логоFacebookTwitterYouTubeeMail

 (Обновено)



Децата ги воспитуваме, главно, по принципот: таков е редот, таков е обичајот...

Сепак, сѐ што е усвоено со тек на времето, не е секогаш и паметно.

Ќе се осудам да доведам во прашање една – како што би се рекло – неоспорна вистина: треба ли така упорно, како што тоа го правиме, да ги учиме децата на ФОРМАЛНА учтивост?

Ќе признаете: ретко ни е нешто толку одбивно како учтив, а всушност, бесчувствителен човек. Зашто добро чувствуваме: само надворешната култура не е доволна. Потребна е, и тоа како, и внатрешна култура.

Но, не сите сфаќаат дека тие два вида култура, иако се именуваат со ист термин, според својата природа се сосем различни појави. Надворешната култура е само збир на навики на учтиво однесување. Во основата на внатрешната култура, пак, лежи нешто духовно што може да се нарече „смисла за сочувствување“. Надворешните навики се всадуваат, а духовните способности се развиваат. Тоа што е полезно за создавање надворешни навики, понекогаш може да биде штетно за развивање на духовните способности. Но, да наведеме еден пример! Сте отишле на гости кај некои познаници и на малиот сте му однеле подарок. „Како се вели?“, строго потсетува мама. „Благодарам“, промрморува детето. И изговарајќи го тој збор, малиот како да ја откачил работата со гостинот. На неговото лице не се одразува ниту насмевка ниту радост. Кај него може некако да се всади навика за учтивост, но слухот за сочувствителност затупува. После многу слични постапки, од овие драгоцени природни особини нема да остане ни трага. Мене, пак, ми се чини дека детето кое се навикнува на формална учтивост не може да развие сочувствителност. Ако предвреме ги навикнуваме децата со зборови да изразуваат чувства што сѐ уште не ги доживуваат, тие чувства можеме засекогаш да ги загушиме во нив. Зошто, на пример, го тераме детето да каже „благодарам“? Најчесто, само за да покажеме пред луѓето колку ни е „воспитано“ детето. Вежбањето во надворешната учтивост само личи на воспитување. Меѓутоа, вистинското воспитување доаѓа дури тогаш кога ќе успееме на детето да му придадеме барем една капка духовност.

Како да се развие слух на сочувствителност, срдечност, искреност? Задачата е каде-каде посложена од просто совладување на зборовите: „благодарам“, „повелете“ или „молам“. Внимателност кон другиот, чувството за другиот – тоа е вистински услов за развивање на слух за сочувствителност, срдечност, искреност...

За да го научиме детето да има чувство за другиот, потребно е во и него да го прифатиме другиот.

Каков пример гледа детето од своите први денови?

Пред него е секогаш личност (и тоа толку авторитативна – мама!) што постојано се жали на нешто: уморна е, потребна ѝ е помош, не може сама да го земе напрстокот, не се стеснува секоја минута за нешто да замолува... значи – си размислува детето – и јас исто така можам да се жалам, да ги заморувам другите, и ако ме боли нешто, на цел глас да викам дека ме боли. Тогаш и мама нека страда малку заради мене! Во такво семејство детето никогаш нема да сфати дека жалењето пред оние што те сакаат не е чесно. Не ги заморувај другите, не им го загорчувај животот со своите несреќи – по можност – снајди се сам! Таква лекција мораме со пример да даваме ние возрасните.

Не го заморувај другиот, туку настојувај да го израдуваш.

Често, првата семејна грижа е кому и што ќе му подариме. Една мајка ми зборуваше за своите деца: „Се трудам да ги научам да даваат, а сами ќе научат да примаат!“ И навистина, нејзината четиригодишна ќерка не оди на гости без подарок: мама успеала малата да почне да чувствува радост бидејќи по нешто подарува, радоста на давањето, и истовремено да се радува на туѓата радост.

Во нашите вообичаени претстави чувствителен е оној човек кој, пред сѐ, е чувствителен на туѓата болка. Така, во нашиот јазик постојат зборовите „соучество“, „сострадување“, „сожалување“. Меѓутоа, зборот „со-страдување“ не постои. Толку би сакале почесто да го слушаме она сочувствителното: „Баш ти се радувам“. Или: „Се радувам на твојот успех“. Да го научиме детето да се радува за другите, несебично да се радува, не споредувајќи ги туѓите успеси со своите неуспеси.

