логоFacebook  Twitter  YouTube  eMail

Кожувчанка


 markov.sv.Zlata1.jpg

Реч на проф. д-р Пламен Легкоступ,
ректор на Универзитетот „Св. св. Кирил и Методиј" во Велико Трново, Бугарија, по повод доделувањето на титулата почесен професор (professor honoris causa) на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј" во Скопје Скопје, 19мај 2010

markov.sv.Zlata1.jpg
Почитувани членови на Сенатот,
Уважен господин ректор,
Драги декани, студенти и професори,
Колеги и гости,
Дами и господа,

Во предвечерјето сме на денот, кога православните христијани го чествуваат денот на светите рамноапостоли, сопокровители на Европа, патроните на Скопскиот и на Великотрновскиот универзитет - браќата Кирил и Методиј.
Пред повеќе од 1155 години тие ја создадоа словенската азбука. За тоа сведочи Црноризец Храбар во својот труд „О писменех". Во тоа дело, точно е посочен датумот на нејзиното создавање - 885 година по Христа, сметано по византискиот календар.
Творбата на светите браќа - глаголицата, е феноменална. И повеќе од тоа, зашто за секој звук има и знак - достоинство, кое азбуките на повеќето други јазици и до денес го немаат. Научниците кои се занимаваат со глаголицата, го откриваат нејзиното многустрано и заштитувачко словенство и совршенството на неговиот јазик. Таа азбука е едно послание, една молитва за духовност, писменост и просперитет. Подредувањето на буквените знаци има не само звучно, туку и бројчано и смисловно значење. Самиот знак на глаголицата „аз" има длабока филозофска смисла. И тој, како и сите знаци во глаголицата, носи боженствена сила и можности на самата буква. Но додека глаголицата како сакрално писмо е создадена за богослужбените книги, што било прва задача на двајцата браќа, таканаречената од Климент Охридски и од останатите ученици на Кирил и Методиј - кирилица, е граѓанско писмо, писмо за сеопшта употреба. Над се е нивната убеденост во силата на Христовото учење, нивната осознаена волја да се трудат за „спасението на словенскиот род", со кој се врзани по раѓањето.
Но, едно се знаците, коишто дејствуваат врз умот преку пораките поставени во нив, а сосема друго нешто е писменоста. Пораките во знаците се подложни на заборав. А писменоста го надминува заборавот. Во неа се изразува не само јазикот, туку и самобитноста, достоинството, политиката, независноста на еден народ.
Истото важи и за уметноста. Преку знаците, кодирани во творбите, ние судиме за белезите кои еден народ ги остава во времето и по кои судиме за тоа што се случило со векови наназад. Нашиот современик, на пример, тешко би го разбрал посланието, кое го носи сликата на средовековниот уметник. Именувањето на сликата означува нешто, но тоа е сврзано само со предметите. Тајниот јазик на творбата, разбирлив само за уметникот и неговите современици, често пати останува неслушнат. Што означуваат некои знаци, зошто во реката се превртува делфин, зошто, пак, е тука тоа барде или таа врата, или тој бисер остава загатка и започнува да те мачи мислата дека нешто останало неразбрано? Многу симболи, знаци и значења од минатото денес се или неповратно загубени или заборавени.
Имено, тука на помош ни доаѓа познавањето на уметноста. Како што не можеме да читаме без да ја знаеме азбуката на светите браќа, така сме и неуки без познавањето на знаците и симболите на уметноста. Преку интегративните врски на ликовната уметност се изградува вредносен однос кон резултатите од уметничката дејност. Се создава систем од критериуми и знаења за да се искажат аргументирани естетски судови, со што се полагаат основите на оценувачкиот однос кон околниот свет и естетскиот вкус, а тоа доведува до стимулирање на интелектуалниот развиток на индивидуата. Постоењето на интегративните врски меѓу уметностите го развива восприемањето на естетските чувства, форми, естетскиот однос кон реалноста и се дава стимул за творечко и индивидуално изградување на човекот.
Словенството го чува и го развива делото на покровителите на Европа, св. Кирил и Методиј. Тоа им дало вдахновение на многу писатели, научници, уметници и интелектуалци, и на нивните творечки истражувања. Можеме да се гордееме со тоа што нашата писменост постои повеќе од едно илјадалетие и денес е една од официјалните азбуки на обединета Европа.
Ќе си дозволам да цитирам некои мисли, мисли од упатствата на патријархот Фотиј, познат енциклопедист и реторичар, ректор на прочуената Магнаурска школа во Цариград и учител на св. Кирил, кој ја благословил мисијата на светите браќа: „Многу пати словото отстапувало пред копјето. Но, и силата на словото во многу случаи ја затапувала острината на војната и го сопирала пробивот на големите војски. Оттука, силата соединета со словото е двоен споменик на победата. Надежта ги засилува делата, а од последните се раѓа надежта. Но, ти кога ќе го умилостивиш Бога, не пренебрегнувај ништо од тоа што треба да го направиш и ќе ожнееш добри и големи надежи".
Дозволете ми да се надевам дека по денешниот чин, силата на нашите два универзитета ќе се удвои, за да можеме уште поуспешно да дефилираме во заедничкиот европски, а зошто да не и во светскиот образовен простор.
Од се срце ви благодарам на сите вам, кои ја удостоивте мојата скромна личност со доделувањето на високото звање почесен професор на Скопскиот универзитет „Св. Кирил и Методиј". Ја примам таа чест како признание не само за моите усилби во областа на ликовната уметност, туку и како почит кон универзитетот што го претставувам.
Ви благодарам за вниманието.

