логоFacebookTwitterYouTubeeMail

Епископ Калистос Вер

 

hristos-i-iskushenijata.jpgДуховен раководите, грчки – „герон“, руски – „старец“ е „стар човек“, кој не мора нужно да е стар по години, но е мудар во своето духовно искуство на божествената вистина и благословен е со благодат на „духовен отец“, со посебен благодатен дар на другите да им биде водач на Патот кон спасението. Тоа што тој им го дава на своите духовни деца не е, превосходно, морална поука или правило за живот, туку лочен однос. „Старец“, вели Достоевски, „е некој кој во сопствената душа и во сопствената волја ја презема вашата душа и вашата волја“.

Старец е човек со внатрешен мир , преку кој можат да се спасат илјадници луѓе. Нему, како плод на молитвата и на самоодрекувањето, му е даден Светиот Дух, дарот на расудувањето кој му овозможува да ги „чита“ тајните на човечките срца; така, тој одговара не само на прашањата што другите му ги поставуваат, туку и на прашањата – честопати многу потемелни – за кои не ни помислувале да ги постават. Заедно со дарот на расудувањето, тој поседува и дар на духовно исцелување – има моќ да ги возобнови човечките души, а често и нивните тела. Ова духовно исцелување тој не го спроведува само со своите утешни зборови, туку и со своето молчење, па дури и со самото свое присуство. Колку и да е важен советот, многу поважна е посредничката молитва. Своите (духовни) деца ги прави целосни така што постојано се моли за нив, се поистоветува со нив, ги прифаќа нивните радости и нивната тага како свои сопствени, ги зема на своите плеќи бремето на нивната вина или вознемиреност. Никој не може да биде старец ако неуморно не се моли за другите.

Ако старецот е свештеник, неговата служба на духовно раководење тесно е поврзана со Светата Тајна Исповед. Но, старец во целосна смисла на зборот е повеќе од свештеник-исповедник. Старец во вистинската смисла на овој збор не може да биде именуван како таков од страна на некоја духовна власт. Тоа што се случува кога Светиот Дух непосредно им зборува на срцата на христијаните, јасно покажува дека Бог одредена личност ја благословил со благодат да раководи и да исцелува други. Иако старец најчесто е јеромонах, тој може да биде и оженет парохиски свештеник, или обичен монах кој не е ракоположен во свештенички чин, а исто така и монахиња, иако ретко, или мирјанка. Ако самиот старце не е свештеник, тој, откако ќе ги ислуша проблемите на неговото духовно чедо, обично ги упатува кај свештеник заради Светата Тајна Исповед и за разрешување на гревовите.

Односто меѓу духовното чедо и духовниот отец може да биде мошне различен. Некои го посетуваат старецот само еднаш или двапати во текот на својот живот, во мигови на особена криза, додека другите одржуваат редовна врска со старецот, гледајќи се со него секој месец, а некои и секој ден. Никакви правила не можат однапред да се пропишат. Таа поврзаност расте сама по себе под непосредно водство на Светиот Дух.

Тој однос секогаш е личен. Старецот не применува апстрактни правила научени од книги, туку во секоја поединечна прилика гледа пред себе одреден човек или жена; просветлен со Духот, тој се обидува да ја пренесе единствената Божја волја, посебно за таа личност. Бидејќи вистинскиот старец го разбира и го почитува личниот карактер на секој поединец, тој не ја ограничува неговата внатрешна слобода туку ја засилува. Неговата цел не е да изнуди механичка послушност, туку своите духовни деца да ги доведе до онаа точка на духовна зрелост  на која може да одлучуваат сами за себе. Тој на секого му го покажува неговото вистинско лице коешто порано во голема мера било сокриено и од самиот човек; неговиот труд е творечки и животодавен и му овозможува на другиот да ја изврши задачата којашто на почетокот му изгледала невозможна. Сето тоа старецот може да го постигне исклучиво затоа што секого лично го сака. Тој однос, дури, е заемен: старецот не може да му помогне на другиот сè додека другата личност не посака да се промени и со љубов и со доверба да го отвори своето срце за старецот. Оној што оди да го види старецот со духовна љубопитност, веројатно ќе се врати со празни раце и неимпресиониран.

