логоFacebookTwitterYouTubeeMail

 

ПРАВОСЛАВИЕТО И СВЕТОТ

б. Православното разбирање на созданието

Воплотувањето (на Синот Божји) донесува ново разбирање за созданието, зашто со него се обновува целиот космос, а созданијата се покажуваат во нивната првобитна убавина. Ова разбирање го формира ставот на православниот верник кон созданието, став што одрекува секаква злоупотреба или погрешна употреба на созданието.

Православниот космички етос се возглавува во литургиското разбирање на светот, во славословниот принос на космичката стварност на Бога, во евхаристиската и доксолошка употреба на светот, за светот да се преобрази и да ја стекне очигледната духовност што ја има воскреснатото тело на Господ Исус Христос. Ова се постигнува, пред сѐ, со отфрлање на автономноста и идолатризацијата на создадениот свет, бидејќи тие најмногу ги влошуваат односите на човекот со светот и доведуваат до своевидна злоупотреба или погрешна употреба. Свети Никодим Агиорит вели: „Ништо толку не го загадува и прави нечисто чистото Божјо дело, колку неговата идолатризација или обожавање, кое станува слично со обожавањето на Бога кој створил сѐ и преку Кого е создадено сѐ. Зашто, како што созданието не се створило самото себе, туку преку созерцавањето и славата на неговиот Творец, така тоа не треба да се созерцава самото по себе, нити да му се восхитуваме, туку преку него да го гледаме Творецот; како што и огледалото не го гледаме заради самото огледало, туку заради она што во него се покажува.“

Создадениот свет е повикан да се преобрази и да се пројави како „словесна служба”, како духовно тело на живиот Бог, како храм и Божјо место, кое што е Црквата, во која се скриени предодреденоста и целта на созданието. Заради тоа и православното Предание „никогаш не престанало да ѝ придава космичка важност на Христовата богочовечност и на Неговото Тело кое е Црквата… Црквата како евхаристиска тајна ни го дава клучот за светот кој е створен да биде евхаристиски: „За сѐ благодарете“ (1.Сол.5,18.) Таа и е преобразување на севкупното човеково битие и на севкупното постоење преку човекот, во божествените енергии. Според Светите Отци; »природното согледување« т.е. духовното согледување на природата му дозволува на човекот да ги разликува и да ги прифаќа »логосите« на стварите, во нивната суштина, препознавајќи го светот под пепелта на нашите гревови, како »несогорливата капина«, како прославено Тело на Воскреснатиот.

Следејќи ги Светите Оци, православниот верник „има задача да ги најде логосите на битијата и на секое битие да му ја даде вистинската смисла. Со своите словесни сили тој е должен да ја открие смислата и суштината на секоја ствар што постои во овој свет и да ѝ обезбеди свое место »во Божјиот свет«. Но, човек треба не само да го препознае и да го разбира космичкото создание, туку и да му помогне да го исполни логосот на своето постоење, за и созданието да му биде помошник и соработник во неговото дело. Благодарение на оваа активност на човекот, не само што може да се откријат и остварат сите можност на материјалното создание, туку тоа може и да се »ологоси«, на некој начин да биде продолжение на логосниот човек, кој е икона на Логосот Божји.

Современ феномен што посебно го осквернува литургиското царствено присуство на човекот во создадениот или физичкиот свет, е насилството над природната околина, нејзиното загадување и уништување. Се работи за појава која има застрашувачки размери и последици за животот на современиот човек, бидејќи тој не може да живее без природната околина. Обожувајќи се себе си и задоволувајќи ги своите индивидуални потреби, тој станал закана од сеопшто уништување. „Затруената атмосфера, загадените води и умртвената земја… се очигледен неуспех на човекот во неговиот обид да ја покори физичката стварност со своите индивидуални потреби. Ова покорување е постигнато со силата на интелектот, која е материјализирана во машините. Денес се гледа измаченоста на природата и нејзината порочност, што неизбежно му носи мака и смртна закана на човекот. Задоволувањето на индивидуалните потреби заради удобност и среќа го уништило и самото христијанско устројство на човекот и неговата царска назначеност. Во обид да го пороби светот за индивидуалните потреби и дрски желби, тоа ја нарушило евхаристиската употреба на светот која се однесува на секојдневниот живот во целина. Наместо светот да му биде потчинет на човекот, човек се потчинил и поробил во безизлезот на индивидуализмот, во апсурдноста на самоуништувањето на животот, во грдотијата и мирисот на умртвената природа, во еден нарушен и очаен свет без иднина.

