логоFacebookTwitterYouTubeeMail

 

в. Православието и историјата

cold-dark-eerie-414144Православието му дава посебно значење на историското траење на светот. Тоа добро знае дека неговата мисија не е надвор од светот или над светот, дека не се врзува за вонвременски идеологии, нити за апстрактниот свет на идеи. Присуството на Православието е пророчко и есхатолошко, динамично и историско. Тоа сигурно знае дека историското движење, спасението и животот на светот зависат од умешноста на Црквата, од нејзиното умеење да го оспособи светот за да го прими силното присуство на љубовта.

Кога Црквата ја ограничуваме со границите на движењето на светот, кога ја сведуваме на еден од неговите настани, тогаш всушност, се одрекуваме од нејзината мисија, нејзината божествена и вечна природа со која го исполнува своето дело во светот. Директната и остра критика на историјата од страна на Црквата и творечката врска со неа, ја просудува и испитува полнотата и силата на нејзината духовност, која се одликува со теоцентрична и есхатолошка вдахновеност, но секогаш во однос на човечкот и на историската реалност. Во Црквата не сме просто набљудувачи, туку сме одговорни за историјата на човекот, со сета длабочина на благодатното постоење кое ја открива смислата и трагичната тежина на животот, ја оправдува човечката несреќа и му дава цел на човечкото творештво. Црквата има мисија да ги открије и осмисли историските факти и настани, да ги просуди и потврди според мерката на својата вистина, зашто „не е Бог заради настаните, туку настаните му се потчинети на Бога, и сѐ ѝ служи Неговата волја.“

Самата Црква е должна дејствено да се спознае себеси, преку оправдувањето на историјата и животот на светот, така што ќе ја задржи самосвеста дека Христијанството е животот на светот, дека е превосходна историска и историско-динамична пројава, и дека ништо од човечките созданија – ни делото, ни напредокот, ни уметноста, ни науката, ни љубовта, ни радоста, ни животот во светот, ни општествените проблеми – не се непознати за „силното дување на ветрот и огнените јазици на Педесетница. Христијаните не ги отфрлаат стварите, туку „поинаку ги согледуваат. Црквата е продолжена троична благодат во историјата, „Утешител” му е на светот во неговата несреденост и експлозивност, во барањата и несреќите, во очајот и надежта. Основното прашање што се поставува при делувањето и мисијата на Црквата во светот не е во тоа; што претставува светот за Црквата, туку што е Црквата за светот, бидејќи Црквата е најскриената сила на неговото преобразување и усовршување. Што значи Црквата за смислата и иднината на светот, бидејќи „Христијанството не е само правило на секојдневниот живот, туку движечка сила на севкупната негова иднина.

Иднината на светoт се дополнува во Црквата и неговото преобразување е во Црквата. Заради тоа „севкупната историја се одвива внатре, во Црквата”. Нашата духовност не може да постои поинаку, освен како живот на Црквата во историјата и за историјата. Заради таа причина, „нашата вистинска љубов кон светот треба да се покаже во враќањето кон Црквата, која е »украс« – поредок и убавина на светот. Во Црквата целиот свет ја наоѓа смислата и хармонијата. Надвор од неа настанува хаос и поделеност. Најголемата љубов и единствениот благослав за светот не е во помош на световен начин, туку во ширењето на Црквата која го прегрнува, го опфаќа и преобразува, го оживотворува и го прави радосен. Нашата поблиска врска со Црквата плодотвори со повистинско разбирање и служење на светот во неговите неволји и искушенија.

Делото на православните верници, (оние кои се трезвени и кои пророкуваат, нема никаква врска со докетизмот, со магијата и вонвременската трансценденција. Ова дело ги отвара перспективите за историските активности и творештво во бескрајните историски и космички можности на Воплотувањето. Бог со Воплотувањето, кое пак, е крај на создавањето, со Крстот и со Воскресението, припаѓа на најдлабоката стварност на светот. Православните верници се сведоци на Божјиот кеносис кој преобразува и обожува; тие го согледуваат светот во тајната на благодатта, просудуувајќи го според мерката на Крстот кој го ослободува светот од искушението со самодоволноста, самосовршенството, самооправдувањето и самоутешувањето. Делото на православните верници е дело за преобразување на историјата, искупување од нејзината бесмисла и од демонизмот, од заситеноста и од идолите, (од чудовиштата и привиденијата, од лажните чувствувања и лажните богови, од идеолошките лаги и општествените злосторства, од утешните митови и лажниот рај. Тоа е дело за искупување од сето она што го мачи и отфрла човекот и што неговиот живот го расипува и го прави бескорисен. Делото на православните христијани е дело во историјата и за историјата, сораспнување со историјата. Тоа се потпира на Откровението и на објавата за историјата како сцена на големи дела и Божји чуда, како место на средба на Бог со Неговиот народ, простор за Богочовечка соработка, место на спасение на човекот во Христос. Овој факт ја спасува историјата од секое злодело и криво толкување, давајќи ѝ ја единствената назначеност и радост заради силното присуство на светоста, љубовта и надежта на верниот народ Божји.

Во искушението со самоизолираност и историско отсуство на Православието и неговата теологија, о. Георгиј Флоровски нѐ потсетува на историскиот карактер на догматските настани и на увереноста, дека Воплотувањето на Бог не е еден обичен член од Символот на верата, туку конкретен историски настан кој само во Црквата ја добива и остварува вистинската перспектива. Тој нѐ потсетува дека севкупното Христијанство е во историјата и за историјата, дека не е едноставно или просто Откровение во историјата, туку повик да создаваме историја, повик на историска акција и дејствување. Најпосле, тој нѐ потсетува дека Православието не е само Предание, туку е дело кое е познато, дадено, кое сме должни да го довршиме, кое е квасец на животот, синапово зрно, долг и мисија.

