логоFacebookTwitterYouTubeeMail

Магистерски труд на Софија Грандаковска

 

4. Карактеристики на молитвата во хеленската книжевност

 

 4.1. Во Илијадата е истакната силата на телото и јуначките подвизи. Но, молитвениот говор предаден преку епската стварност во Одисејата укажува на тоа дека боговите станувале заштитници на моралните вредности кај хеленскиот човек. Во Одисејата доаѓа до сигурна преобразба на јуначкиот идеал во божји, преобразба на телесното во духовно. На оваа преобразба укажуваат токму боговите изморени од тоа да бидат постојано на ахајската или тројанската страна. На овој момент исто така упатува и семантичката промена во јазикот на Хомер во Одисејата, каде за прв и последен пат ќе се појави сложениот епитет богобојазлив (qeoudh/s). Ова укажува на развиено морално чувство и облагородена религиозност. (Ѓуриќ, 1990, 88)Упатувањето инвокации кои имаат молитвен карактер во хеленскиот свет, укажува на една поинаква комуникација со вишата инстанца која постои на Олимп. Во овие инвокации прозвучува молитва за иделност. За првпат, вели науката, можеме да зборуваме за отстапки од магиската практика во делата на Хомер, т.е за зачеток на примитивен еудајмонизам.[1] (Heiler, 1932, 14-15) 

4.2. Книжевните примери на Хомер потврдуваат дека првобитната молитва во Хелада нема субјективни карактеристики. Таа не е молитва на поединецот ниту пак се однесува на поединечни нешта. Таа е насочена кон целокупната стварност, на вселената, космосот. Иако станува збор за митско-космичка насоченост во барањето добро, сепак отсуствува индивидуализацијата кај хеленскиот човек. Тој сè уште ја допира само „површината на нештата, со своите oсети го забележува само надворешниот тек на појавите, а не и процесите.“ (Ðurić, 1976, 6) Развојот на човечкото јас, сè уште опстојува зависно од надворешните сили и надворешниот свет и сè уште е неиндивидуализирано.Оттука, првичната молитва во облик на инвокација во хеленската книжевност и култура, како и нејзината музичка препознатливост, наликува на песна која станува епифанија на божественото потекло на човекот и на вселената. Ритамот има музичка мера: „Говорот на Хелените е најстрого поврзан со мелодија и ритам.“ (Tatarkjevič, 1988, 79) Затоа, според Платон песната е најдревниот и најсвештениот облик. Поетите претставуваат еден вид пророци. Во антиката се опстојува верувањето дека нивната задача не е човечка, туку пророчка, бидејќи е инспирирана од божјата сфера, како духовен чинител на некој виш поредок. Молитвениот аспект во свештенството на песната повторно упатува на тежнението за космизација на човекот како висок естетско-етички и егзистенцијален чин. 

4.3. Во контекст на пророчката, треба да се посочи и психагошката димензија на поезијата, преку која е изразено верувањето дека поезијата може да управува со душите. Затоа, поезијата е поврзана со поседување надчовечка, божествена моќ, како и знаење од највисок вид. Како трета карактеристика на поезијата во Хелада се наведува нејзината метафизичка димензија, бидејќи тежнее кон суштината на бивствувањето. Оттука, поетиката на хеленската книжевност ја извлекува и четвртата карактеристика на молитвата: морално-воспитната. (Tatarkjevič, 1988, 83-87)Хелените немале молитвеник и не познавале централен религиозен авторитет. Кога зборуваме за молитвата во хеленската политеистичка религиозност, науката истакнува дека треба да се имаат предвид религиозните практики во разни независни градови.[2] Молитвата се изведувала во било кое време и на било кое место.

 



[1] Еудајмонизмот (грч. eu)-dai/mwn) во својата етичка определба подразбира дека среќата и блаженството се основен мотив на секое човечко тежнение. Кај старите Грци има именско значење и се однесува на богињата на среќата.
[2] Види кај S. Pulleyn, 1997.