За православната духовност стварноста на светот и создадените битија не е безначајна. Животот и активноста на човекот се длабоко космички. Тој не се движи во некој „свет на идеи”, туку во срцето на овој сосема реален свет, во кој ги открива своите вистински можности и перспективи. Заради тоа, православниот човек во одот кон обожението – кон заедницата со Бога – чувствува органско единство со целиот свет. Тој не го осудува и не го презира созданието, туку го собира вниманието и љубовта кон целиот свет, кој е разделен од грев и поробен од гнилежноста. Светот е повикан да учествува во слободата на синовите Божји, на крај да се преобрази со благодатта. Оваа грижа за светот и одговорноста на православната духовност се откриваат во богословието и во подвижничките списи, во иконографијата и во литургиското Предание. Православната Црква во својата литургиска молитва со посебна благодат го „гледа светот преобразен во Христа и почнува да го остварува неговото конечно преобразување. »Евхаристиската совест« на човекот, (кој е осветен и кој осветува, преобразен и кој преобразува – затоа што мисијата на Црквата во светот ја возвишува и ја умножува со смирената царственост на литургискиот човек) – во срцето на битието и на созданието бара знак на провидност каде што може да засветли светлината на Тавор. Повикувањето на Христовото име, заедно со дејствената љубов, во секое создание ја става солта на Евхаристијата, која светот го преобразува во принос на Бога.

Мерката на оваа безмерна дејствена љубов, која му дава тон на православното разбирање на созданието, надвор од секоја схоластичка теологија и автономна етика, ја изразуваат аскетските зборови: „Што е милосрдно срце? – Горење на срцето за секое создание, за сите луѓе, за дивите ѕверови, за животните, за паднатите духови и за сето создание. Додека ги спомнува и додека ги гледа, (на човекот) му течат солзи. Од големото и силно милосрдие што го исполнува и од упорноста, се грчи неговото срце и не може да поднесе или да слуша или да види некоја штета или и најмала жалост што се случува во созданието. И заради тоа, тој и за бесловесните битија и за непријателите на вистината и за оние што му прават штета, во секој час принесува молитва со солзи, да се зачуваат и да им се простат гревовите. Така тој, од големото милосрдие што му го прелива срцето, принесува молитва и за сите ползавци, безмерно уподобувајќи се на Бога“ (Св. Исак Сириски).

Михаил Кардамакис, Православна духовност, ман. Хиландар, 1996.

 

Извор: https://svitok.info/2019/06/12/pravoslavno-razbiranje-na-sozdanieto/#more-7070

 



Видео содржини

Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Духовност

Февруари 23, 2020
ih3387

Свети свештеномаченик Харалампиј

Секој човек со своето раѓање добива лично име по кое го препознаваат во текот на целиот живот. Името е наша сопствена карактеристика, но малкумина го знаат вистинското потекло на своето име и неговото вистинско значење. Секое православно име има своја суштина…
Јануари 29, 2020
3.angeli.so.truba

Живот во служба на Бога и на луѓето

Неговите слова зрачат со силна нагласеност на светиклиментовиот образец и претставуваат целосно легитимирање на македонското црковно и духовно наследство. Дедо Стефан е ревносен борец за македонскиот јазик што неизмерно го сака и постојано го збогатува. Еве…

Почитување на Пресветата Мајка Божја

7.Vselenski.sobor
Таа е заштитничка и покров на христијанскиот род. Како Мајка на Синот Божји, таа има…

Митрополит Струмички Наум: ВОВЕДЕНСКИ РАЗМИСЛУВАЊА

Дек 05, 2019 Беседи 723
7.Vselenski.sobor
Премногу размислуваме во категоријата Бог – човек, наместо во категоријата личносни…

Свети Антониј Велики: Кој е ѓаволот и кога напаѓа...?

