логоFacebookTwitterYouTubeeMail

Очекувајќи го неочекуваното

Ин мемориам: Харолд Пинтер (1930-2008) или „пророкот на секојдневниот живот“

Мишел Павловски

Како да се почне зборувањето за Харолд Пинтер? Дали со фактот дека тој се смета (заедно со Семјуел Бекет) за најголемите британски драмски автори во втората половина на дваесеттиот век? Или да се спомене самосвојноста и отпорот кон британската или британско-американската политика во клучни, за неа моменти, како што е одбивањето да се служи војска во 1948, или дисонантноста на неговиот глас (заедно со уште неколку лево ориентирани интелектуалци) во 2003 во општиот хор на одобрување на британското учество во војната во Ирак? Или со добивањето на Нобеловата награда за литература во 2005 и со снимениот говор на лауреатот, снимка која поради својата провокативност беше една од најбараните во тоа време на глобалната Мрежа?

Веројатно треба да се почне токму со Нобеловата награда.

Беседата по повод добивањето на наградата на Шведската кралска академија во 2005 година, Харолд Пинтер ја почнува со својата изјава од 1958: „Нема цврста разлика меѓу реалното и имагинарното, исто како што нема цврста разлика меѓу вистината и невистината. Нештата не се секогаш вистинити или невистинити, тие можат да бидат вистинити и невистинити.“

Колку е тоа точно кога станува збор за самиот Пинтер. Релативизирањето на она што го примаме како вистина или невистина, како добро или како зло, како родољубие или предавство многу јасно паѓа во очи имено на примерот со англискиот нобеловец.

Реномираниот лондонски Гардијан во 2001 на два пати ќе дискутира со политичките ставови на Пинтер по повод Балканот и судењето на Милошевиќ во Хаг и околу авионските напади во Њујорк. При тоа, во рамките на британската херметичност, во насловот на еден од текстовите, на Пинтер му беше речено. „Не можеш да ги имаш двете, Харолде!“ (Или, во послободен превод: Не можеш да седиш на два стола, Харолде!) Во август-септември 2001 во Гардијан се разви полемика меѓу Пинтер и Редакцијата за тоа кој што рекол, но... дали писателот бил или не бил точно цитиран не е ни толку битно. Битно е што оваа случка ни открива една од карактеристичните црти на профилот на Харолд Пинтер: способноста да се биде дисонантен, способноста (па дури и: храброста!) да се оди наспроти генералната линија, да се каже своето... Воопшто, да се заземе позиција наспроти.

Ваквиот, наспроти-став продолжува и по прашањето за војната во Ирак, или со посетата на сандинистичка Никарагва во 1988 година, или со поддршката на Курдите во Турција, или со поддршката на Вацлав Хавел, во време кога идниот чешки претседател беше дисидент...

Кога ќе се спои оваа и ваква политичка активност со творештвото на Пинтер, јасно е зошто тој е наречен „пророк на секојдневниот живот.“

Релативизирањето на вистината која моќните, или оние што одлучуваат ја сметаат за вистина, рушењето на суптилната граница меѓу реалното и имагинарното Пинтер го спроведува и во пишувањето. Неговите драми ја проблематизираат реалноста, исто онолку колку што ја проблематизираат и еднозначноста на разбирањето. Имено, како што авторот, во својата политичка активност, не може и не сака да ја прифати даденоста на ставовиве изградени од позиција на моќ, драматиката на Пинтер не се подава под една, конкретна и точна даденост на толкувањето. Или како што ќе забележи Мајкл Билингтон, еден од најавторитетните и најсериозните истражувачи на Пинтер - „Пинтеровото пишување е патување во непознато, тој никогаш не знаеше каде ќе го одведе драмата“. И уште: „Ние денес живееме во време во кое драмите често имаат една порака, Драмите на Пинтер немаат порака.“ Уште повеќе, драмите на Пинтер се структура која во себе ја носи можноста гледачот сам да ја одбере пораката, сам да ја определи границата меѓу вистината и невистината, меѓу реалноста и имагинарното. Тоа, всушност, за Пинтер беше вистинската демократија и реалната демократичност: правото на избор, колку и тој избор да е во спротивност, наспроти владејачките норми, па дури и наспроти желбите и пораките на авторот.

Конечно, добра карактеризација на творештвото на Пинтер е речена во предговорот кон многубројните негови изданија: „Суштина на неговата појава е дека вие, гледајќи ги неговите драми, го очекувате неочекуваното.“

Се разбира, Харолд Пинтер останува во светското културно наследство пред се и над се заради своите драми, заради енергијата на сценската игра која тие ја содржат, енергија која не секој и не секогаш може да ја спознае.

