логоFacebookTwitterYouTubeeMail

 

в. Православието и историјата

cold-dark-eerie-414144Православието му дава посебно значење на историското траење на светот. Тоа добро знае дека неговата мисија не е надвор од светот или над светот, дека не се врзува за вонвременски идеологии, нити за апстрактниот свет на идеи. Присуството на Православието е пророчко и есхатолошко, динамично и историско. Тоа сигурно знае дека историското движење, спасението и животот на светот зависат од умешноста на Црквата, од нејзиното умеење да го оспособи светот за да го прими силното присуство на љубовта.

Кога Црквата ја ограничуваме со границите на движењето на светот, кога ја сведуваме на еден од неговите настани, тогаш всушност, се одрекуваме од нејзината мисија, нејзината божествена и вечна природа со која го исполнува своето дело во светот. Директната и остра критика на историјата од страна на Црквата и творечката врска со неа, ја просудува и испитува полнотата и силата на нејзината духовност, која се одликува со теоцентрична и есхатолошка вдахновеност, но секогаш во однос на човечкот и на историската реалност. Во Црквата не сме просто набљудувачи, туку сме одговорни за историјата на човекот, со сета длабочина на благодатното постоење кое ја открива смислата и трагичната тежина на животот, ја оправдува човечката несреќа и му дава цел на човечкото творештво. Црквата има мисија да ги открије и осмисли историските факти и настани, да ги просуди и потврди според мерката на својата вистина, зашто „не е Бог заради настаните, туку настаните му се потчинети на Бога, и сѐ ѝ служи Неговата волја.“

Самата Црква е должна дејствено да се спознае себеси, преку оправдувањето на историјата и животот на светот, така што ќе ја задржи самосвеста дека Христијанството е животот на светот, дека е превосходна историска и историско-динамична пројава, и дека ништо од човечките созданија – ни делото, ни напредокот, ни уметноста, ни науката, ни љубовта, ни радоста, ни животот во светот, ни општествените проблеми – не се непознати за „силното дување на ветрот и огнените јазици на Педесетница. Христијаните не ги отфрлаат стварите, туку „поинаку ги согледуваат. Црквата е продолжена троична благодат во историјата, „Утешител” му е на светот во неговата несреденост и експлозивност, во барањата и несреќите, во очајот и надежта. Основното прашање што се поставува при делувањето и мисијата на Црквата во светот не е во тоа; што претставува светот за Црквата, туку што е Црквата за светот, бидејќи Црквата е најскриената сила на неговото преобразување и усовршување. Што значи Црквата за смислата и иднината на светот, бидејќи „Христијанството не е само правило на секојдневниот живот, туку движечка сила на севкупната негова иднина.

Иднината на светoт се дополнува во Црквата и неговото преобразување е во Црквата. Заради тоа „севкупната историја се одвива внатре, во Црквата”. Нашата духовност не може да постои поинаку, освен како живот на Црквата во историјата и за историјата. Заради таа причина, „нашата вистинска љубов кон светот треба да се покаже во враќањето кон Црквата, која е »украс« – поредок и убавина на светот. Во Црквата целиот свет ја наоѓа смислата и хармонијата. Надвор од неа настанува хаос и поделеност. Најголемата љубов и единствениот благослав за светот не е во помош на световен начин, туку во ширењето на Црквата која го прегрнува, го опфаќа и преобразува, го оживотворува и го прави радосен. Нашата поблиска врска со Црквата плодотвори со повистинско разбирање и служење на светот во неговите неволји и искушенија.