А кога ќе се всели Божјиот Дух, Он ги успокојува, им дава да го вкусуваат спокојот во…

Беседи

 Митрополит Методиј Златанов: огромна е човечката жед за љубов

Митрополит Методиј Златанов: огромна е човечката жед за љубов

Во духовната пустина на овој суетен свет, на ова место на нашето исконско туѓинување, огромна е човечката жед за љубов. Дури и се навикнуваме да живееме без внимание кон себе...

Митрополит Европски Пимен (03.07.2020)

Митрополит Европски Пимен (03.07.2020)

Да си споменеме за да поверуваме во она дека сė што е соединето со Бога е спасено, та освестеното да го примениме во нашите животи. Да престанеме да ги распнуваме...

Митрополит Струмички Наум: Кажи само збор (04.07.2020 )

Митрополит Струмички Наум: Кажи само збор (04.07.2020 )

Исто така, извршен e и Литургискиот (Евхаристиски) збор, и тој е збор во сила; извор на слово во сила, кое повторно и повторно го обновува светот; затоа што Христос е...

О. Жарко Ѓорѓиевски ✥Беседа за св. Наум Охридски✥  (03.07.2020)

О. Жарко Ѓорѓиевски ✥Беседа за св. Наум Охридски✥ (03.07.2020)

Свети Наум бил мудар учител, единствен раководител на монасите, решителен подвижник, чудотворен молитвеник и духовник. Тој постојано работел на преводи на светото Писмо и другите богослужбени книги од грчки на...

Митрополит Струмички Наум: Слово за фарисеите (03.07.2020)

Митрополит Струмички Наум: Слово за фарисеите (03.07.2020)

Кој им е проблемот на фарисеите, тогашни, денешни и на сите времиња? Тоа што постојано бараат грешка; но не баш кај секој, туку посебно кај оној на кого се фиксирани....

Митрополит Струмички Наум: Како да ја достигнеме молитвата на срцето (01.07.2020)

Митрополит Струмички Наум: Како да ја достигнеме молитвата на срцето (01.07.2020)

И најважно од сѐ е – на секое зло да враќаме со добро, со љубов. За да ни биде дозволено да ја кажуваме оваа молитва треба и во мислите и...

О.Методиј Митановски: Беседа за 3-та недела по Педесетница

О.Методиј Митановски: Беседа за 3-та недела по Педесетница

Важно е да напомнеме дека и покрај големите и епохални откритија на науката, животот на денешните луѓе не ѐ подобар. Напаротив создаден ѐ кај луѓето страв и немир, наместо радост...

Митрополит Струмички Наум: Кој се гневи, без причина, на братот свој (27.06.2020)

Митрополит Струмички Наум: Кој се гневи, без причина, на братот свој (27.06.2020)

И така, не оди да се причестуваш со Светите Тајни Христови ако не си побарал прошка од братот свој, ако не си му одговорил со љубов или ако не си...

Митрополит Струмички Наум: Умно-срдечната молитва – критериум за вистинско мачеништво (24.06.2020)

Митрополит Струмички Наум: Умно-срдечната молитва – критериум за вистинско мачеништво (24.06.2020)

Наравоучение: православната психотерапија прави разлика меѓу искушенија што ни се случуваат затоа што душевно оздравуваме (очистување на срцето од страстите) или сме доволно здрави (просветлување на умот), од искушенија што...

« »