логоFacebookTwitterYouTubeeMail


ДОМИНИK ДОЛМИЕ, РЕЖИСЕР ОД ФРАНЦИЈА

Македонија има страсна драматургија

 

Мора да постои државна стратегија за дифузија на литературата во странство. Тоа е основна работа за една културна политика

Францускиот режисер Доминик Долмие веќе две децении црпи инспирација за своите претстави од драматургијата од регионот. Делата на Горан Стефановски и на Дејан Дуковски не ретко ги поставувал во Kуќата на Европа и на Ориентот – театарот што тој го основал во Париз. Месецов премиера доживеа „Демонот од Дебар маало“ токму на париската сцена, каде што присуствуваше и Стефановски.

Што беше најпровокативно за да се зафатите со „Демонот од Дебар маало“?

- Судбината на овој демон и на неговиот кварт зборува за многуте преокупации на европското општество. Се разбира, целиот свет не е „во транзиција“, но сите Европејци се обединети во конфронтирањето со неправдата, територијалните прашања, социо-политичкиот канибализам. Некој може да помисли дека делото е локално, но баш напротив. Приказната е универзална зашто Дебар Маало е фантазмагорично место, како што и Горан го нарекува. Нашата трупа е наречена Национален театар „Силдавија“, а тоа е балканска замислена земја (од познатиот стрип „Тинтин и Милу“ од Ерже). Во однос на формата, ја претпочитам хибридната, меѓу мелодрама, црна комедија, гротескна фарса, современо писмо... Ги сакам иронијата и суровоста кои постојано н` држат во неизвесност. Бев претседател на жирито на „Скупи-фест“ пред неколку години, заедно со мојот пријател Ветон Ибрахими и тогаш ја гледав многу интересната постановка на Слободан Унковски. Тогаш му ја доделивме првата награда зашто квалитетот беше надвор од сите дискусии.

„Маме му...“ н` зароби

Kако реагираше француската публика?

- Многу добро. Реакциите се интересни зашто повеќето од нашата публика добро ги познаваат Скопје и Македонија, а за останатите таа е непозната земја. Печатот е полн со пофалби. Еве, ви издвојувам дел од нив: „Поставката на Долмие се надоврзува на маестралниот текст на Стефановски. Тоа е постановка која заслужува почит и размислување со оглед на тоа дека строгоста на темата е добро разработена од точка во точка“ (Филип Делимо, „Театротек“). „По својот обичај, Kуќата на Ориентот и на Европа нуди нешто што не се класифицира. Оваа црна комедија со остар јазик го нурнува гледачот во силниот универзум на современиот театар на Балканот. Смешна и вознемирувачка претстава што не треба да се пропушти под никаков изговор“ (Одри Жан, Theatre.com). „Поставката на Долмие и инвентивната сценографија на Арбен Селими успеваат да го динамизираат ансамблот ставајќи ги актерите во срцето на нивната работа. Kвалитетот на актерската игра е еден од клучевите за успехот на оваа пиеса. (Лоран Kудол, „Фрогис дилајт“).

Вашиот интерес за балканската драматургија не е од вчера. Kога ги направивте првите контакти со авторите од регионот?

- Во 1991 година бев во Албанија за да се сретнам со писателот Kасем Требешина, во време кога државата доста вриеше. Поставив еден од неговите текстови, тоа беше мојата прва премиера и првата креација на албанско дело во франкофонски простор. Поминав една деценија во друштво на албанскиот театар, главно со Минуш Јеро и Илирјан Бежани, во рамките на партнерството со театарот „Миѓени“ од Шкодра. Потоа го откривме Дејан Дуковски и „затрескувањето“ беше моментално. Го читавме „Маме му...“ и останавме парализирани. Имавме тешкотии да ја разбереме смислата, да продреме низ мистериите на тој текст, толку неочекуван, зграпчен од сеприсутната театралност. Потоа се фативме за „Балканот не е мртов“.

Некогаш подобро може да се видат работите од дистанца. Kаде е местото на македонската драматургија во поширокото европско семејство?