Утрински весник



Поуки од Светите Отци

krusevoexport

Наука и Култура

Август 18, 2019
чехов

Карактеристиките на вистински културен човек според Чехов

„Животот има свои услови. За еден човек да биде прифатен меѓу вистински образовани луѓе, тој мора да биде образован“, вели во едно писмо рускиот писател Антон Павлович Чехов кое му го испратил на неговиот помал брат, во кое му напишал и листа на услови што…
Јули 04, 2019

Рабиндранат Тагоре:„Погрешно го читаме светот и велиме дека нè залажува.“

Љубовта е еден од најзастапените и најуниверзалните мотиви во сите уметнички облици. Поезијата на Рабиндранат Тагоре, индиски книжевник, филозоф и драматург, е сплетена од стихови кои го докажуваат тоа.Творечкиот опус на овој книжевник го чинат 1000 поеми,…

Петтата сесија на Охридската школа на природното право

Јул 02, 2019 Научни трудови 195
Првата сесија од овој настан ја отвори акад. Владо Камбовски, раководител на Центарот за…

Доделени наградите „Златен був“ на 9. Филозофски филмски фестивал

Мај 18, 2019 Филм, Театар 291
Рускиот филм „Ноќен разговор со џелат“/ Night Talk With a Hangman и режисерот Јаков…

Како може да им се помогне на оние кои размислуваат за самоубиство?

Апр 08, 2019 Друго од култура 501
Според проценката на Светската Здравствена Организација во просек 1 милион луѓе умираат…

Беседи

Антониј, Митрополит Сурошки: Преображение

Антониј, Митрополит Сурошки: Преображение

Мојсеј влегол во тој облак и му било дозволено да разговара со Бога како пријател со пријател; му било дозволено да види како Бог поминува покрај него, сè уште без...

Митрополит Струмички Наум: Преображение, наше (18.08.2016)

Митрополит Струмички Наум: Преображение, наше (18.08.2016)

„Според православната црковна антропологија на Светите Отци, суштината на умот се наоѓа во срцето како духовен центар на човекот, а енергијата на умот преку  сетилата се расејува по светот. Насочувањето...

Свети Лука (Војно- Јасеницки): СЛОВО ЗА УСПЕНИЕТО НА ПРЕСВЕТА БОГОРОДИЦА

Свети Лука (Војно- Јасеницки): СЛОВО ЗА УСПЕНИЕТО НА ПРЕСВЕТА БОГОРОДИЦА

Многу е важно правилно да разбереме и да ги запомниме зборовите на тропарот на великиот празник на Успението на Пресвета Богородица: „... По Успението не си го оставила светот, Богородице...’’.Нејзината...

Викарен Епископ Јаков Стобиски: Нашето одење во црква

Викарен Епископ Јаков Стобиски: Нашето одење во црква

Ние можеме да се молиме за здравје и за сè друго што нам ни се чини дека е добро да бараме, но не смееме да очекуваме дека ако одиш во...

Митрополит Струмички Наум: ВО СТИЛОТ НА СВЕТИОТ ПРОРОК ИЛИЈА

Митрополит Струмички Наум: ВО СТИЛОТ НА СВЕТИОТ ПРОРОК ИЛИЈА

Сите сме жртви на суетата, помалку или повеќе. Забораваме дека гревот што го „препознаваме“ кај нашиот ближен, според Светите Отци, постои и во нас или е најчесто само наша проекција....

Митрополит Струмички Наум: „ВНАТРЕШЕН  и НАДВОРЕШЕН АВТОРИТЕТ“

Митрополит Струмички Наум: „ВНАТРЕШЕН и НАДВОРЕШЕН АВТОРИТЕТ“

Просто, сме станале верна копија на старозаветните Црква, храм и свештенство – во нивната изобличеност, со слични рестриктивни правила кон обичниот верник (сепак носител на царското свештенство) и со ист...

 Викарен Епископ Јаков Стобиски: За маченички етос

Викарен Епископ Јаков Стобиски: За маченички етос

Имаме можност да бидеме маченици Христови – во секоја минута, во секоја секунда од нашиот живот. Мачеништво е да се избориш со една лоша помисла, со помисла на завист, со...

Архимандрит Партениј Бигорски: Острастеноста – пат кон демоноопседнатост

Архимандрит Партениј Бигорски: Острастеноста – пат кон демоноопседнатост

Оваа состојба на демоноопседнатост не е некаков мит или обична приказна, или пак, средство за заплашување. Не, таа е реалност и постои. Колку и да се обидуваат некои да ја...

 Викарен Епископ Јаков Стобиски

Викарен Епископ Јаков Стобиски

Не плашете се да страдате, оти човекот што се плаши да страда и да се жртвува никогаш нема да му објави војна на ѓаволот и на гревот, нема никогаш да...

« »