логоFacebookTwitterYouTubeeMail

 3.angeli.so.truba

Прашајте се дали би го употребиле лекот што сте го купиле од аптека без рецепт, кога 98 отсто би биле сигурни дека тој делува? Дали би ставиле на една бројка на рулет сè што имате заштедено ако веројатноста дека ќе изгубите би била 98 отсто?

Корона вирусот не бара повеќе „мозгање“ од оваа математика. Како генерички припадник на човековиот род, отприлика имате исти изгледи да умрете од корона вирус колку и да добиете во погоре споменатото коцкарско сценарио. Станува збор за вкупни стапки што значи дека ако вашата здравствена состојба не е многу лоша, ако не сте многу стари, или многу мало дете, веројатноста дека ќе ве убие корона вирусот е многу помала, односно блиску до нула.

Тогаш зошто во толку многу земји се воведува карантин, се затвораат границите, училиштата и фудбалските стадиони, заради нешто што е помалку веројатно отколку можноста дека некој од нас, годинава, ќе се удави или ќе биде погоден од молња. Зошто паѓа берзата и зошто масовните електронски пораки на училиштата и канцелариите, насловите во весниците, социјалните мрежи и приватните разговори се преплавени со приказни за нешто што е само еден вид благ до умерен вид на грип?

Нашиот ум го привлекуваат заканувачките наслови со големи, застрашувачки бројки. Во моментот на објавувањето на овој текст имаше вкупно 80 илјади заболени од вирусот ковид 19 во 40 држави. Со други зборови, само 0,0001 отсто од светското население. Заради споредба, во текот на сезонската епидемија на грип, три до пет милиони луѓе ширум светот (0,06%) заболува доволно сериозно за да отиде кај лекар, а многу повеќе случаи остануваат непознати. Од сезонскиот грип, секоја година умираат помеѓу 290 и 650 илјади луѓе што е до 0,008 отсто од светското население.

3.angeli.so.truba

За да ја сфатиме целосната и многу реалната моќ на корона вирусот, треба да ѕирнеме во зајачката дупка на човечката психологија.За да ја сфатиме целосната и многу реалната моќ на корона вирусот, треба да ѕирнеме во зајачката дупка на човечката психологија.

Корона вирусот, сосема едноставно и речиси исклучиво е морална паника во најбуквална смисла. Човечките тела, умови, општества, системи на значење, нормите и моралот еволуирале паралелно со патогените. Денес не знаеме кој кого влечел во тоа мрачно сценарио.

За да ја сфатиме таа чудна динамика, треба да размислиме за очигледната неспособност на припадниците на човековиот род да изведат статистички коректни заклучоци за вистинскиот ризик за епидемијата што ја предизвика ковид 19. Човековата склоност кон игнорирањето на основната веројатност и голтањето на застрашувачките информации е добро документирана. „Предубедувањето на негативноста“ спаѓа во најмоќните однапред програмирани хеуристички механизми: секоја информација која содржи навестување за потенцијална опасност и закана – веднаш ќе го привлече вашето внимание, лесно ќе ја запаметиме и уште полесно ќе ја пренесеме. Кажано со речникот на културолошките епидемиолози, навестувањето на опасност „лесно се учи, памти и пренесува на други“, што значи дека има огромен потенцијал да предизвикување на епидемија на идејата.

Таа особина има јасна еволутивна предност: подобро е да ја прецениме опасноста отколку да ја потцениме.Таа особина има јасна еволутивна предност: подобро е да ја прецениме опасноста отколку да ја потцениме. Во повеќето случаи, таквите моментални асоцијации функционираат добро. Знаците кои укажуваат на присуство на патоген, обично автоматски предизвикуваат гадње и така помагаат да ја избегнеме опасноста. Со време сме развиле и можност моментално да реагираме на цела редица визуелни и аудитивни знаци кои ја пренесуваат информацијата за голема веројатност на патогено присуство. Затоа се гадиме од присуство на глувци, стаорци или бубачки, како и од звуци на шмркање.

Меѓутоа, познато е дека таа ментална хеуристика знаее да застрани. Расизмот и ксенофобијата, на пример, исто така, се потпираат на механизмот на откривање на патогени елементи. Јазикот и метафорите кои рутински ги користиме за да го оправдаме моралниот гнев и стравот од другиот, исто така, се служат со метафори за причинители на болести. За непожелните луѓе зборуваме како за „штетници“, идеите на другите ни се „гадни“, стравуваме дека девојките ќе бидат „извалкани“, а свеста на момчињата „заразена“ во допир со „болни“ поединци и групи. Некои студии покажале дека мизофобите и гадливите луѓе обично се политички и идеолошки поригидни.

