логоFacebookTwitterYouTubeeMail



 
  
Во македонската музика постојат повеќе примери во кои совршено се врзани поезијата и тонот. Најголем дел од нив припаѓа на современата класика. Во поновата македонската музичка продукција, и тоа онаа што свесно одбра на инвентивен начин да и се обрати на публиката, има неколку исклучително добро инкорпорирани примери на поезија во музика   
   
  
Кочо Рацин и Блаже Конески кај „Фолтин“. Петре М. Андреевски кај „Љубојна“. Константин Миладинов кај „Мизар“. Хармс, Пастернак и Мајаковски кај „Архангел“. Полека и сигурно домашна и светската поезија влегуваат во македонската музика продолжувајќи ја врската што отсекогаш постоела меѓу овие две уметности.

Синкретизмот во музиката датира уште од антиката. Хомеровите епови оригинално се изведувале со инструментална придружба. И во грчките трагедии музиката била составен дел од текстот. Еврипидовиот „Орест“ секогаш се изведувал со музички фрагменти, исто така и „Ајкс“ на Софокле. Зборот се врзувал со музика отсекогаш.

Интегирањето на зборовите на поетите во музиката речиси секогаш и давало дополнителна калоричност на содржината. Совршената симбиоза на зборот и на тонот се пресудни во креирањето на врвен безвременски и универзален уметнички производ. Без разлика каква е жанровската рамка на синкретичното дело.

Во македонската музика постојат повеќе примери во кои совршено се врзани поезијата и тонот. Најголем дел од нив припаѓа на современата класика. Најшироко прифатената поп-музика не го практикува тоа - ни често ни вешто, за разлика од искуствата на 1970-тите години кога зборовите од песните на домашните поети биле зајмени и за класични и за шлагерски изведби.

Јас сум еден од среќните поети, вели Михаил Ренџов.

- Среќен сум што моите стихови беа озвучени и оживеани од повеќе композитори, меѓу кои Петре Богданов-Кочко, кој и припаѓа на првата генерација македонски композитори, како и од Ристо Аврамовски, Михајло Николовски, Стојан Стојков, Љубомир Бранѓолица. Поезијата и музиката се надополнуваат една со друга како уметности. Тоа е една прекрасна творечка симбиоза. За жал, тоа не е случај во забавната, популарна музика. Овие автори многу ретко ги користат стиховите на македонските поети. Тука Македонија се разликува, на пример, од соседна Грција, Франција и од другите земји, каде што потката на музиката најчесто е поезијата на врвните поети - вели Ренџов.

Музиката како глобален феномен може да придонесе во популаризацијата на поезијата доколку се направи вистинска симбиоза меѓу овие две уметности.

За жал, тоа ретко се случува, особено во најширокоприфатената поп-музика, каде што баналноста на текстот најчесто е придружна референца на музичката содржина со сомнителна естетика. Ретки се примерите на добро изработена музика и „интелигентен“ текст. Најчесто зборот се занемарува на сметка на музиката.

- Денес кога се пишува музика најмалку внимание му се посветува на текстот. Најчесто текстот е сериски, важна е само музиката. Со оглед на тоа какви банални текстови слушаме како „придружен“ материјал на забавната и на поп-музиката, подобро и да не ги разбираме и комплетно да ги апстрахираме. Мислам дека со феноменот на глобализацијата се надмина и значењето на текстот во музиката - смета композиторот на класична современа музика Александар Лековски.

Меѓутоа, неговото значење не може сосема да се маргинализира.

- Не може секоја поезија музички да се оживее. Поезијата мора да биде музикална - вели Ренџов.

Поезијата на постарите генерации македонски поети, за разлика од современата поезија, е поподатна за компонирање музика. Така, на пример, песните на Ацо Шопов, Блаже Конески и на Анте Поповски најчесто се користеле за повеќе класични композиции и за популарните шлагери од 60-тите години. Современата постмодерна поезија, пак, бидејќи не подлежи на востановен или стандарден систем на пишување поезија, ретко станува подлога на музички дела. Иако, поради својата наративност, можат да ја користат авторите на хип-хоп или рап-музиката.

Разликата меѓу текстовите што се употребуваат во т.н. популарна музика и во класичната музика се манифестира преку целната група, односно преку аудиториумот за кој се наменети, смета Сони Петровски, композитор на современа класична музика.

- Во тој поглед популарните текстови, па и музиката, претставуваат крајна симплификација на техниките и на формите што се употребуваат во уметничките текстови и во уметничката музика. Тоа, секако, не укажува на вредноста на некои производи, но сферата на популарните насоки е подостапна за нови луѓе и тука е тешко да се воспостават заштитни механизми од личности што го доведуваат во прашање севкупниот професионализам или аматеризам - вели Петровски.