Делото на православните верници, (оние кои се трезвени и кои пророкуваат, нема никаква врска со докетизмот, со магијата и вонвременската трансценденција. Ова дело ги отвара перспективите за историските активности и творештво во бескрајните историски и космички можности на Воплотувањето. Бог со Воплотувањето, кое пак, е крај на создавањето, со Крстот и со Воскресението, припаѓа на најдлабоката стварност на светот. Православните верници се сведоци на Божјиот кеносис кој преобразува и обожува; тие го согледуваат светот во тајната на благодатта, просудуувајќи го според мерката на Крстот кој го ослободува светот од искушението со самодоволноста, самосовршенството, самооправдувањето и самоутешувањето. Делото на православните верници е дело за преобразување на историјата, искупување од нејзината бесмисла и од демонизмот, од заситеноста и од идолите, (од чудовиштата и привиденијата, од лажните чувствувања и лажните богови, од идеолошките лаги и општествените злосторства, од утешните митови и лажниот рај. Тоа е дело за искупување од сето она што го мачи и отфрла човекот и што неговиот живот го расипува и го прави бескорисен. Делото на православните христијани е дело во историјата и за историјата, сораспнување со историјата. Тоа се потпира на Откровението и на објавата за историјата како сцена на големи дела и Божји чуда, како место на средба на Бог со Неговиот народ, простор за Богочовечка соработка, место на спасение на човекот во Христос. Овој факт ја спасува историјата од секое злодело и криво толкување, давајќи ѝ ја единствената назначеност и радост заради силното присуство на светоста, љубовта и надежта на верниот народ Божји.

Во искушението со самоизолираност и историско отсуство на Православието и неговата теологија, о. Георгиј Флоровски нѐ потсетува на историскиот карактер на догматските настани и на увереноста, дека Воплотувањето на Бог не е еден обичен член од Символот на верата, туку конкретен историски настан кој само во Црквата ја добива и остварува вистинската перспектива. Тој нѐ потсетува дека севкупното Христијанство е во историјата и за историјата, дека не е едноставно или просто Откровение во историјата, туку повик да создаваме историја, повик на историска акција и дејствување. Најпосле, тој нѐ потсетува дека Православието не е само Предание, туку е дело кое е познато, дадено, кое сме должни да го довршиме, кое е квасец на животот, синапово зрно, долг и мисија.

Така можеме да познаеме дека повторното создавање и преобразување на човекот, кое го благовестува и остварува Црквата, победата над злото и укинувањето на гревот, не се поединачни настани, еден вид оправдување и самоуверување на поединец, туку стварност на новото човештвото, објава на новиот соборен човечки етос и преобразување на историјата. Животот на Црквата не се потпира на поединечна добродетел и индивидуално спасение, туку на пројавувњето на онтолошката победа над злото, на суштинската промена на општествено-политичката стварност, на излегување од парадоксалните стапици кои господарат во историскиот живот. Во ова излегување од историјата и влегување во Царството, во ова воскреснато и доксолошко движење, историјата се открива и се познава како света историја или историја на спасението, како што се пројавиле Крстот и Христовото Воскресение.

Михаил Кардамакис, Православна духовност, ман. Хиландар, 1996.

 

Извор: https://svitok.info/2019/06/20/pravoslavie-istorija/#more-7078

 

 



Поуки од Светите Отци

krusevoexport

Духовност

Ноември 12, 2019

Старец Георгиј Капсанис: МОНАСИТЕ СЕ ЕКСПЕРТИ ВО НАУКАТА НА ПОКАЈАНИЕТО

Луѓето прво треба да го распнат и да го погребат своето поранешно „јас“ (т.е. егоизмот, страстите и себичната волја) на Крстот и Гробот Христов за да можат да воскреснат со Него и „да одат во обновеноста на животот“ (Рим. 6, 4).Ова е дејството на покајанието…
Ноември 09, 2019
st-demetrius

Свети великомаченик Димитриј Солунски

Благочестивиот Димитриј пред царевите ги поставил Божјите заповеди. Го возљубил Господ Бог со сето свое срце и душа, па веднаш по враќањето од царската престолнина почнал јавно да проповеда и својот народ да го одвраќа од многубоштвото, водејќи го така кон…

Митрополит Струмички Наум-Царството небесно прилега... на простување (19.08.2017 )

Ное 07, 2019 Беседи 149
7.Vselenski.sobor
Честопати и мене ме прашуваат зошто примам или им помагам на луѓе за кои мнозина од…

Митрополит Струмички Наум - Последна надеж за спасение

Ное 04, 2019 Беседи 104
Uspenie.Bogorodica.jpg
Она нѐ научи Кој Е смислата на нашиот живот. Она нѐ научи Кој Е вистинска љубов. Она нѐ…

Митрополит Струмички Наум: Зошто пишувам?