 Друго:

Универзитетот „Свети Кирил и Методиј“ го одбележува патрониот ден - 24 Мај

 

 



Видео содржини

Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Наука и Култура

Ноември 14, 2023
Tamara.Kotevska

По премиерата на новиот филм „The Walk“ во Њујорк на двојната кандидатка за Оскар - Тамара Котевска

Работејќи од нејзините разговори со Асил и другите деца бегалци, режисерката направи гласовна нарација (испорачана од друга девојка, а не од Асил што ја гледаме на екранот) која е резервна, поетска и застрашувачка. „Треба да најдам место каде што можам да ги…
Октомври 15, 2023

Почнува 8-то издание на „Киненова“

Со проекција на филмот „Зад стоговите сено“ на грчката режисерка Асемина Проедроу и доделување на наградата за особен придонес во филмската уметност на актерот Бранислав Лечиќ денес (13.10.) во Синеплекс со почеток во 20 часот ќе биде отворено 8 издание на…

„ПОЕЗИЈА ОД МАКЕДОНИЈА“ и „Версвил“

Авг 19, 2023 Литература 1248
TVIT762
Реномираното меѓународно списание за поезија „Версвил“, својот најнов број во целост го…

Промоција на Речник на медиумска писменост

Мај 31, 2023 Литература 1572
Ова лексикографско издание е прв сериозен обид за систематизирање на термините коишто се…

Беседи

Митрополит Струмички Наум: Недела на Православието (20.03.2021)

Митрополит Струмички Наум: Недела на Православието (20.03.2021)

 Спознанието на вистината, на лично ниво, не е интелектуално човечко достигнување, туку, пред сè, е Божји дар на просветленост на умот и обожение на личноста; дар Божји кој се добива...

БEСEДА за љубoвта кoн ближнитe

БEСEДА за љубoвта кoн ближнитe

Таму, на нeбoтo, e вистинскoтo Христoвo царствo и вистинскиoт Христoв живoт бeз примeси на грeв и смрт. Нo љубoвта на Синoт Бoжји кoн луѓeтo нашла дeка e пoпoтрeбнo да бидe...

БEСEДА за внатрeшната милoстиња

БEСEДА за внатрeшната милoстиња

Милoстињата штo сe прави oд цeлиoт ум, гo чисти чoвeкoвиoт ум. Сo eдeн збoр внатрeшната милoстиња гo исчистува цeлиoт чoвeк. Акo e милoстињата самo oд рака, таа нe ја чисти...

Месопусна недела: Страшниот суд

Месопусна недела: Страшниот суд

Христијанската љубов е „возможна невозможност“ да се види Христос во секој човек, кој и да е, човекот што Бог, по Својата вечна и тајна промисла, решил да го воведе во...

 Архива: Митрополит Струмички Наум - На Страшниот суд (10.02.2018)

Архива: Митрополит Струмички Наум - На Страшниот суд (10.02.2018)

Што се случува со оние кои Страшниот суд ги затекнува во грев и пад? Тоа што Богочовекот Христос воопшто стапува во дијалог со нив, колку и да звучи тоа страшно...

Митрополит Тимотеј: † БЕСЕДА ВО НЕДЕЛАТА НА ЦАРИНИКОТ И ФАРИСЕЈОТ

Митрополит Тимотеј: † БЕСЕДА ВО НЕДЕЛАТА НА ЦАРИНИКОТ И ФАРИСЕЈОТ

Параболата за цариникот и фарисејот претставува длабоко проникнување во човековата душа, и за нас е многу важно да го задржиме нашето внимание врз ова кажување. Оваа парабола нема во предвид...

Свети Теофан Затворник: Беседа на Сретение Господово

Свети Теофан Затворник: Беседа на Сретение Господово

Каква умилна слика ни претставува Сретението Господово! Старецот Симеон во раце Го држи Младенецот, спроти него – праведниот Јосиф и Пресветата Дева Богородица; во близина – пророчицата Ана, постничка и...

Дејан Трајков: Оддалечување од Христа и од христијанските идеали

Дејан Трајков: Оддалечување од Христа и од христијанските идеали

Современиот човек брза по светските суети, бега од скромниот живот и во празните и лажни авантури бара да ја заборави душевната горчина, која му ја создава свеста за безбожните дела....

Беседа на денешното Евангелие, посветена на Преподобна Ксенија Римјанка

Беседа на денешното Евангелие, посветена на Преподобна Ксенија Римјанка

Да се потсетиме на еден збор што го слушнавме од светиот Апостол, он спомна „посиновување“. Он спомна нешто што е навистина пресвртница во човековиот живот. Во човековиот живот, покрај тоа...