Така можеме да познаеме дека повторното создавање и преобразување на човекот, кое го благовестува и остварува Црквата, победата над злото и укинувањето на гревот, не се поединачни настани, еден вид оправдување и самоуверување на поединец, туку стварност на новото човештвото, објава на новиот соборен човечки етос и преобразување на историјата. Животот на Црквата не се потпира на поединечна добродетел и индивидуално спасение, туку на пројавувњето на онтолошката победа над злото, на суштинската промена на општествено-политичката стварност, на излегување од парадоксалните стапици кои господарат во историскиот живот. Во ова излегување од историјата и влегување во Царството, во ова воскреснато и доксолошко движење, историјата се открива и се познава како света историја или историја на спасението, како што се пројавиле Крстот и Христовото Воскресение.

Михаил Кардамакис, Православна духовност, ман. Хиландар, 1996.

 

Извор: https://svitok.info/2019/06/20/pravoslavie-istorija/#more-7078

 

 



Видео содржини

Поуки од Светите Отци

krusevoexport

Духовност

Февруари 23, 2020
ih3387

Свети свештеномаченик Харалампиј

Секој човек со своето раѓање добива лично име по кое го препознаваат во текот на целиот живот. Името е наша сопствена карактеристика, но малкумина го знаат вистинското потекло на своето име и неговото вистинско значење. Секое православно име има своја суштина…
Јануари 29, 2020
3.angeli.so.truba

Живот во служба на Бога и на луѓето

Неговите слова зрачат со силна нагласеност на светиклиментовиот образец и претставуваат целосно легитимирање на македонското црковно и духовно наследство. Дедо Стефан е ревносен борец за македонскиот јазик што неизмерно го сака и постојано го збогатува. Еве…

Почитување на Пресветата Мајка Божја

7.Vselenski.sobor
Таа е заштитничка и покров на христијанскиот род. Како Мајка на Синот Божји, таа има…

Митрополит Струмички Наум: ВОВЕДЕНСКИ РАЗМИСЛУВАЊА

Дек 05, 2019 Беседи 400
7.Vselenski.sobor
Премногу размислуваме во категоријата Бог – човек, наместо во категоријата личносни…

Свети Антониј Велики: Кој е ѓаволот и кога напаѓа...?

А кога ќе се всели Божјиот Дух, Он ги успокојува, им дава да го вкусуваат спокојот во…

Беседи

 о. Горан Стојчевски:  МАЈЧИНСКАТА ЉУБОВ И СИНОВСКИОТ ОДНОС

о. Горан Стојчевски: МАЈЧИНСКАТА ЉУБОВ И СИНОВСКИОТ ОДНОС

Во Светото Евангелие, како и на фреските и иконите што ги доловуваат сите искупителни и спасителни моменти од сведоштвото на Богочовекот, преку кои човекот и светот се спасени, наидуваме и...

Отец Методиј Митановски: ЗА БЛУДНИОТ СИН

Отец Методиј Митановски: ЗА БЛУДНИОТ СИН

Кога го слушаме Евангелието за блудниот син најголем проблем е што го поврзуваме со други луѓе а не со самите нас.Така секогаш се сеќаваме на некој мал човек што прокоцкал...

Митрополит Европски Пимен: Беседа за Блудниот син

Митрополит Европски Пимен: Беседа за Блудниот син

Но да си споменеме и дека има браќа (како братот од денешната парабола) кои ќе стојат на вратата и ќе роптаат кон таткото зошто нè примил и кои ќе се...

Беседа за блудниот син (втор дел) (29.02.2020)

Беседа за блудниот син (втор дел) (29.02.2020)

Да дојдеш на себеси е да видиш дека без Бог си гол и бос, и дека без Бог си никој и ништо, и дека без Бог си ветер и магла,...

Беседа за блудниот син (прв дел) (16.02.2020)

Беседа за блудниот син (прв дел) (16.02.2020)

 Бог и Отец на секого од нас подеднакво, без збор и без услов, ни ја дава полнотата на Својата благодат. Од нас самите, од нашата слободна волја зависи како ќе...

Св.  Григориј Палама - Беседа за блудниот син

Св. Григориј Палама - Беседа за блудниот син

Ќе настане глад - рекол Пророкот, оплакувајќи го Ерусалим - но не глад за леб и вода, туку чулен глад за словото Божје (Ам. 8, 11). Глад, тоа е состојба...

 Неделата на блудниот син: Враќањето од прогонство (16.02.2020)

Неделата на блудниот син: Враќањето од прогонство (16.02.2020)

Во третата недела од подготовката за Великиот пост, ние ја слушаме параболата за блудниот син (Лк 15,11-32). Параболата и химните што се пеат тој ден, зборуваат за покајанието како за...

СРЕТЕНИЕ СО ТАЈНАТА ХРИСТОВА - Митрополит Струмички Наум

СРЕТЕНИЕ СО ТАЈНАТА ХРИСТОВА - Митрополит Струмички Наум

Заради соединувањето според Ипостас, Богочовекот Христос немаше потреба, Он лично како Бог – како една сложена Божествена Ипостас која во себе содржи две природи неразделно, неслиено, неразлучно и непроменливо соединети...

БEСEДА за Чoвeкoт кoј никoј нe Гo знаe

БEСEДА за Чoвeкoт кoј никoј нe Гo знаe

Кадe и да сe сака нeкoe дoбрo вo свeтoт да сe надгради, Oн e пoчeтoк. Бeз Нeгo нe сe мoжe. Акo сe сака да сe искoрeни нeслoгата и злoбата вo...

« »