логоFacebookTwitterYouTubeeMail

Обновено-

Од архивата на Преминпортал

Храмот најнапред се воздигнува во срцето на човека

 

Кица Б. Колбе

 

 
   “Многу е тажно кога во црквата врне“, му вели во видение прочуениот иконописец Теофан Грк на ученикот Андреј Рубљов во една сцена од истоимениот филм на рускиот режисер Андреј Тарковски. Обајцата погледнуваат кон разурнатиот покрив. Снег врне врз телата на убиените по крвавата битка на двата руски кнеза, браќа. Теофан Грк е одамна починат. Тој му се јавува на иконописецот, згрозен од глетката на разурнатата црква. Неговото мудро слово го утешува монах Рубљов, занемен од ужасот на битката. Му помага да разбере што е најзначајно за него. Наспроти виорот на братоубиствена борба во историјата: да гради, да живописува цркви. Од тој миг Рубљов се обвива во молк и молитва.

Црквите и како урнатини ги преживуваат распадите на блескавите царства како Источноримското. Тие останаа како чудесни сведоци на живата вера на народот и по долготрајното владеење на Отоманското Царство на Балканот. Со векови потоа ние ги читаме имињата на дарителите, ктиторите на црквите. Црквите го преживеаја теророт на стравотно силните држави како онаа национал-социјалистичката во Германија. Црквите беа засолниште за прогонетите, за противниците на расистичкиот режим. Некои свештеници во знак на солидарност со безимените еврејски жртви одеа доброволно во гасните комори: како католичкиот свештеник Максимилијан Колбе во логорот во Аушвиц, или протестантскиот теолог и свештеник Дитрих Бонхофер. Тие самите тогаш во маченичката смрт стануваа знаци на надеж и солидарност. Црквите остануваа и како урнатини небески белези во опожарените, бомбардирани европски градови по Втората светска војна. Бомбардирањата ги преживеа и Келнската катедрала, иако сиот Келн беше претворен во прав и пепел. Останките од црквите се возобновуваат кога ќе се надмине минатото, кога ќе се најде пат за помирување со него. Така по германското обединување се возобнувуваше Фрауенкирхе во Дрезден, како знак на историското помирување на поделениот народ. Надминувањето на минатото, помирувањето со некогашните непријатели по војните никогаш не може да се случи без покајанието, без потиштеноста пред историските грешки на секој народ. Кога урнатите цркви се возобновуваат, минатото почнува да си заминува сосе мачните траги на раздор и стигма, на раздел и разединетост. Кога урнатите цркви востануваат од своите останки, од нив се креваат гласовите на безимените жртви на минатите крвопролевања. Тогаш се надеваме дека е надмината омразата, оти црквата и како востановено здание, но пред сў, во литургиското значење, никогаш не е возможна без заедницата.
 
Едно царство, она Источноримското, христијанското, ја изгради прочуената "Света Софија" во Цариград во слава на Божјата Премудрост. Она другото, Отоманското, пак, во слава на својата претстава за Бога, но многу повеќе во слава на својот сопствен блесок на земски освојувач, ја преобрази во исламски храм. Не се бореа во тоа преобразување на храмот христијанскиот Бог и Богот на муслиманите. Во тој чин се бореше ситникавоста на земното и световното во нас луѓето, кои во одората на моќни и неустрашливи освојувачи мислат дека на својот Бог ќе му принесат најголема и најдостојна жртва ако христијанскиот храм го претворат во свој. Дури и кога во очите на освојувачите тие храмови личат на слава, тие се само знаци на човечката слабост, на склоноста кон Пировата слава. Во слава на митолошката идеологија на самовљубеноста во сопствената чиста ариевска раса разулавените толпи во Германија 1933 година ги запалија еврејските синагоги. На истиот пламен на омразата беа изложени и некои христијански храмови во Русија по револуцијата. Тажни се жртвите кои на Балканот и ден-денес се приложуваат на идолот на нацијата. Кога заради племенската свест, заради етничката нетрпеливост спрема другите народи се креваат во воздух, се опожаруваат храмовите на "туѓата" религија. Така се разурнуваа христијански цркви и муслимански џамии во сите воени судири по распаѓањето на Југославија во Хрватска, во Босна, во Косово, во Македонија. Затоа не само верниците, туку и оние што не веруваат во Бога, чиновите на уривање, сквернавење и ограбување на црквите беспоговорно ги нарекуваат безбожнички.
Кога црковните места повторно се оградуваат во зданијата на новите цркви, кога се осветуваат, кога повторно го препознаваме во нив небото на земјата, тогаш разбираме колкава е радоста кога во сиот поштук токму црквата останала неразурната.