Бидејќи тој однос е секогаш личен, одреден старец не може на секого да му помогне во иста мера. Тој може да им помогне само на оние коишто Духот му ги испратил. Исто така, ниту ученикот не може да каже: „Мојот старец е најдобар од сите“, туку би требало да каже: „Мојот старец е најдобар за мене.“

Раководејќи ги другите, духовниот отец ја очекува волјата и гласот на Светиот Дух. „Ќе ти го дадам само она што Бог ми вели да ти го дадам“, кажувал св. Серафим Саровски. „Верувам дека првиот збор што ќе ми дојде е вдахновен од Светиот Дух“. Очогледно дека никој нема право да постапува на овој начин сè додека, преку подвижнички труд и молитва, не стекне исклучително силна свест за Божјото присуство. За секој што не го достигнал ова ниво, таквото однесување би било неодговорно.

Слино вели и отец Захариј:
„Понекогаш човек самиот не знае што да каже. Самиот Господ зборува преку неговата уста. Човек би требало да се моли на следниот начин: „Боже, Ти живеј во мене, Ти зборувај и дејствувај преку мене.“ Кога Господ зборува преку устата на човек, тогаш секој збор на тој човек е вреден и сето она што тој го кажува се исполнува. Оној што така зборува и самиот е изненаден... Човек не смее да се потпира на сопствената мудрост.“
Врската меѓу духовното чедо и духовниот отец продолжува и по смртта, сè до Страшниот суд. Отец Захариј ги смируваше своите следбеници: „По смртта ќе бидам многу пожив отколку сега, затоа немојте да плачете кога ќе умрам... На денот на Судот старецот ќе каже: Еве ме мене и моите чеда“.

Секој православен христијанин треба да има свој духовен отец. Што да правиме кога бараме такво раководство а не можеме да го најдеме? Се разбира дека можеме да се поучиме од книгите: без оглед дали имаме или немаме духовен отец, ќе ја читаме Библијата, како би можела постојано да нè раководи. Меѓутоа, тешкотијата со книгите е во тоа што не знаеме што може конкретно да се примени на секој поединец. Исто како и книгите, како и духовното татковство, постои и духовно братство или сестринство, помош што ни ја даваат оние што не се учители во Бога, туку ученици како и ние. Не треба да ги пренебрегнуваме приликите што ни се нудат на тој начин. Оние, меѓутоа, што сериозно му се препуштиле на Патот, би требало на секаков начин да се потрудат да пронајдат отец во Светиот Дух. Колку посмирено бараат, несомнено ќе им се даде раководсвто какво што им треба. Тие нема секогаш да пронајдат старец каков што бил св. Серафим или отец Захариј. Треба да се погрижиме да не се случи, во нашето исчекување на нешто што однадвор е спектакуларно, да ја превидиме помошта којашто Бог навистина ни ја нуди. Можеби ќе произлезе дека некој, кој во очите на другите изгледа незабележлив, е единствениот отец кој е во состојба мене лично да ми ги изговори огнените зборови каоишто превосходно мене ми се потребни.  

Подготви: д-р Драган Михајловиќ

Посети: {moshits} 



Поуки од Светите Отци

krusevoexport

Духовност

Јули 01, 2019

„Осаменоста не е во тоа што сме сами, туку во тоа дека не постои ништо по кое копнееме.“

Јас сум академски сликар и наивен писател. Учев да бидам сликар, но писател – не. Впрочем, каде се учи за тоа? На пример, Толстој по занимање бил гроф, Чехов - лекар, Сент Егзипери, авијатичар – а да не го споменеме Чарлс Буковски, кој бил поштар“.
Мај 28, 2019

Свети Леонтиј Струмички, патријарх Ерусалимски

Живеејќи во покаен плач и солзи се издвојуваше по особеното почитување и љубов кон нашиот Господ и Неговата Пресвета Мајка. Иако сè уште млад, Преподобниот презема на себе еден тежок подвиг: одеше по улиците на царскиот град правејќи се дека не е со здрав ум,…

Акатист кон свети Нектариј Егински

Ное 25, 2018 Полезно и Потребно 1331
КОНДАК 12Трудејќи се, си ја умножил благодатта дадена од Бога, рабу Божји, добар и верен…

Житие на преподобна Параскева – Петка (Епиватска или Трновска)