Според него, уметничките текстови постојат сами за себе, додека популарните во голем број случаи се пишуваат за конкретна музика.

- Опасноста од ваков процес се јавува поради непознавањето на музичките средства и нивната семантика. Со тоа целиот процес станал занает во кој не може да се зборува за уметнички вредности, туку само за вредности на индивидуални вкусови - вели тој.

Во поновата македонската музичка продукција, и тоа онаа што свесно одбра на инвентивен начин да и се обрати на публиката, има два исклучително добро инкорпорирани примери на поезија во музика.

Везилке, везилке,
кажи како да се роди
проста и строга
македонска песна
откако Ленка остави
кошула тенка ленена
недовезена на разбој

Мотиви од „Везилка“ на Блаже Конески и „Ленка“ на Коста С. Рацин искористија битолчаните „Фолтин“ во својот нов албум „Ова трансплантирана машина за чукање досега не типкала љубовно писмо“. Деликатната поетска структура на поезијата од Конески и од Рацин „Фолтин“ ја трансформираа во моќен музички амалгам. Се обратија на пошироката публика преку антологиската поезија на два исклучителни македонски поети инкорпорирајќи го вешто нивниот збор во современа музичка рамка.

- Поезијата на Конески и на Рацин спонтано се најде во нашиот нов албум. Не беше ништо смислено однапред, суштински се надоврза на нашата потреба и постојано трагање по тоа какви песни треба да пишуваше. Трагавме по сржта на македонската песна и ја пронајдовме во поезијата на Конески и на Рацин - вели Бранислав Николов, вокалист и гитарист во „Фолтин“ и автор на текстовите.

„Фолтин“ и во поранешните албуми користеа фрагменти од поезија и проза.

- Во текстовите што ги пишувам често има цитати и фрагменти од поезија и од проза. Сум користел фрагменти од француска, ренесансна поезија. Сепак, мора да потенцирам дека никогаш не сме го форсирале овој сегмент во музиката на „Фолтин“, повеќе тоа било од аспект на себеоблагородување. Сме го правеле тоа за да си ја облагородиме душата - вели Николов.

Поезијата на Петре М. Андреевски ја озвучија и „Љубојна“ во својот нов албум „Песна за мојата песна“, кој сé уште е во подготовка. Ова е прво отелотворување на безвременската поезија на Андреевски во музика.

- Голем предизвик е да се создава музика врз веќе напишаната поезија. Особено врз една совршено избалансирана и жестока по чувство, како онаа на Петре М. Андеевски - вели Вера Милошевска од „Љубојна“.

Она што е многу важно за поезијата и за музиката е фактот дека потекнуваат од типичната емотивна и ментална состојба на еден народ. Но, сепак, во себе носат еден и универзален код, вели вокалистката на „Љубојна“.

- Мајсторијата е во тоа кога, апсорбирајќи го целокупното творештво на еден народ, индивидуалниот творец ќе го разоткрие и ќе го препознае тој код и ќе го трансформира преку својот личен израз во едно современо дело. Тоа е големината на Петре М. Анреевски. Неговата поезија на тој начин станува СЕВРЕМЕНСКА. Од локална станува универзална. Разбирлива за секого. Во таа смисла неговата поезија ни стана многу блиска. Бидејќи музиката на „Љубојна“ како идеја е втемелена врз изговарањето на музиката преку универзален јазик - вели Милошевска.

Ретките, но исклучително добри примери на успешен спој на поезијата и музиката треба да ги охрабрат младите музичари почесто да посегнуваат по богатата ризница на македонската поезија. Зашто добриот зборот преточен во музика е посилен од неподносливата баналност на текстовите што доминираат и што ја гушат домашната сцена.
  