****



Не само во германските градови синагогите стоеја крај христијански храмови. Еврејската синагога во Скопје се наоѓала во близина на црквата "Св. Димитриј". Кога верниците заради слава на Бога градат храм, посетуваат храм, ним не им пречи близината на храмот на некоја друга религиозна заедница. Таа им пречи само тогаш кога сакаат да го устоличат својот идол на чистото племе, на чистиот етнос. Кога ги обзема самовљубеноста во своето племе, тогаш во луѓето гори пламенот на омразата спрема оние што не се нивни. Пламенот во кој во Германија 1933 гореа синагогите, а потоа и луѓето во логорите, не беше оној на ревносната вера во Бога. Ниту еден верник не би смеел да се осуди да тврди дека верува во Бога, но мрази се туѓо и различно, во религиозна, етничка или политичка смисла. Ревноста во верата најнапред се бори да ја надмине врзаноста на своето срце за земјата, почвата, крвта, природното потекло, племето, родот, народот. Да го надмине сето она што ни го втурнува ликот длабоко во калта на самовљубеноста и не ни дозволува да го здогледаме небото.

Христијанскиот копнеж по небото силно го чувствувам секогаш кога во самрак минувам пред Келнската катедрала. Кога го кревам погледот кон нејзините високи кули. Кога в зима во самрак силно бие камбаната. Кога го забрзувам одот за да влезам во катедралата. Кога стојам пред олтарот на Богородица, заштитничка на Келн. Но и на Скопје. Кога мигновено ме обзема небеска радост. Кога чувствувам колку е убаво да се биде под покровот на дом-црква. Кога пред олтарот во Келн самата од себе во мене почнува да говори пофалната песна на Богородица.

Кога во келнската катедрала ми долетува сликата на металната куќарка на црквата "Св. Богородица Троерачица" крај Вардар. Тогаш ги гледам жените во црнина, кои катадневно служеа и служат во малата капела во Скопје, чекајќи трпеливо еден ден да се востанови црквата "Св. Богородица". Таа малечка капела долго бдееше врз просторот на некогашната голема црква, досега долго обраснат во коров. Никогаш жените во црнина не ги обзеде очај. Никогаш не се поколебаа, оти предолго чекаат. Кога сум во Скопје мојот последен чин пред заминување е посетата на таа капела. На љубопитното прашање за тоа до каде е работата со градбата на црквата, старите жени секогаш ми одговараа со блага насмевка "ќе даде Господ, ќерко". Во минатиот септември тоа ми го кажа една старица, вдовица со лик што ненадејно ме потсети на баба ми. Тоа го почувствува и таа, достоинствено седната зад пултот со свеќи. Посакавме наскоро да се видиме во возобновениот храм на Пресвета Богородица. Знаев јас, знаеше и таа. Срцата во тој миг ни се исполнија со небеска радост. Оти храмот во христијанската теологија најнапред се воздигнува во срцето на човека, онака како што во Псалмот 50 царот Давид повикува "срце чисто подари ми, Боже, и правиот дух, обнови го внатре во мене". Без делувањето на Светиот дух никој не ќе посака да изгради црква.
 

23.08.2007 лето Господово

 

Скопје,2-ри октомври 2018 лето Господово

 

Кица Б. Колбе

Aкварел: Сара Конеска



Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Наука и Култура

Јули 24, 2022
TViTer319

ТРКАЛЕЗНА МАСА ЗА ПОДАТОЦИТЕ ЗА Е-ТРГОВИЈАТА ВО НАШАТА ЗЕМЈА

Од АЕТМ велат дека со оваа тркалезна маса, Асоцијацијата за е-трговија на Македонија и Државниот завод за статистика иницираат соработка меѓу засегнатите институции и се вклучуваат во напорите за започнување на јавно-приватен дијалог помеѓу релевантните…
Јануари 27, 2022

Конгресот на САД ќе носи резолуција за славење на македонскиот јазик и наследство

Во Конгресот на САД е покрената резолуција за прогласување на септември 2022 за „Месец на македонското американско наследство“ и за славење на македонскиот јазик, историја и култура на македонските Американци и нивниот „неверојатен придонес“ за Соединетите…