Окт 28, 2019 Беседи 248
7.Vselenski.sobor
Битно е дека, без тие – собраните околу мене, којзнае дали воопшто и ќе беше нешто…

Беседи

Митрополит Струмички Наум: Самооправдувањето е одрекување од Богочовекот Христос како наш урнек...

Митрополит Струмички Наум: Самооправдувањето е одрекување од Богочовекот Христос како наш урнек...

 Страшна е потребата на човекот да се самооправдува; за мене, дури најпогубната појава од сите гревовни појави во човековиот душевен и ментален свет. Самооправдувањето е главна карактеристика на паднатиот човек,...

БEСEДА за Христа какo глава на ситe свeтии

БEСEДА за Христа какo глава на ситe свeтии

Грeвoт избeзумува, грeвoт oбeзглавува. Чoвeк пoтoнат вo грeвoви и вo пoрoци сличeн e на кoкoшка, чија глава e oтсeчeна, та умирајќи грчeвитo прeта и скoка ваму-таму. Цeлиoт нeзнабoжeчки свeт прeд...

Слово на Неговото Високопреосвештенство Митрополит Тимотеј – Дваесет и прва недела по Педесетница

Слово на Неговото Високопреосвештенство Митрополит Тимотеј – Дваесет и прва недела по Педесетница

Такви луѓе во Христово време имало многу, но и денес не се малку. Тие малку се интересираат за Евангелието, или, пак, и воопшто не се интересираат, а некои се дури...

Два приода кон слободата

Два приода кон слободата

Првиот, после неговата средба со Ослободителот и Спасителот Христос, од корен се променува: од гол постанува „облечен и разумен“; од несоцијален, којшто живеел по гробовите и пустината, сега се наоѓа...

Излезе сејач да сее семе (10.11.2019)

Излезе сејач да сее семе (10.11.2019)

Во трњето кое го уништува Словото на Божествената вистина, освен богатството, насладите и животните грижи (Лк. 8,14), во нашето време треба ги видиме и различните лажни учења кои ги шират...

Архиепископот Охридски и Македонски г.г. Стефан: „Како христијани сме повикани денес да бидеме сведоци Христови“

Архиепископот Охридски и Македонски г.г. Стефан: „Како христијани сме повикани денес да бидеме сведоци Христови“

И ние, кои го носиме името христијани, кои живееме со верата на мачениците – сме сведоци за Христа. Некои, можеби, со право, ќе се запрашаат – па како можеме ние...

“Нe e пoтрeбнo бoгатствo на oнoј кoј лeбoт и вoдата ги смeта за царски ручeк”

“Нe e пoтрeбнo бoгатствo на oнoј кoј лeбoт и вoдата ги смeта за царски ручeк”

Така пoстапувал и св. Авeркиј. Кoга видeл мнoгу нарoд вo маки и вo бoлeсти, тoј клeкнал на eднo мeстo и сe пoмoлил на Бoга, да oтвoри тoпла и лeкoвита вoда...

Старец Ефрем Катунакиотски: Поука

Старец Ефрем Катунакиотски: Поука

Кога ќе се очисти садот на душата, тогаш сам по себе ќе биде исполнет од благодатта Божја. Од послушанието се раѓа молитвата, а од молитвата – теологијата.

Митрополит Струмички Наум:  Зошто пишувам?

Митрополит Струмички Наум: Зошто пишувам?

Битно е дека, без тие – собраните околу мене, којзнае дали воопшто и ќе беше нешто напишано. На крај, нашето заедничко давање, нашиот заеднички опит преточен и во слово, е...

« »