   
Автор: Ангелина Димоска  -Нова Македонија
 

 

 

 

 



Видео содржини

Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Наука и Култура

Септември 15, 2021
19042009

Промоција на романот „Равенка на стравот“ од Верица Мукоска е храбро соочување на индивидуата

Гледајќи низ призмата на авторската еволуција во овој роман и досегашното творештво на авторката, полека и прогресивно се кристализираат двете приказни чие дејство е стационирано во Сиена и Љубаништа, надоврзани како голема и мала премиса како што пишува за…
Септември 10, 2021
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel

Режисерката Дина Дума за нејзиниот наградуван филм-првенче „Сестри“

Нашата млада режисерка Дина Дума го потврди огромниот подем што го доживува македонската филмска сцена во изминативе неколку години. Дума за својот дебитантски долгометражен филм „Сестри“ неодамна се закити со Специјалната награда на жирито во програмата…

Музејско-ретроспективната изложба на Димче Коцо

Авг 27, 2021 Ликовна уметност 87
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
Како основоположник на македонското музеолошко наследство, втемелувач на модерната…

Почна 12-тото издание на МакеДокс

Авг 21, 2021 Филм, Театар 121
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
. Во Музејот на современата уметност ќе се одвива програмата за деца и младинци. Во…

Ликовна колонија во Галичник од 15 до 22 август 2021

Авг 15, 2021 Ликовна уметност 130
Ликовна колонија во Галичник од 15 до 22 август
На годинешната креативна дружба, која одново ќе има хибриден пристап, заради сеуште…

Беседи

Св. Фотиј Велики - За Рождеството на нашата Пресвета Дева Богородица

Св. Фотиј Велики - За Рождеството на нашата Пресвета Дева Богородица

Девата се раѓа од неплодна утроба, но дури и да била плодна, рождеството пак би било чудесно. О, големо чудо! Штом времето на сеење поминало, тогаш жетвата дошла; штом огнот...

Митрополит Софрониј - ПРОПОВЕД ЗА РОЖДЕСТВО НА ПРЕСВЕТА БОГОРОДИЦА

Митрополит Софрониј - ПРОПОВЕД ЗА РОЖДЕСТВО НА ПРЕСВЕТА БОГОРОДИЦА

Во Ветената земја - Палестина, дадена на израилскиот народ од Бога, во планините на Галилеја се наоѓа градот Назарет. Во тоа време тој бил толку непознат и малку важен, што...

Митрополит Струмички Наум:   Сето тоа... не сум го запазил од младини (11.09.2021)

Митрополит Струмички Наум: Сето тоа... не сум го запазил од младини (11.09.2021)

Страстите се тие што го држат срцето заробено и затворено за умно-срдечната молитва, а умот непросветлен. Страстите и демоните, кои секогаш се поврзани со нив, се тие што ги држат...

Митрополит Струмички Наум: Што не е јасно? (04.09.2021)

Митрополит Струмички Наум: Што не е јасно? (04.09.2021)

Никогаш не треба да губиме предвид колкави должници сме Му на Бог; и поради сите дарови што постојано ги добиваме од Него и поради сите гревови со кои Му возвраќаме...

Беседа за Успение на Пресвета Богородица oд Викарниот Епископ Јаков Стобиски

Беседа за Успение на Пресвета Богородица изречена од Викарниот Епископ Јаков Стобиски во манастирот Успение на Пресвета Богородица - Берово

Св. Јован Кронштатски - Слово на денот на Успение на Пресвета Богородица

Св. Јован Кронштатски - Слово на денот на Успение на Пресвета Богородица

И колку славно било Нејзиното успение! Со каква светлина сјаело Нејзиното пречисто лице. Колку прекрасно, неописливо, неспоресливо благоухание извирало од нејзиното пречисто, приснодевствено тело, како што пишува св. Дионисиј Ареопагит,...

Свети Лука (Војно- Јасеницки): СЛОВО ЗА УСПЕНИЕТО НА ПРЕСВЕТА БОГОРОДИЦА

Свети Лука (Војно- Јасеницки): СЛОВО ЗА УСПЕНИЕТО НА ПРЕСВЕТА БОГОРОДИЦА

Многу е важно правилно да разбереме и да ги запомниме зборовите на тропарот на великиот празник на Успението на Пресвета Богородица: „... По Успението не си го оставила светот, Богородице...’’.Нејзината...

о.Зоран Пецовски: ПРЕОБРАЖЕНИЕ  ХРИСТОВО

о.Зоран Пецовски: ПРЕОБРАЖЕНИЕ ХРИСТОВО

Кој им дава поткрепа во нивните неуморни подвизи; добро и убаво им било на сите светители, зашто за сите нив не постоел ниту еден друг идеал кој  би бил  достоен...

   Свештеник Јане Илиев: СЕДМА НЕДЕЛА ПО ПЕДЕСЕТНИЦА

Свештеник Јане Илиев: СЕДМА НЕДЕЛА ПО ПЕДЕСЕТНИЦА

Секое појавување на Спасителот Господ Исус Христос меѓу народот претставувало поттик околу Него и Неговите ученици да се собере многу народ. Некои од нив доаѓале заради љубопитност, некои од мака,...

« »