логоFacebookTwitterYouTubeeMail



 
  
Во македонската музика постојат повеќе примери во кои совршено се врзани поезијата и тонот. Најголем дел од нив припаѓа на современата класика. Во поновата македонската музичка продукција, и тоа онаа што свесно одбра на инвентивен начин да и се обрати на публиката, има неколку исклучително добро инкорпорирани примери на поезија во музика   
   
  
Кочо Рацин и Блаже Конески кај „Фолтин“. Петре М. Андреевски кај „Љубојна“. Константин Миладинов кај „Мизар“. Хармс, Пастернак и Мајаковски кај „Архангел“. Полека и сигурно домашна и светската поезија влегуваат во македонската музика продолжувајќи ја врската што отсекогаш постоела меѓу овие две уметности.

Синкретизмот во музиката датира уште од антиката. Хомеровите епови оригинално се изведувале со инструментална придружба. И во грчките трагедии музиката била составен дел од текстот. Еврипидовиот „Орест“ секогаш се изведувал со музички фрагменти, исто така и „Ајкс“ на Софокле. Зборот се врзувал со музика отсекогаш.

Интегирањето на зборовите на поетите во музиката речиси секогаш и давало дополнителна калоричност на содржината. Совршената симбиоза на зборот и на тонот се пресудни во креирањето на врвен безвременски и универзален уметнички производ. Без разлика каква е жанровската рамка на синкретичното дело.

Во македонската музика постојат повеќе примери во кои совршено се врзани поезијата и тонот. Најголем дел од нив припаѓа на современата класика. Најшироко прифатената поп-музика не го практикува тоа - ни често ни вешто, за разлика од искуствата на 1970-тите години кога зборовите од песните на домашните поети биле зајмени и за класични и за шлагерски изведби.

Јас сум еден од среќните поети, вели Михаил Ренџов.

- Среќен сум што моите стихови беа озвучени и оживеани од повеќе композитори, меѓу кои Петре Богданов-Кочко, кој и припаѓа на првата генерација македонски композитори, како и од Ристо Аврамовски, Михајло Николовски, Стојан Стојков, Љубомир Бранѓолица. Поезијата и музиката се надополнуваат една со друга како уметности. Тоа е една прекрасна творечка симбиоза. За жал, тоа не е случај во забавната, популарна музика. Овие автори многу ретко ги користат стиховите на македонските поети. Тука Македонија се разликува, на пример, од соседна Грција, Франција и од другите земји, каде што потката на музиката најчесто е поезијата на врвните поети - вели Ренџов.

Музиката како глобален феномен може да придонесе во популаризацијата на поезијата доколку се направи вистинска симбиоза меѓу овие две уметности.

За жал, тоа ретко се случува, особено во најширокоприфатената поп-музика, каде што баналноста на текстот најчесто е придружна референца на музичката содржина со сомнителна естетика. Ретки се примерите на добро изработена музика и „интелигентен“ текст. Најчесто зборот се занемарува на сметка на музиката.

- Денес кога се пишува музика најмалку внимание му се посветува на текстот. Најчесто текстот е сериски, важна е само музиката. Со оглед на тоа какви банални текстови слушаме како „придружен“ материјал на забавната и на поп-музиката, подобро и да не ги разбираме и комплетно да ги апстрахираме. Мислам дека со феноменот на глобализацијата се надмина и значењето на текстот во музиката - смета композиторот на класична современа музика Александар Лековски.

Меѓутоа, неговото значење не може сосема да се маргинализира.

- Не може секоја поезија музички да се оживее. Поезијата мора да биде музикална - вели Ренџов.

Поезијата на постарите генерации македонски поети, за разлика од современата поезија, е поподатна за компонирање музика. Така, на пример, песните на Ацо Шопов, Блаже Конески и на Анте Поповски најчесто се користеле за повеќе класични композиции и за популарните шлагери од 60-тите години. Современата постмодерна поезија, пак, бидејќи не подлежи на востановен или стандарден систем на пишување поезија, ретко станува подлога на музички дела. Иако, поради својата наративност, можат да ја користат авторите на хип-хоп или рап-музиката.

Разликата меѓу текстовите што се употребуваат во т.н. популарна музика и во класичната музика се манифестира преку целната група, односно преку аудиториумот за кој се наменети, смета Сони Петровски, композитор на современа класична музика.

- Во тој поглед популарните текстови, па и музиката, претставуваат крајна симплификација на техниките и на формите што се употребуваат во уметничките текстови и во уметничката музика. Тоа, секако, не укажува на вредноста на некои производи, но сферата на популарните насоки е подостапна за нови луѓе и тука е тешко да се воспостават заштитни механизми од личности што го доведуваат во прашање севкупниот професионализам или аматеризам - вели Петровски.