Тука приказната станува покомпликувана или, поточно, понапната. Општествените науки сè почесто го поврзуваат историскиот подем на општествата кои се одликуваат со „затегнати“ општествени норми и поконзервативни култури со присуство на патогени елементи во животната средина. Заради тоа западните култури се „поопуштени“ од незападните, северните географски ширини не му погодуваат на толку голме број патогени како тропските зони, а напредокот на санитацијата и примената на антибиотиците ги направиле уште поопуштени. Земјите во кои историски постоела поголема количина патогени микроорганизми се поврзува и со помала родова еднаквост и позакостени родови улоги.

Но тоа не е крај на изненадувањата. Смртоносните вируси како мали сипаници, колера, овчи сипаници и грип еволуирале во услови на голема концентрација на луѓе, животни, нивни остатоци и секрети. Поточно, напоредно со нив, под новите селективни притисоци врз луѓето, растенијата и животните кои се припитомувале едни на други во ерата на неолитот, која почнала пред 12 илјади години, еволуирале зоонотички болести (првобитно животински, а потоа пренесени и на луѓето).

3.angeli.so.truba

„Припитомување“ овде ја означува еволуциската стратегија на видовите кои селективно одгледувааат други видови и ги преобликуваат нивните животни истории за свои потреби. Пред милион години, по припитомувањето на оганот, на пример, нашите предци биле во состојба да запалат големи делови од шумите и саваните за да ги променат моделите на миграцијата на животните за потребите на ловот. Луѓето во неолитот го започнале и трендот на селективно одгледување на растителни видови (просо, жито, ориз), како и животински (кучиња, камили, свињи, овци, крави, кози) за потребите на својата исрана, опстанок и држување на енергијата. Додека растела човечката и животинската популација, на трпезата им се придружувале бранови на непоканети гости – глувци, стаорци, врапци, голуби, а потоа дошле бувите, вошките, крлежите, мравките, мувите, пчелите и другите инсекти. По нив набрзо пристигнале и паразитите, бактериите и вирусите. Антропологот Џејмс С. Скот зборува за тие радикални трансформации како за „доцнонеолитски логори за населување на разни видови“.

Да се потсетиме дека еволуцијата е игра со бројки: на ниво на популација, секој вид тежнее максимално да го зголеми бројот на своите единки Да се потсетиме дека еволуцијата е игра со бројки: на ниво на популација, секој вид тежнее максимално да го зголеми бројот на своите единки на тој начин што ги експлоатира и ги обликува според своја волја слабостите на другите организми во својата околина. Од перспективата, кога се има предвид робувањето на луѓето врзани за плугот во тек на неколку векови, не е јасно кој кого припитомил во неолитот. Судејќи според експоненцијалното ширење и „успехот“ на растителните видови како што се житото, пченката, оризот или марихуаната и според радикалните промени на човековите активности и тела откако овие видови биле усвоени како н=монокултури, би можеле да се согласиме со Мајкл Полан кој кажал дека растенијата ги колонизирале луѓето. Напуштањето на различните извори на протеини и влакна, флексибилните начини на задоволување на животните потреби, како и познавањето на животната средина кое го овозможувал животниот стил на ловџиите – собирачи, за многу кратко еволутивно време, предизвикале големи психолошки проемени и на различни начини му наштетител на човчкото тело. Многумина тврдат дека човековиот род допрва треба да заздрави од шокот предизвикан со преоѓањето на земјоделие, односно на погрешна исхрана која довела до намалување на телесната висин, пропаѓањето на забите и ослабување на коските, како и до огромниот пораст на автоимуните болести и зголемувањето на стапката на умирање од нови патогени. Според друго, цинично гледање, кое тргнува од расипувањето на човечката психологија, норми, општествени улоги, обичаи и модели на миграции и судири, новите патогени очигледно победиле во играта на бројките.

Се покажува дека ковид 19 е многу интелигентен еволуциски противник. Користејќи ги слабостите на човечката психологија, кои селегтивно ги негувале неговите патогени предци, веќе успеа да ни затвори многу училишта, да ја сруши берзата, да ги засили општествените судири и ксенофобијата, да ги промени миграциските модели, а работи и на тоа да нè затвори во хомогени простори кои точно му погодуваат на неговото ширење.

Можеме да кажеме дека ковид 19 е исклучително епидемиолошки успешен токму затоа што не е екстремно смртоносен. На пример, со стапка на смртност од 90 отсто, Еболата е прилично глуп вирус: го убива и домаќинот и себе, пребрзо за да доволно се рашири и го преобликува начинот на живот на другите видови со согласност со своите потреби.