Ако ќерката раскаже како во одделението се појавила одлична ученичка, мајката би требало да се израдува на непознатото девојче, а не веднаш да побрза со прекор: „Ете, гледаш, а ти?“ Мораме да постапуваме повнимателно. Меѓутоа, укажувајќи на убавиот пример на неговите врсници, во нашето дете често не поттикнуваме желба за последување, туку токму – завист.

Воспитувањето на слухот за срдечност и сочувствителност бара тишина. Тука воопшто нема место за вревата. На пример, татко и син, првоодделенче, се наближуваат кон домот и таткото предупредува: „Нема да ѕвониме, мајка ти е болна. Сами ќе отклучиме“. Извонредна лекција... Но, таткото сѐ уште не ни завршил како што треба, а синот веќе го притиснал ѕвончето. И тогаш врисок: „Па, кому му зборувам, идиоту еден!?“ Таму каде што е доволно на човек да му биде жал, нема потреба од лутина. За едно воспитано дете е доволно едвај забележливото чудење во гласот на постариот: „Што се случува со тебе, мил мој!?“ Кога родителите мора да упатат прекор, да изнесуваат забелешки и да го осудуваат детето, значи, воспитувањето добило опасен тон. Детето со слухот на својата сочувствителност би требало да насети неодобрување и жал кај постарите. А кога таа лутина ќе се преточи во зборови, прекори, укори и викање, тогаш тој слух сѐ повеќе затапува. Ако денес нешто сум му приговорил на детето, утре ќе морам уште подолго да му приговарам. И секој ден тоа сѐ послабо ќе ме слуша. Тогаш, после педагошките серии: „Што ти е? Нели ме слушаш? Глув ли си? Кому му зборувам? Разбираш ли македонски?“, неминовно ќе следат физички: шамар, тупаница, каиш, и така сѐ до малолетничките канцеларии во полиција. Детето кај кое не е развиван и кај кого затаил слухот за сочувствителност е речиси невозможно да се воспитува.

По расштиманиот клавир може да се удира со тупаница. Но, ниту еден инструмент на светот од тоа не добил почист звук.  

Непријатно е да се слушне како едно дете постојано суди и ги осудува другите, па дури и возрасните. Ако детето зборува лошо за гостинот, ние настојуваме да го поправиме. Но, секоја вечер семејството гледа ТВ програма, емисија по емисија и почнува: де овој глумец е лош, де овој пеач се повторува, и сѐ во таа смисла. Таа секојдневна вечерна школа на озборување – тоа е кошмарно вежбање во бесчувствителност. Без самите да забележиме, на децата им дозволуваме и тие да судат и да расправаат за возрасните без смисла и сожалување. И не само што им дозволуваме туку им даваме и пример! А после тоа од детето ќе бараме: „Не го навредувај учителот! Учителот секогаш е во право!“ Како да не го навредува учителот кога може да навредува сѐ друго? Покрај тоа, таткото и мајката доаѓаат на ред за озборување уште пред учителот. Не ни се допаѓа ТВ емисијата? Го исклучуваме телевизорот поради некоја причина! А што се однесува до гостите, сигурно не ги викаме на гости за после, откако ќе си заминат, да ги оценуваме и озборуваме?

Да ги научиме децата да ги љубат луѓето, а не да судат за нив!

Значи, слухот за сочувствителност, срдечност и искреност не е онаа вообичаена формална и извежбана учтивост. Повторувам, тоа е чисто духовна, морална особина.

Надарете го детето со слух за сочувствителност, тоа е најдоброто што родителите може да го направат за неговата среќа.

Што се однесува до правилата за учтивост, штом ќе порасне, детето со развиена сочувствителност бргу и лесно ќе ги совлада и нив, според примерот на своите постари. Таквиот човек, до последниот момент од својот живот, дури и прикован за постела, ќе се грижи премногу да не ги заморува дури и лекарите и роднините, и да не им задава главоболки.

Прифаќајќи го животот на ближните длабоко во својата душа, луѓето што имаат чувство за доброто на другите постојано ќе се напојуваат со вистински живот.