Окт 30, 2018 Житија 1875
Света и преблажена маченичко Христова Параскево, убавино на девственичките, пофалбо на…

Светскиот првак Адам Ондра во посета на Бигорскиот и Рајчичкиот манастир

Окт 28, 2018 Настани 1243
Деновиве нашите две свештени Обители, Бигорски и Рајчица, ги посети во светски рамки…

Беседи

БEСEДА  за кoрисниoт гнeв

БEСEДА за кoрисниoт гнeв

Гнeвeтe сe, браќа, на сeбe и пoвeќe нe грeшeтe. Гнeвeтe сe на свoитe грeвoви спoрeд мислитe и дeлата и пoвeќe нe грeшeтe. Гнeвeтe сe на сатаната, таткoтo на лагата и...

Слово за свети Јован Богослов и свети Тихон Московски

Слово за свети Јован Богослов и свети Тихон Московски

„Да зборувам на сите човечки јазици, па дури и на ангелски, штом љубов немам, ќе бидам бакар, што ѕвони, или кимвал, што ѕвечи. Да имам пророчки дар и да ги...

БEСEДА за бoжeствoтo на Синoт и битната eднаквoст сo Oтeцoт

БEСEДА за бoжeствoтo на Синoт и битната eднаквoст сo Oтeцoт

Затoа, всушнoст, и Синoт сe oвoплoтил за сo Сeбe да им oбјави на луѓeтo и за Сeбe си, и за Oтeцoт и за Свeтиoт Дух, eднoсушнoтo Бoжeствo, трoичнo пo ипoстас....

БEСEДА  за вoскрeснатиoт и живиoт Гoспoд Кoј e вoскрeсeниe и живoт

БEСEДА за вoскрeснатиoт и живиoт Гoспoд Кoј e вoскрeсeниe и живoт

Јас сум вoскрeсeниeтo и живoтoт (Јн. 11:25). Oвиe свeти збoрoви ги изрeкoл Гoспoд Исус Христoс. Oн нe самo штo ги кажал, туку и сo дeлo ги дoкажал. Вoскрeснувајќи ја ќeрката...

Архимандрит Партениј Бигорски: Вечното знаме на Христијаните

Архимандрит Партениј Бигорски: Вечното знаме на Христијаните

Голема е и длабока мистиката што овој четворокрак симбол ја содржи во себе; тој таинствено бил предобразуван низ целата епоха на Стариот Завет, како претсказание за Распетието на Синот Божји...

Отец Александар Шмеман: Воздвижение на Чесниот Крст

Отец Александар Шмеман: Воздвижение на Чесниот Крст

Тоа бил празникот на христијанското царство, кое се родило под закрилата на Крстот, во денот кога царот Константин го видел Крстот над кој пишувало:: „Со ова ќе победиш…” Тоа е...

Методија Митановски: РОЖДЕСТВО НА ПРЕСВЕТАТА ВЛАДИЧИЦА НАША БОГОРОДИЦА И СЕКОГАШ ДЕВА МАРИЈА

Методија Митановски: РОЖДЕСТВО НА ПРЕСВЕТАТА ВЛАДИЧИЦА НАША БОГОРОДИЦА И СЕКОГАШ ДЕВА МАРИЈА

 За едни, среќа е власта, за други-богатството, за трети-славата, јавното признание, за некого семејството, за некого работата.... Многу луѓе можат да кажат разни карактеристики за среќата. Но ниту една нема...

Св. Фотиј Велики - За Рождеството на нашата Пресвета Дева Богородица

Св. Фотиј Велики - За Рождеството на нашата Пресвета Дева Богородица

Девата се раѓа од неплодна утроба, но дури и да била плодна, рождеството пак би било чудесно. О, големо чудо! Штом времето на сеење поминало, тогаш жетвата дошла; штом огнот...

БEСEДА за Слoвoтo - Синoт Бoжји

БEСEДА за Слoвoтo - Синoт Бoжји

Тoј пoчeтoк e вo Слoвoтo Бoжјo, вo Синoт Бoжји. Oн гo запoчнал и сoздавањeтo на свeтoт и спасeниeтo на свeтoт. Кoј и да сака да гoвoри билo за сoздавањeтo на...

« »