« »

Најново од култура

Православен календар

 

19/04/2024 - петок

Велигденски пости; (строг пост)

+Упокоение на Свети Методиј Солунски; Свети Евтихиј, патријарх Цариградски; Светите Сто и дваесет маченици коишто пострадаа во Персија; Преподобен Григориј Синаит; (Акатист); (второ бдение);

Правила и одредби на Православната Црква за постот
Православен календар за овој месец - МПЦ

Кожувчанка

Молитви кон Пресвета Богородица за секој ден во седмицата

 Радувај се, Ти Која од ангелот ја прими радоста на добрата вест дека Бог Слово ќе прими тело од Тебе! Радувај се оти го носеше Создателот во Твојата утроба! Радувај се Ти Која го роди Бога во тело, Спасителот на светот! Повеќе...

Тропар

Тропар на светиот Методиј Солунски 6 април / 19 април 2024

Тропар на светиот Методиј Солунски 6 април / 19 април 2024

Словото Божјо, слово земно подаде,кое ти Свети епископе Методие во слава Негова го раздаде,а Он Началникот на животот устрои заради...

Тропар на светите Христови маченици Агатопод ѓакон и Теодул чтец 5 април / 18 април 2024

Тропар на светите Христови маченици Агатопод ѓакон и Теодул чтец 5 април / 18 април 2024

Вистина непоколеблива имајќи во срцата вашиАгатоподе и Теодуле,познавте дека земниот живот е суета, сенка и сон,а верата во Љубовта го...

Тропар на светиот Христов преподобен Јосиф химнограф 4 април / 17 април 2024

Тропар на светиот Христов преподобен Јосиф химнограф 4 април / 17 април 2024

Славен и прославен е Господ од целиот род човечки,што изнедри таква фиданка како тебе о, Јосифе,рако продолжена на Духот Свети,поттикнат...

Духовната убавина на Богородица се пројавува и во моментот на Распнувањето на Нејзиниот Син

Тебе, Богородице поборнице – војвотко, ние слугите Твои, откако се избавивме од зло, Ти пееме победни и благодарствени песни. Ти имаш сила непобедна, од секакви опасности ослободи не за да Ти пееме : Радуј се, Невесто Неневесна! Повеќе...

Болестите според светоотечкото учење

Значи, не се надевај на лекарска вештина без благодат и не ја отфрлај своеволно, туку моли Го Бога да ја спознаеш причината за казната, а потоа моли за избавување од немоќта, трпејќи сечење, горење, горчливи лекови и сите лекарски казни Повеќе...

Свети Лука Симтерополски: Архиепископ и хирург

Едноставно е да се претпостави дека професорот – епископ, соединувајќи го во своите раце крстот и скалпелот, ги порази современиците токму со тоа необично соединување на двете разновидни сфери на активност.  Повеќе...

Духовни поуки: „Помоли се за мене“

Со Бога зборувај многу, а со луѓето малку; ако во Божјиот закон се подучуваш - ќе успееш и во едното и во другото. Повеќе...

Живот без стрес

Ако разбереме што се крие зад стресот, ако ја видиме лагата, која што се крие зад него, на крајот ќе увидиме дека не постои причина за да бидеме во стрес.. Повеќе...

Митрополит Струмички Наум - Да пораснеме барем до Стариот Завет

И не само што немаат туку се и очигледна пречка за влез во Царството Небесно, и пречка да се сфати и пренесе неговата идеја и порака. Повеќе...

Епископ Тихон Шевкунов: „НЕСВЕТИ, А СВЕТИ“

Несвети, а свети. Луѓе, кои навидум живееле во нашето секојдневие, се соочувале со проблемите со кои ние се судираме, боледувале од болести од кои ние боледуваме, често осудувани од околината, а сепак, не биле секојдневни. Луѓе, кои не се на иконите, но го предавале животот од иконите во сите нивни дела, зборови, мисли. Луѓе, за кои тишината прозборила дека се свети.  Повеќе...

ГОЛЕМАТА ТАЈНА НА ДИВЕЕВО - Кој ќе доживее, ќе види

Како дополнување на оваа тајна, еве што слушнав од устата на 84-годишната игуманија на манастирот Дивеево, Марија. Бев кај неа во почетокот на 1903 година веднаш по канонизирањето на преподобниот Серафим и заминувањето на царското семејство од Дивеево. Повеќе...

Арх. Калиник Мавролеон: Монологот БОЖЈИ

 

Те гледав кога се разбуди угрово. Чекав да ми кажеш два-три збора, да се заблагодариш за се што ти се случува, да побараш мое мислење за се што треба да правиш денес. Повеќе...

За Моето име

Поуки на грузискиот Старец Гаврил Ургебадзе за последните времиња

 

„Ѓаволот има 666 мрежи. Во времето на антихристот луѓето ќе очекуваат спасение од космосот. Тоа ќе биде и најголемата замка на ѓаволот: човештвот ќе бара помош од вонземјаните, не знаејќи дека тоа се, всушност. – демони.“ Повеќе...

Взбранной Воеводе победительная