Симон Соловејчик

руски педагог и социјален философ

Извор: МОЦ-ОА

 



Видео содржини

Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Наука и Култура

Мај 10, 2020
3.angeli.so.truba

Емануел Рембер: Читањето е убава мрзеливост и вистински лек

-Чудно е тоа што изолацијата ја доживувам како миг во кој сè е замрзнато. Секако дека сè уште пишувам дневник. Но, во суштина малку пишувам. По неколку реченици на врвот од изолацијата. Ме обзема некое нерасположение. Оваа нова состојба ме води кон некоја…
Април 29, 2020
3.angeli.so.truba

„Ако има волја има и начин“ – Џорџ Бернард Шо

Бидете секогаш чисти. Бидејќи вие сте прозорот низ кој го гледате светот. Демократијата е процес кој ни гарантира дека никој нема да владее подобро од тоа што заслужуваме. Кога човек сака да убие тигар, тоа се нарекува спорт. Кога тигар сака да убие човек,…

Вангел Наумовски уметник кого Салвадор Дали го нарече „сликар од бајките“

Апр 06, 2020 Ликовна уметност 220
3.angeli.so.truba
Со името на охридскиот сликар Вангел Наумовски (22. 3. 1924, Охрид – 13. 6.2006, Охрид),…

Мала Историја на Христијанството и на Светот

Јан 12, 2020 Друго од култура 670
Mudreci.pustina1
Св Јован Крстител е дете на Првосвештеникот Захарије и Елисавета. Захарие веднаш беше…

Скопје и Истанбул се среќаваат во јазикот, литературата, историјата

Ное 24, 2019 Литература 881
7.Vselenski.sobor
– Градовите ја имаат функцијата на поврзување луѓе, вери и народи, како и нивните…

Беседи

Поука на Вознесение на Господ наш Исус Христос

Поука на Вознесение на Господ наш Исус Христос

Поради тоа, браќа, бидејќи нè очекува бесконечна мака, да се потрудиме преку подвиг да ја избегнеме, со милостина да го пречекаме бедниот и да го угостиме, примајќи го туѓинецот, гладниот...

Митрополит Струмички Наум: Недела на слепиот (23.05.2020)

Митрополит Струмички Наум: Недела на слепиот (23.05.2020)

Бог е праведен. Сепак, на оние кои се одрекле од светот и световните работи им ветил стократно повеќе уште во овој живот, а плус и Царство Небесно: „Вистина ви велам:...

Храмот е срце

Храмот е срце

До тој Ден, којшто ние сме собрани данеска да го празнуваме. До денот, во којшто светлото Сонце на Правдата дошло да го осветли овој свет и да изгрее од гробот...

Митрополит Струмички Наум: Пробивање низ темнината (18.05.2020)

Митрополит Струмички Наум: Пробивање низ темнината (18.05.2020)

Но, бидејќи над вистинската вера, низ вековите, незабележливо се наталожиле и одомаќиниле уште неколку темнини, денес, оној што ќе поверува, ќе треба да се пробие и низ овие темнини; а...

Митрополит Струмички Наум: Како се сведочи Човекот (16.05.2020 )

Митрополит Струмички Наум: Како се сведочи Човекот (16.05.2020 )

Откако ја стекнува нејзината доверба, Богочовекот Христос ѝ ја покажува и вистинската вера: „Жено, верувај Ми дека иде часот, кога ни во оваа планина, ниту во Ерусалим ќе се поклонувате...

О. Жарко Ѓорѓиевски: БЕСЕДА во Недела на Самарјанката(17.05.2020)

О. Жарко Ѓорѓиевски: БЕСЕДА во Недела на Самарјанката(17.05.2020)

Телото ја прима онаа храна, која во суштина е еднаква со телото. Телото е од земјата и храната за телото е од земјата. Затоа телото во овој свет се чувствува...

БEСEДА за силата штo Бoг им ја дал на прoрoчкитe збoрoви

БEСEДА за силата штo Бoг им ја дал на прoрoчкитe збoрoви

Слoвoтo Бoжјo e какo oган на кoјштo сe радува правeдникoт прeмрзнат вo студeнилoтo на oвoј свeт; и слoвoтo Бoжјo e какo oган кoј гo изгoрува нeправeдникoт, кoгo oвoј матeријалeн свeт...

Викарен Епископ Јаков Стобиски - Немам човек...

Викарен Епископ Јаков Стобиски - Немам човек...

Да го фрлиме фенерот на Диоген, да се откажаме од потрагата по човек во темнината на овој свет и во сеопштата расчовеченост. Таа потрага за нас заврши во оној миг...

„Мрзливитe рацe брзo ги врабoтува ѓавoлoт а врeднитe - ангeлoт“

„Мрзливитe рацe брзo ги врабoтува ѓавoлoт а врeднитe - ангeлoт“

Вo oвoј свeт на нeпрeстајнo движeњe и нeпрeстајни прoмeни, чoвeкoт, сакал или нe, мoра да бидe врабoтeн, билo сo дoбрo, билo сo злo дeлувањe. Мрзливиoт чoвeк, всушнoст, нe e врабoтeн:...

« »