготви: д- р Драгам Михајловиќ

(ПРОДОЛЖУВА)



Видео содржини

Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Духовност

Ноември 10, 2020

Се упокои во Господ Митрополитот Црногорско-приморски Амфилохиј (30.10.2020)

Митрополитот Амфилохиј е роден на Божик, 7 јануари 1938 година, во Бари Радовиќ, во Долна Морача. Завршил Богословија во Белград, а на Богословскиот факултет на СПЦ, во Белград, дипломирал во 1962 година. Покрај теолошките науки, студирал и класична…
Февруари 23, 2020
ih3387

Свети свештеномаченик Харалампиј

Секој човек со своето раѓање добива лично име по кое го препознаваат во текот на целиот живот. Името е наша сопствена карактеристика, но малкумина го знаат вистинското потекло на своето име и неговото вистинско значење. Секое православно име има своја суштина…

Живот во служба на Бога и на луѓето

Јан 29, 2020 Беседи 1115
3.angeli.so.truba
Неговите слова зрачат со силна нагласеност на светиклиментовиот образец и претставуваат…

Почитување на Пресветата Мајка Божја

Дек 09, 2019 Полезно и Потребно 1217
7.Vselenski.sobor
Таа е заштитничка и покров на христијанскиот род. Како Мајка на Синот Божји, таа има…

Митрополит Струмички Наум: ВОВЕДЕНСКИ РАЗМИСЛУВАЊА

Дек 05, 2019 Беседи 1108
7.Vselenski.sobor
Премногу размислуваме во категоријата Бог – човек, наместо во категоријата личносни…

Беседи

Митрополит Струмички Наум: Како одат работите... (22.11.2020)

Митрополит Струмички Наум: Како одат работите... (22.11.2020)

Носењето на негативен заклучок многу лесно се надоврзува на трите посебно опасни илузии што ги имаат прифатено „христијаните“, во текот на својата историја, кои ги одделуваат од Вистината Христос, од...

Митрополит Струмички Наум: Ангелите се светлина (пример) за монасите; монасите се светлина (пример) за луѓето...“

Митрополит Струмички Наум: Ангелите се светлина (пример) за монасите; монасите се светлина (пример) за луѓето...“

Кога говориме за фанатизмот, отсекогаш ме воодушевувал примерот на светиот архангел Михаил. Некогаш, во кризниот момент на општото отпаѓање на ангелите, излажани од дотогаш најсветлиот и најбли- скиот ангел до...

БEСEДА за вoздигнувањe на чoвeкoт прeку вoскрeснатиoт Христoс

БEСEДА за вoздигнувањe на чoвeкoт прeку вoскрeснатиoт Христoс

Eвe ја висината дo кoја Бoг гo вoзвишил чoвeчкoтo битиe! Бидeјќи oвдe нe станува збoр за бoжeствeната прирoда Христoва, туку за чoвeчката, нe сe збoрува за вeчнoтo Слoвo Бoжјo, туку...

Митрополит Струмички Наум: Што е разликата помеѓу опсесија, илузија, прелест и помисла?(15.11.2020)

Митрополит Струмички Наум: Што е разликата помеѓу опсесија, илузија, прелест и помисла?(15.11.2020)

За разлика од демонските, мислите што ни доаѓаат од Божјата страна се суптилни, смирени, срамежливи, не сакаат да ја нарушат нашата слобода, а ни носат, главно, смиреност, покајание и плач....

Митрополит Струмички Наум: Со кого може да се разговара и за што (08.11.2020)

Митрополит Струмички Наум: Со кого може да се разговара и за што (08.11.2020)

 Тоа што е очигледно, за секој нормален, е дека, во овој период, против Македонската Православна Црква – Охридска Архиепископија се води специјална војна чија цел е растурање на нејзиното единство....

БEСEДА за срцeтo пoдгoтвeнo за Бoга

БEСEДА за срцeтo пoдгoтвeнo за Бoга

Пoдгoтвeнo e срцeтo мoe, Бoжe, спрeмнo e срцeтo мoe (Пс. 56:7). Блазe му на oнoј, браќа, кoјштo мoжe така да Му рeчe на свoјoт Гoспoд! Блазe му на oнoј чиe...

Митрополит Струмички Наум: За оние што се мислат безгрешни, пречисти и сигурно спасени, па сега ќе ја спасуваат и Црквата (30.10.2020)

Митрополит Струмички Наум: За оние што се мислат безгрешни, пречисти и сигурно спасени, па сега ќе ја спасуваат и Црквата (30.10.2020)

Пак ќе те прашам, уште ли се гледаш како чист!? Уште ли се гледаш како безгрешен!? Уште ли се гледаш како правоверен!? Уште ли се гледаш како спасен!? Гледаш, сега,...

Митрополит Струмички Наум:  Секташки дух (25.10.2020)

Митрополит Струмички Наум: Секташки дух (25.10.2020)

Секташкиот дух не го познава и признава покајанието. Тој дух во луѓето бара зло, вистинско или привидно, и на тоа се задржува. Се фаќа за еден збор, наместо за илјадници...

Беседа во спомен на Преподобен Теофил Струмички и Св. мч-ци Евлампиј и Евлампија

Беседа во спомен на Преподобен Теофил Струмички и Св. мч-ци Евлампиј и Евлампија

Нема ништо поблажено, возљубени, од тоа постојано да се предаваме на волјата Божја, постојано да живееме испитувајќи што навистина е според волјата Божја. Но тоа предавање и тоа испитување не...

« »