„Анатомија на бумбарот” на Стефан Марковски

Дек 28, 2021 Литература 698
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
Во романот, чие македонско издание е објавено од „Паблишер“, се дефинира енергична и…

Поезија од Стефан Марковски застапена во меѓународна антологија на шпански јазик

Окт 23, 2021 Литература 1193
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
„Преминот на поетските гласови бара прекугранични и меѓугенерациски средби и точки на…

Познат научник тврди дека Бог постои

Сеп 28, 2021 Наука и Религија 6712
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
Според него, оваа теорија би можела да го докаже постоењето на Бог. Изјавите ги разгориле…

Беседи

Митрополит Струмички Наум: Свети Климент Охридски (08.08.2022)

Митрополит Струмички Наум: Свети Климент Охридски (08.08.2022)

Но, што значи тоа дека некој ќе влезе и ќе излезе и дека пасиште ќе најде?Тргнувајќи секогаш од персоналното начело на македонско-светогорската исихастичка школа (наспроти антиохиската историска и александриската алегориска...

Митрополит Струмички Наум: Свети Пророк Илија (01.08.2022 15:58)

Митрополит Струмички Наум: Свети Пророк Илија (01.08.2022 15:58)

 Вистинскиот, пак, Божји пророк, што и да направи, тешко ќе ги отвори кон милост суетните срца на самонаречените духовни величини: „Зашто дојде Јован Крстител, кој ниту леб јаде, ниту вино...

БEСEДА  за пoтрeбата за пoвтoрувањe и пoвтoрувањe

БEСEДА за пoтрeбата за пoвтoрувањe и пoвтoрувањe

Oрачoт oра вo нивата. Зарeм нe ја пoвтoрува oрачoт сeкoја минута истата рабoта? Какo инаку би ја изoрал нивата, акo oд утрo дo мрак нe длаби бразда дo бразда?Патникoт чeкoри...

Исцеление на демонизираниот човек во Гадара

Исцеление на демонизираниот човек во Гадара

Евангелието е еден вид огледало, во кое се огледуваме себеси, и гледајќи се во него, се дотеруваме внатрешно. Како што секоја куќа има огледало, така треба секоја куќа да има...

Протоереј ставрофор Глигор Дамјановски: СВЕТИ БЕСРЕБРЕНИЦИ И ЧУДОТВОРЦИ КОЗМА И ДАМЈАН (обновено)

Протоереј ставрофор Глигор Дамјановски: СВЕТИ БЕСРЕБРЕНИЦИ И ЧУДОТВОРЦИ КОЗМА И ДАМЈАН (обновено)

 Бидејќи имале силна и непоколеблива вера, Божјата благодат делувала врз сите луѓе коишто им се обраќале за помош. Колку што лекувале со разните треви, толку повеќе Бог, поради нивниот свет...

Митрополит Струмички Наум: Светите Апостоли (11.07.2022 20:30)

Митрополит Струмички Наум: Светите Апостоли (11.07.2022 20:30)

   Петар Му се обраќа на Господ како прв меѓу еднаквите по чест, кој во тој момент ги изразува и сведочи верата и опитот на сите Апостоли, а не само својата...

Митрополит Струмички Наум: Свети Наум Охридски (02.07.2022 )

Митрополит Струмички Наум: Свети Наум Охридски (02.07.2022 )

Согласно опитот на сите Свети, единствен темел на вистинскиот духовен живот во Црквата е вистинската вера. Вистинска вера може да биде само една. Учеството во вистинската вера во Црквата истовремено...

БEСEДА  за угледувањe на мравкитe

БEСEДА за угледувањe на мравкитe

Вoлјата на Твoрeцoт, Кoј нè испратил вo oвoј свeт e да твoримe дoдeка смe вo свeтoт. Самиoт Гoспoд Исус запoвeда: Твoрeтe, стражарeтe! Oн ги фали oниe кoи ги умнoжуваат дадeнитe...

Архиепископ Антинојски Пантелејмон: За љубовта

Архиепископ Антинојски Пантелејмон: За љубовта

 Ако на пример, ние не ги надминеме границите на секојдневнието, ако не ги надминеме своите слабости, тогаш на кој начин нашата христијанска љубов се разликува од другите? Ако ги љубиме...

« »