Според него, уметничките текстови постојат сами за себе, додека популарните во голем број случаи се пишуваат за конкретна музика.

- Опасноста од ваков процес се јавува поради непознавањето на музичките средства и нивната семантика. Со тоа целиот процес станал занает во кој не може да се зборува за уметнички вредности, туку само за вредности на индивидуални вкусови - вели тој.

Во поновата македонската музичка продукција, и тоа онаа што свесно одбра на инвентивен начин да и се обрати на публиката, има два исклучително добро инкорпорирани примери на поезија во музика.

Везилке, везилке,
кажи како да се роди
проста и строга
македонска песна
откако Ленка остави
кошула тенка ленена
недовезена на разбој

Мотиви од „Везилка“ на Блаже Конески и „Ленка“ на Коста С. Рацин искористија битолчаните „Фолтин“ во својот нов албум „Ова трансплантирана машина за чукање досега не типкала љубовно писмо“. Деликатната поетска структура на поезијата од Конески и од Рацин „Фолтин“ ја трансформираа во моќен музички амалгам. Се обратија на пошироката публика преку антологиската поезија на два исклучителни македонски поети инкорпорирајќи го вешто нивниот збор во современа музичка рамка.

- Поезијата на Конески и на Рацин спонтано се најде во нашиот нов албум. Не беше ништо смислено однапред, суштински се надоврза на нашата потреба и постојано трагање по тоа какви песни треба да пишуваше. Трагавме по сржта на македонската песна и ја пронајдовме во поезијата на Конески и на Рацин - вели Бранислав Николов, вокалист и гитарист во „Фолтин“ и автор на текстовите.

„Фолтин“ и во поранешните албуми користеа фрагменти од поезија и проза.

- Во текстовите што ги пишувам често има цитати и фрагменти од поезија и од проза. Сум користел фрагменти од француска, ренесансна поезија. Сепак, мора да потенцирам дека никогаш не сме го форсирале овој сегмент во музиката на „Фолтин“, повеќе тоа било од аспект на себеоблагородување. Сме го правеле тоа за да си ја облагородиме душата - вели Николов.

Поезијата на Петре М. Андреевски ја озвучија и „Љубојна“ во својот нов албум „Песна за мојата песна“, кој сé уште е во подготовка. Ова е прво отелотворување на безвременската поезија на Андреевски во музика.

- Голем предизвик е да се создава музика врз веќе напишаната поезија. Особено врз една совршено избалансирана и жестока по чувство, како онаа на Петре М. Андеевски - вели Вера Милошевска од „Љубојна“.

Она што е многу важно за поезијата и за музиката е фактот дека потекнуваат од типичната емотивна и ментална состојба на еден народ. Но, сепак, во себе носат еден и универзален код, вели вокалистката на „Љубојна“.

- Мајсторијата е во тоа кога, апсорбирајќи го целокупното творештво на еден народ, индивидуалниот творец ќе го разоткрие и ќе го препознае тој код и ќе го трансформира преку својот личен израз во едно современо дело. Тоа е големината на Петре М. Анреевски. Неговата поезија на тој начин станува СЕВРЕМЕНСКА. Од локална станува универзална. Разбирлива за секого. Во таа смисла неговата поезија ни стана многу блиска. Бидејќи музиката на „Љубојна“ како идеја е втемелена врз изговарањето на музиката преку универзален јазик - вели Милошевска.

Ретките, но исклучително добри примери на успешен спој на поезијата и музиката треба да ги охрабрат младите музичари почесто да посегнуваат по богатата ризница на македонската поезија. Зашто добриот зборот преточен во музика е посилен од неподносливата баналност на текстовите што доминираат и што ја гушат домашната сцена.
  
   
Автор: Ангелина Димоска  -Нова Македонија
 

 

 

 

 



Видео содржини

Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Наука и Култура

Јуни 10, 2021
38.machenici1

До 2050 година во океаните ќе има повеќе пластика отколку риби

Луѓето годишно користат повеќе од 1 милијарда пластични кеси, фрлаат 13 милиони тони пластика во океаните, трошат 17 милиони барели за изработка на пластика (еден барел има околу 159 литри) и убиваат повеќе од 100.000 животни со користење на…
Мај 17, 2021
38.machenici1

Елвира, наставничката која се покажа како штит...