3.angeli.so.truba

Слики: Zadok Ben-David

Извор: Psychology Today

 https://okno.mk/node/83369

 

 

 

 

 



Видео содржини

Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Наука и Култура

Септември 15, 2021
19042009

Промоција на романот „Равенка на стравот“ од Верица Мукоска е храбро соочување на индивидуата

Гледајќи низ призмата на авторската еволуција во овој роман и досегашното творештво на авторката, полека и прогресивно се кристализираат двете приказни чие дејство е стационирано во Сиена и Љубаништа, надоврзани како голема и мала премиса како што пишува за…
Септември 10, 2021
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel

Режисерката Дина Дума за нејзиниот наградуван филм-првенче „Сестри“

Нашата млада режисерка Дина Дума го потврди огромниот подем што го доживува македонската филмска сцена во изминативе неколку години. Дума за својот дебитантски долгометражен филм „Сестри“ неодамна се закити со Специјалната награда на жирито во програмата…

Музејско-ретроспективната изложба на Димче Коцо

Авг 27, 2021 Ликовна уметност 76
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
Како основоположник на македонското музеолошко наследство, втемелувач на модерната…

Почна 12-тото издание на МакеДокс

Авг 21, 2021 Филм, Театар 113
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
. Во Музејот на современата уметност ќе се одвива програмата за деца и младинци. Во…

Ликовна колонија во Галичник од 15 до 22 август 2021

Авг 15, 2021 Ликовна уметност 120
Ликовна колонија во Галичник од 15 до 22 август
На годинешната креативна дружба, која одново ќе има хибриден пристап, заради сеуште…

Беседи

Митрополит Струмички Наум:   Сето тоа... не сум го запазил од младини (11.09.2021)

Митрополит Струмички Наум: Сето тоа... не сум го запазил од младини (11.09.2021)

Страстите се тие што го држат срцето заробено и затворено за умно-срдечната молитва, а умот непросветлен. Страстите и демоните, кои секогаш се поврзани со нив, се тие што ги држат...

Митрополит Струмички Наум: Што не е јасно? (04.09.2021)

Митрополит Струмички Наум: Што не е јасно? (04.09.2021)

Никогаш не треба да губиме предвид колкави должници сме Му на Бог; и поради сите дарови што постојано ги добиваме од Него и поради сите гревови со кои Му возвраќаме...

Беседа за Успение на Пресвета Богородица oд Викарниот Епископ Јаков Стобиски

Беседа за Успение на Пресвета Богородица изречена од Викарниот Епископ Јаков Стобиски во манастирот Успение на Пресвета Богородица - Берово

Св. Јован Кронштатски - Слово на денот на Успение на Пресвета Богородица

Св. Јован Кронштатски - Слово на денот на Успение на Пресвета Богородица

И колку славно било Нејзиното успение! Со каква светлина сјаело Нејзиното пречисто лице. Колку прекрасно, неописливо, неспоресливо благоухание извирало од нејзиното пречисто, приснодевствено тело, како што пишува св. Дионисиј Ареопагит,...

Свети Лука (Војно- Јасеницки): СЛОВО ЗА УСПЕНИЕТО НА ПРЕСВЕТА БОГОРОДИЦА

Свети Лука (Војно- Јасеницки): СЛОВО ЗА УСПЕНИЕТО НА ПРЕСВЕТА БОГОРОДИЦА

Многу е важно правилно да разбереме и да ги запомниме зборовите на тропарот на великиот празник на Успението на Пресвета Богородица: „... По Успението не си го оставила светот, Богородице...’’.Нејзината...

о.Зоран Пецовски: ПРЕОБРАЖЕНИЕ  ХРИСТОВО

о.Зоран Пецовски: ПРЕОБРАЖЕНИЕ ХРИСТОВО

Кој им дава поткрепа во нивните неуморни подвизи; добро и убаво им било на сите светители, зашто за сите нив не постоел ниту еден друг идеал кој  би бил  достоен...

   Свештеник Јане Илиев: СЕДМА НЕДЕЛА ПО ПЕДЕСЕТНИЦА

Свештеник Јане Илиев: СЕДМА НЕДЕЛА ПО ПЕДЕСЕТНИЦА

Секое појавување на Спасителот Господ Исус Христос меѓу народот претставувало поттик околу Него и Неговите ученици да се собере многу народ. Некои од нив доаѓале заради љубопитност, некои од мака,...

Митрополит Струмички Наум: Разлика помеѓу Божјо и демонско чудо (21.08.2021 )

Митрополит Струмички Наум: Разлика помеѓу Божјо и демонско чудо (21.08.2021 )

Прашањето што се поставува сега е: дали имаше основа за чудо и во случајов на Апостол Петар? Дали тој дава нешто што не е достаточно и за самиот него, т.е....

Митрополит Струмички Наум: Давање и кога се нема доволно за себе – основа за Божјо чудо (14.08.2021)

Митрополит Струмички Наум: Давање и кога се нема доволно за себе – основа за Божјо чудо (14.08.2021)

    Во нашиот живот е важно да имаме волја за добро дело – во слава Божја и од љубов кон ближниот, останатото е Божја работа. Апостолите ја гледаат потребата...

« »