логоFacebookTwitterYouTubeeMail

 


 

 Повеќе од 70% од европските јазици според истражувањето на универзитетот во Хелсинки спаѓаат во категоријата на загрозени. Додека светските јазици по пат на масовните медиуми го шират своето влијание, некои помали и изолирани јазици полека исчезнуваат од колективната свест. Токму поради тоа, ви донесуваме неколку интересни примери од Стариот континент.

 

Во Европа, според УНЕСКО, се зборуваат вкупно 300 јазици, а од нив 277 се загрозени. Оваа бројка го потврдува истражувањето спроведено пред неколку години на универзитетот во Хелсинки кое ја опфатило непосредната околина на Стариот континент (без Русија и Турција). Финските истражувачи заклучиле дека од 136 јазици, само 30 не мораат да се грижат за својата иднина.

 Глобализацијата и културниот империјализам на „големите“ европски народи со помош на масовните медиуми и образовните системи ги газат помалите јазици кои со текот на времето исчезнуваат. И претходно се случувало изумирање на јазикот, но никогаш во мерка во која тоа се случува во 20 и 21 век. Тоа е последица од новите политички и културни случува. Повеќето помали европски јазици забрзано се затрупуваат со интернационализмите и англицизмите, а ние ви донесуваме неколку од нив кои не се најзагрозени но се релативно непознати.
 
Окситански - златно доба во Средниот век

 Окситански е романски јазик кој се зборува на југоисточниот дел од Франција и по долината на реките во некои делови на Италија и Шпанија. Има вкупно шест дијалекти,  а главните се гаскоњски и провански. Нивната златно доба била во текот на Средниот век. Се проценува дека го зборуваат околу милион луѓе од повозрасна категорија.
 

Кашупски - училиштата и медиумите се борат против изумирањето на овој јазик

 Пољаците некое време се борат за опстанок на кашупскиот јазик и је воведен како изборен предмет во наставата, а на овој јазик се водат и некои алтернативни радио емисии. Спаѓа во западнословенските јазици, а мајчин јазик е на околу 3.000 луѓе додека го зборуваат 10 пати поголем број на етнички Кашуби.
 
Кашупскиот јазик е најсличен на полскиот со кого дели најголем дел од речникот и формирањето на зборовите, а разликата лежи во правилата за акцент и остатоците од старопрускиот јазик. Зборот кашуб доаѓа од името за шал кој е карактеристичен за припадниците на ова малцинство.
 
Јенишки - како номадите од средна Европа
 
Ромите не се единствениот номадски народ кој има свој дом под европското небо. Сличен животен стил живеат и Јенишите односно Германските Патници кои потекнуваат од Германија, Австрија и Швајцарија, а долго време ги следела репутацијата на крадци и просјаци. Тие развиле сопствен јазик кој  е комбинација од карактеристиките на германскиот, западнојидишкиот, патничкиот дански и хебрејски, а денес во Швајцарија е признат како јазик на националните малцинства. Јенишки јазик зборуваат околу 15.000 луѓе.

 
Ливскиот јазик останал без последен човек на кого овој јазик му бил мајчин

 
Ливскиот јазик спаѓа во угро-финската група, а денес има околу 1.500 луѓе кои го зборуваат. Последниот човек на кого овој јазик му бил мајчин починал во 2009 година. Ливите некогаш живееле во деловите на денешна Естонија и Латвија, а неповолното опкружување го намалило нивното опстојување. Прво ги покориле Германците, а потоа и Русите, за на крај нивната земја да ја поделат Естонците и Латвијците. Интересно е тоа што сè уште постои ливско државјанство.

 
Лапонскиот јазик се казнувал во СССР

 
Лапонски или саами е јазик кој го зборуваат Лапонците, народ населен на северот на Скандинавија и рускиот полуостров Коли. Опфаќа вкупно 11 јазици од кои Кеми лапонски изумрел, а се зборувал во Финска. Останатите 10 се сериозно загрозени. Овие јазици ги зборуваат околу 20.000 луѓе и поради разликата во дијалектите меѓусебно тешко се разбираат.
 
Во текот на комунистичкото владеење во СССР се казнувал оној кој зборувал лапонски, па тоа влијаело на неговото изумирање.

Баскиски јазик

 
Баскискиот јазик можеби не спаѓа во најзагрозени јазици во Европа, но секако е еден од најинтересните. Го зборуваат повеќе од милион Баскијци (самите себеси се нарекуваат Еускари) кои се еден од древните народи на Европа. Овој јазик не спаѓа во нитуедна позната група на јазици и токму затоа е специфичен. За прв пат се појавува за време на римското владеење на Пиринеите, а тогаш се нарекувал активански.

 
Овој јазик е изолиран и се зборува во седум покраини во Шпанија и Франција. Баскиското писмо е латинично, но се користи на различен начин па некои букви се користат само за запишување на странски зборови, а специфичните диграфи имаат посебно значење.