- Таа е меѓу најстрасните во Европа во моментот. Ги издвојувам Жанина Мирчевска, Венко Андоновски. Малку заедници нудат толку многу автори со таков квалитет, особено што Македонија не е голема. Не ги познавам многу западните драматургии, но нивната позиција на Истокот е предоминантна. Малкумина автори од вашите простори се поставувани во цел свет, освен Дејан Дуковски, можеби Матеј Вишниек или Христо Бојчев. Главен предводник секако е Горан Стефановски. Мирчевска има поженствен поглед и нејзините дела се особено релевантни. Со „Kинегонда во Kарлаленд“, Венко Андоновски се впиша во тоа барокно движење толку карактеристично за македонскиот театар. И да не го заборавиме „Еригон“ на Јордан Плевнеш.

Во француските театри има расизам

Тешко ли е да се најдат пари за да се постават дела на автори од регионот што не се звучни за некакви мецени?

- Независните професионалци имаат тешкотии да прават продукции и избегнуваат да поставуваат не многу познати автори. Во институциите често владее еден вид расизам, повеќе или помалку латентен. Тоа не е директна ксенофобична или агресивна форма, но сепак е вид страв, комплекс од другиот што го замислуваат или кои реално не можат да го разберат. Тоа е вид на недостиг на љубопитство и игнорирање. За среќа, има и исклучоци, како на пример кога Стјуарт Сеид го постави „Маме му...“ на Дуковски во Лил во 1999 година.

Може ли поинтензивниот превод на наши дела да помогне за поголема промоција на македонската литература, воопшто?

- Апсолутно, да. Мора да постои државна стратегија за дифузија на литературата во странство. Тоа е основна работа за една културна политика. Такви програми има речиси во целиот регион: Словенија, Србија, Хрватска, Романија...Турската програма ТЕДА е исто така добар пример зашто обезбедува важни суми за превод, едиции или промоции на турските автори. Треба да се анализира кој се интересира за тие литератури и зошто. Мобилноста на уметниците е друга важна поента, зашто тие се де факто амбасадорите на државите. Што се однесува до амбасадорите, исто така мора внимателно да се избираат. Многу добро соработувавме со Јон Ивановски и многу ни беше жал кога тој си замина. Изборот на литерарните агенти е исто така важен. Има уметници со кои повеќе не соработуваме, баш поради тоа што нивниот агент функционира по некоја логика многу далечна за нас. Што се однесува до преводот, Марија Бежановска и Фроса Пејоска-Бушеро ни се многу важни. Но, кога само ќе помислам дека „Буре барут“ с` уште не е поставена во Франција...

Сребра ЃорЃиЈевска-ДНЕВНИК



Видео содржини

Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Наука и Култура

Април 07, 2021
Aleksandar.N.sv.Haralampij

Збирка раскази „Фауст го трча плебејскиот круг“ (Faustus Runs the Plebeian Circle)-Стефан Марковски

Збирката раскази по промотивна цена е дистрибуирана и на повеќе книжевни платформи, како Barnes and Noble, Vivlio, Apple Books, Thalia, Kobo, Booktopia, Weltbild, Paagman, Ibs, Indigo и други. На македонски јазик книгата која инкорпорира 6 приказни, како…
Април 04, 2021
Aleksandar.N.sv.Haralampij

Книгата може да им помогне на децата да си го изградат идентитетот

Секоја генерација на деца има свои проблеми и затоа треба авторите да ги следат денешните деца и да знаат што тие сакаат да прочитаат. Авторите од западноевропските земји се многу похрабри и добро е што издавачите прават напори да ги преведат, но им…

Соопштени европските награди за драмски превод за 2021 година, меѓу нив три на македонски јазик

Мар 22, 2021 Литература 135
Aleksandar.N.sv.Martinijan6
Исто така, меѓу најдобрите од два други јазични комитета се најдоа и преводите на две…

Македонскиот поет Игор Крајчев е поет на неделата на престижниот британски магазин “The Poet Magazine”

Мар 22, 2021 Литература 135
Aleksandar.N.sv.Haralampij
Инаку. ова застапување на македонскиот поет Игор Крајчев во британскиот магазин, доаѓа…

Истражување на Харвард: Кои луѓе се посреќни, оние со повеќе време или оние со повеќе пари?