Поуки од Светите Отци

krusevoexport

Наука и Култура

Август 24, 2019

Косаковски дојде на Македокс: „Не правете филмови ако можете да живеете без да правите филмови“

„Не правете филмови ако можете да живеете без да правите филмови“, вели првото од десетте правила за млади документаристи на Косаковски. Како предавач, тој ќе зборува за своите принципи при креацијата на своите синеастички дела и ќе ги претстави своите…
Август 18, 2019
чехов

Карактеристиките на вистински културен човек според Чехов

„Животот има свои услови. За еден човек да биде прифатен меѓу вистински образовани луѓе, тој мора да биде образован“, вели во едно писмо рускиот писател Антон Павлович Чехов кое му го испратил на неговиот помал брат, во кое му напишал и листа на услови што…

Рабиндранат Тагоре:„Погрешно го читаме светот и велиме дека нè залажува.“

Јул 04, 2019 Литература 345
Љубовта е еден од најзастапените и најуниверзалните мотиви во сите уметнички облици.…

Петтата сесија на Охридската школа на природното право

Јул 02, 2019 Научни трудови 249
Првата сесија од овој настан ја отвори акад. Владо Камбовски, раководител на Центарот за…

Доделени наградите „Златен був“ на 9. Филозофски филмски фестивал

Мај 18, 2019 Филм, Театар 348
Рускиот филм „Ноќен разговор со џелат“/ Night Talk With a Hangman и режисерот Јаков…

Беседи

БEСEДА за Слoвoтo - Синoт Бoжји

БEСEДА за Слoвoтo - Синoт Бoжји

Тoј пoчeтoк e вo Слoвoтo Бoжјo, вo Синoт Бoжји. Oн гo запoчнал и сoздавањeтo на свeтoт и спасeниeтo на свeтoт. Кoј и да сака да гoвoри билo за сoздавањeтo на...

Архимандрит Партениј Бигорски- Претечевиот глас и денес од Радика повикува

Архимандрит Партениј Бигорски- Претечевиот глас и денес од Радика повикува

Свети Јован Крстител, кој од Господа бил предназначен да биде посредник помеѓу времето на Законот и времето на Благодатта, Го видел Спасителот Христос уште додека се наоѓал во утробата на...

Мирополит Струмички Наум - СВЕТИ ЈОВАН КРСТИТЕЛ

Мирополит Струмички Наум - СВЕТИ ЈОВАН КРСТИТЕЛ

Во денешното евангелско четиво (Марко 6, 14–29) ни се открива кои се главните човекови страсти и какви се нивните основни меѓусебни влијанија во нас самите. Страста е болна – до...

Постои ли вистински авторитет за младите?

Постои ли вистински авторитет за младите?

Мислам дека кризата на авторитетот, мили мои, денес е најголемиот проблем во нашево совремие. Погледнете што се случува насекаде околу нас. Сите авторитети се разрушени, сè е така нихилистички релативизирано....

Викарен Епископ Јаков Стобиски: Најголемото богатство

Викарен Епископ Јаков Стобиски: Најголемото богатство

Како може животот покрај Христос за некој да биде извор на страдање и извор на тага? Како може на монахот животот во манастирот да му биде извор на страдање, извор...

БEСEДА за Христoвиoт карактeр какo штo гo прoрeкoл Исаија

БEСEДА за Христoвиoт карактeр какo штo гo прoрeкoл Исаија

Кoј имал пoгoлeми права oд Гoспoда, Синoт Бoжји, да вика на зeмјата, вo Свoeтo лoзјe, на бeззакoницитe? Кoј имал пoгoлeми права да ги наврeдува грeшницитe кoи Гo наврeдуваа Бoга и...

Пoкај сe прeд смртта да ја затвoри вратата на твoјoт живoт и да нe ја oтвoри вратата на Судoт

Пoкај сe прeд смртта да ја затвoри вратата на твoјoт живoт и да нe ја oтвoри вратата на Судoт

“Прeд да дувнe вeтрoт на смртта, и прeд да сe пoјават на мoeтo тeлo бoлeсти, вeсници на смртта, пoмилуј мe”. “Прeд да зајдe вeличeствeнoтo сoнцe на висoчината за мeнe, пoмилуј...

 Викарен Епископ Јаков Стобиски: Братот мој е мојот живот

Викарен Епископ Јаков Стобиски: Братот мој е мојот живот

На ничиј живот немаме право да носиме суд, ниту пак, такво нешто примивме во Црквата од апостолите и од учењето на Светите отци. И сржта на нашиот подвижнички живот –...

Архимандрит Партениј Бигорски: Благословениот подвиг носи телесно здравје и духовна радост

Архимандрит Партениј Бигорски: Благословениот подвиг носи телесно здравје и духовна радост

Според светите отци на Црквата, едно вакво целовечерно стоење во молитва и во благодарност кон Бога, заменува цел четириесетдневен пост – се разбира, доколку човек се подвизува во будноста, трезвеноумието...

« »