 
Ова е јазик под силен притисок од францускиот и шпанскиот, но бакијскиот национален идентитет (иако не се нација, но тежнеат да станат) сè уште го држат толку чисто што иако е загорзен, не му се заканува изумирање.

 

 http://www.fakulteti.mk/news/13-04-16/zapoznajte_gi_jazicite_koi_evropa_gi_ima_zaboraveno.aspx

 



Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Наука и Култура

Јануари 27, 2022

Конгресот на САД ќе носи резолуција за славење на македонскиот јазик и наследство

Во Конгресот на САД е покрената резолуција за прогласување на септември 2022 за „Месец на македонското американско наследство“ и за славење на македонскиот јазик, историја и култура на македонските Американци и нивниот „неверојатен придонес“ за Соединетите…
Декември 28, 2021
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel

„Анатомија на бумбарот” на Стефан Марковски

Во романот, чие македонско издание е објавено од „Паблишер“, се дефинира енергична и психолошки силна приказна каде се претопуваат елементи на гротеска, хумор и егзистенцијалистичко преиспитување. Во наративот, како што во поговорот пишува Александар…

Поезија од Стефан Марковски застапена во меѓународна антологија на шпански јазик

Окт 23, 2021 Литература 1004
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
„Преминот на поетските гласови бара прекугранични и меѓугенерациски средби и точки на…

Познат научник тврди дека Бог постои

Сеп 28, 2021 Наука и Религија 5514
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
Според него, оваа теорија би можела да го докаже постоењето на Бог. Изјавите ги разгориле…

Цитати од Ван Гог што ќе ве инспирираат

Сеп 24, 2021 Ставови 747
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
„Рибарите знаат дека морето е опасно и бурата е страшна, но во овие опасности тие никогаш…

Беседи

Митрополит Струмички Наум: Свети Наум Охридски (02.07.2022 )

Митрополит Струмички Наум: Свети Наум Охридски (02.07.2022 )

Согласно опитот на сите Свети, единствен темел на вистинскиот духовен живот во Црквата е вистинската вера. Вистинска вера може да биде само една. Учеството во вистинската вера во Црквата истовремено...

БEСEДА  за угледувањe на мравкитe

БEСEДА за угледувањe на мравкитe

Вoлјата на Твoрeцoт, Кoј нè испратил вo oвoј свeт e да твoримe дoдeка смe вo свeтoт. Самиoт Гoспoд Исус запoвeда: Твoрeтe, стражарeтe! Oн ги фали oниe кoи ги умнoжуваат дадeнитe...

Архиепископ Антинојски Пантелејмон: За љубовта

Архиепископ Антинојски Пантелејмон: За љубовта

 Ако на пример, ние не ги надминеме границите на секојдневнието, ако не ги надминеме своите слабости, тогаш на кој начин нашата христијанска љубов се разликува од другите? Ако ги љубиме...

Митрополит Струмички Наум: Педесетница

Митрополит Струмички Наум: Педесетница

При толкувањето на евангелието за жената Самарјанка ви реков: „Водата што Богочовекот Христос ни ја дава, и која имајќи ја никогаш нема да ожедниме, е благодатта на Светиот Дух во...

БEСEДА за близина на Судијата

БEСEДА за близина на Судијата

За eдeн дeн, братe, мoжeш да ја дoбиeш цeлата вeчнoст. И за eдeн дeн, братe, мoжeш да ја изгубиш цeлата вeчнoст. Ти сe дадeни илјада дeнoви на зeмјата да сe...

Жарко Ѓоргиевски: Недела на Светите Отци од Првиот Вселенски Собор

Жарко Ѓоргиевски: Недела на Светите Отци од Првиот Вселенски Собор

Секој човек, па дури и најнесреќниот, жеден е за животот и постојано бега од смртта. Бог го создал човекот не за да умре и да се претвори во прашина, туку...

Митрополит Струмички Наум: Недела на Светите отци на Првиот Вселенски собор (12.06.2021)

Митрополит Струмички Наум: Недела на Светите отци на Првиот Вселенски собор (12.06.2021)

Да разбереш, односно да сфатиш – во духовно православна смисла, го означува просветлувањето на умот – со дарот на умно-срдечната молитва. Оти, какво е тоа сфаќање и разбирање без просветленост...

о.Михаил Трајковски: ВОЗНЕСЕНИЕ ХРИСТОВО - СПАСОВДЕН (02.06.2022)

о.Михаил Трајковски: ВОЗНЕСЕНИЕ ХРИСТОВО - СПАСОВДЕН (02.06.2022)

Колку прекрасна и радосна вест! Ако човекот во темнината на својот морален пад можел да ја наѕре светлината од божественото Сонце, кое се раѓало на Исток, сепак, сенката на сомнежот...

Митрополит Струмички Наум: Вознесение или превознесување? (01.06.2022)

Митрополит Струмички Наум: Вознесение или превознесување? (01.06.2022)

Ако Он не се жртвуваше на Крстот за нас и наше спасение, и ние не ќе можевме во Големиот Вход од Светата Литургија да се принесеме самите себе и целиот...

« »