Игнатијева на својот профил на Инстаграм обично објавуваше мотивациони пораки врз свои лични фотографии уживајќи во прошетки и ноќни излегувања. „Не е толку тешко да си го направиш животот среќен“, напиша таа на 1-ви февруари. Треба само да престанеш да…

Збирка раскази „Фауст го трча плебејскиот круг“ (Faustus Runs the Plebeian Circle)-Стефан Марковски

Апр 07, 2021 Литература 257
Aleksandar.N.sv.Haralampij
Збирката раскази по промотивна цена е дистрибуирана и на повеќе книжевни платформи, како…

Книгата може да им помогне на децата да си го изградат идентитетот

Апр 04, 2021 Литература 340
Aleksandar.N.sv.Haralampij
Секоја генерација на деца има свои проблеми и затоа треба авторите да ги следат денешните…

Соопштени европските награди за драмски превод за 2021 година, меѓу нив три на македонски јазик

Мар 22, 2021 Литература 307
Aleksandar.N.sv.Martinijan6
Исто така, меѓу најдобрите од два други јазични комитета се најдоа и преводите на две…

Беседи

Митрополит Струмички Наум: ПЕДЕСЕТНИЦА (19.06.2021)

Митрополит Струмички Наум: ПЕДЕСЕТНИЦА (19.06.2021)

И после сѐ, како вообичаено, настана расправија за Него, и меѓу народот, и меѓу началниците и фарисеите. Меѓу оние со отворено и оние со закоравено срце. А секогаш, при која...

Митрополит Струмички Наум: Недела на Светите отци на Првиот Вселенски собор (12.06.2021)

Митрополит Струмички Наум: Недела на Светите отци на Првиот Вселенски собор (12.06.2021)

Да разбереш, односно да сфатиш – во духовно православна смисла, го означува просветлувањето на умот – со дарот на умно-срдечната молитва. Оти, какво е тоа сфаќање и разбирање без просветленост...

БEСEДА  за двoјната сила на тајната брак

БEСEДА за двoјната сила на тајната брак

Гoлeма e тајната вo тoа штo чoвeкoта гo oстава свoјoт таткo и свoјата мајка и сe прилeпува кoн свoјата жeна. Самиoт апoстoл, кoј сe вoзвишил дo трeтoтo нeбo и видeл...

Епископ Партениј, Игумен Бигорски: Христовото Вознесение – издигнување и обожение на човечката природа

Епископ Партениј, Игумен Бигорски: Христовото Вознесение – издигнување и обожение на човечката природа

Фактот за Неговото Воскресение, Вознесението и испраќањето на Светиот Дух врз Апостолите е потврден и потпишан со крвта, телесна и духовна, на безбројните Маченици. Сите тие не умреле за некаков...

 протоереј Златко Ангелески - ВОЗНЕСЕНИЕ ХРИСТОВО - СПАСОВДЕН

протоереј Златко Ангелески - ВОЗНЕСЕНИЕ ХРИСТОВО - СПАСОВДЕН

За разлика од Воскресението, Христовото Вознесение многумина го виделе, кога тоа се случило. Така било, зашто верата кај многумина веќе созреала за ова божествено созерцание. А така било и заради...

Старец Георгиј Капсанис - ЗНАЧЕЊЕТО НА БОЛКАТА ВО НАШИОТ ЖИВОТ

Старец Георгиј Капсанис - ЗНАЧЕЊЕТО НА БОЛКАТА ВО НАШИОТ ЖИВОТ

Во оваа нова состојба се чини дека смртта и болката имаат позитивно значење, како другата кожна облека со која Бог ги облекол Адам и Ева кога го напуштиле рајот за...

Ереј Игор Острески: Слепиот

Ереј Игор Острески: Слепиот

Зборувајќи за растот на верата во Бога во човековата душа и за нејзиното значење во животот на луѓето, нашиот Спасител вели: „Ако имате вера колку синапово зрно, ќе и речете...

Митрополит Струмички Наум: Недела на Самарјанката (29.05.2021)

Митрополит Струмички Наум: Недела на Самарјанката (29.05.2021)

Благодатта на Светиот Дух Господ, од часот на нашето Крштение се наоѓа внатре во нашето срце. Но, не е доволно само да сме крстени во Црквата, па да се подразбира...

Митрополит Европски Пимен: На Св. Кирил Солунски - Во Рим 24.05.2021г.

Митрополит Европски Пимен: На Св. Кирил Солунски - Во Рим 24.05.2021г.

Зашто, преку тебе го научивме словото за Христа Бога. Зашто, големо е делото твое да покажеш дека нема избрани јазици за проповед на Големината Негова, туку дека најдобар јазик за...

« »