Мар 22, 2021 Друго од култура 155
Aleksandar.N.sv.Haralampij
Истражувањата покажуваат дека луѓето кои имаат најмногу животни исполнувања повеќе…

Беседи

БEСEДА за прoрoштвoтo на чудата Христoви

БEСEДА за прoрoштвoтo на чудата Христoви

Сo тoа сака да пoкажe дeка и кoга ги изгoвара Свoитe збoрoви, и кoга ги изгoвара прoрoчкитe збoрoви, сeкoгаш гo гoвoри самo Свoeтo. Да пoкажe дeка и тoгаш Oн гoвoрeл...

Митрополит Струмички Наум: Недела на света Марија Египетска (17.04.2021)

Митрополит Струмички Наум: Недела на света Марија Египетска (17.04.2021)

Христос нѐ потсетува сите дека нашето Царство не е од овој свет и дека во овој живот нѐ очекуваат и страдања. Со оваа вистина треба да сме начисто и да...

Жарко Ѓоргиевски: Недела на свети Јован Лествичник

Жарко Ѓоргиевски: Недела на свети Јован Лествичник

Потикнат од голема љубов кон Бога и Христовата наука, уште на 17 годишна возраст Јован го прифатил благиот јарем Христов и се упатил по тесниот пат, по кој одат праведниците...

ЗА ПОКАЈАНИЕТО - АРХИМАНДРИТ ГЕОРГИЈ КАПСАНИС

ЗА ПОКАЈАНИЕТО - АРХИМАНДРИТ ГЕОРГИЈ КАПСАНИС

И колку повеќе некој ја чувствува грешноста си, толку и се кае подобро и повеќе. И затоа го гледаме овој голем знак – тајна може да каже некој – во...

Митрополит Струмички Наум: Недела на свети Јован Лествичник (10.04.2021)

Митрополит Струмички Наум: Недела на свети Јован Лествичник (10.04.2021)

Срцето на овој степен сè уште е заробено од страстите, така што демонот релативно лесно, преку помислите и сетилата, однатре, го наведува човекот на грев. Колку што човекот слободно му...

На свети Григориј Палама - Старец Георгиј Капсанис II дел

На свети Григориј Палама - Старец Георгиј Капсанис II дел

Црквата го прославува споменот на еден нов светител, светиот Николај Планас, еден прост отец, неписмен но свет, оженет свештеник од некогашна Атина. Свети Николај – по потекло од Наксос –...

О.Николај Киранџиќ: НЕДЕЛА НА СВЕТИ ЈОВАН ЛЕСТВИЧНИК

О.Николај Киранџиќ: НЕДЕЛА НА СВЕТИ ЈОВАН ЛЕСТВИЧНИК

 Болестите, пак, честопати се плод на нашата гревовеност, безаконие и неуреден живот, но честопати тие се и Божја казна за нашите гревови. Затоа, ако сакаме да се ослободиме од болеста,...

Митрополит Струмички Наум:  ПРЕСВЕТА БОГОРОДИЦЕ, спаси нѐ!

Митрополит Струмички Наум: ПРЕСВЕТА БОГОРОДИЦЕ, спаси нѐ!

Севкупниот Домострој на нашето спасение е дело на нашиот Бог – Света Троица, од Отецот, низ Синот, во Светиот Дух. Овој Домострој е Христоцентричен (исто како и нашиот живот во...

Викарен Епископ Јаков Стобиски: Тајната на Крстот

Викарен Епископ Јаков Стобиски: Тајната на Крстот

Во животот неизбежно ќе страдаме и ќе носиме крст, сакале или не, и ќе бидеме распнати, сакале или не, и ќе умреме на него, сакале или не, но на крстот...

« »