логоFacebookTwitterYouTubeeMail

Очекувајќи го неочекуваното

Ин мемориам: Харолд Пинтер (1930-2008) или „пророкот на секојдневниот живот“

Мишел Павловски

Како да се почне зборувањето за Харолд Пинтер? Дали со фактот дека тој се смета (заедно со Семјуел Бекет) за најголемите британски драмски автори во втората половина на дваесеттиот век? Или да се спомене самосвојноста и отпорот кон британската или британско-американската политика во клучни, за неа моменти, како што е одбивањето да се служи војска во 1948, или дисонантноста на неговиот глас (заедно со уште неколку лево ориентирани интелектуалци) во 2003 во општиот хор на одобрување на британското учество во војната во Ирак? Или со добивањето на Нобеловата награда за литература во 2005 и со снимениот говор на лауреатот, снимка која поради својата провокативност беше една од најбараните во тоа време на глобалната Мрежа?

Веројатно треба да се почне токму со Нобеловата награда.

Беседата по повод добивањето на наградата на Шведската кралска академија во 2005 година, Харолд Пинтер ја почнува со својата изјава од 1958: „Нема цврста разлика меѓу реалното и имагинарното, исто како што нема цврста разлика меѓу вистината и невистината. Нештата не се секогаш вистинити или невистинити, тие можат да бидат вистинити и невистинити.“

Колку е тоа точно кога станува збор за самиот Пинтер. Релативизирањето на она што го примаме како вистина или невистина, како добро или како зло, како родољубие или предавство многу јасно паѓа во очи имено на примерот со англискиот нобеловец.

Реномираниот лондонски Гардијан во 2001 на два пати ќе дискутира со политичките ставови на Пинтер по повод Балканот и судењето на Милошевиќ во Хаг и околу авионските напади во Њујорк. При тоа, во рамките на британската херметичност, во насловот на еден од текстовите, на Пинтер му беше речено. „Не можеш да ги имаш двете, Харолде!“ (Или, во послободен превод: Не можеш да седиш на два стола, Харолде!) Во август-септември 2001 во Гардијан се разви полемика меѓу Пинтер и Редакцијата за тоа кој што рекол, но... дали писателот бил или не бил точно цитиран не е ни толку битно. Битно е што оваа случка ни открива една од карактеристичните црти на профилот на Харолд Пинтер: способноста да се биде дисонантен, способноста (па дури и: храброста!) да се оди наспроти генералната линија, да се каже своето... Воопшто, да се заземе позиција наспроти.

Ваквиот, наспроти-став продолжува и по прашањето за војната во Ирак, или со посетата на сандинистичка Никарагва во 1988 година, или со поддршката на Курдите во Турција, или со поддршката на Вацлав Хавел, во време кога идниот чешки претседател беше дисидент...

Кога ќе се спои оваа и ваква политичка активност со творештвото на Пинтер, јасно е зошто тој е наречен „пророк на секојдневниот живот.“

Релативизирањето на вистината која моќните, или оние што одлучуваат ја сметаат за вистина, рушењето на суптилната граница меѓу реалното и имагинарното Пинтер го спроведува и во пишувањето. Неговите драми ја проблематизираат реалноста, исто онолку колку што ја проблематизираат и еднозначноста на разбирањето. Имено, како што авторот, во својата политичка активност, не може и не сака да ја прифати даденоста на ставовиве изградени од позиција на моќ, драматиката на Пинтер не се подава под една, конкретна и точна даденост на толкувањето. Или како што ќе забележи Мајкл Билингтон, еден од најавторитетните и најсериозните истражувачи на Пинтер - „Пинтеровото пишување е патување во непознато, тој никогаш не знаеше каде ќе го одведе драмата“. И уште: „Ние денес живееме во време во кое драмите често имаат една порака, Драмите на Пинтер немаат порака.“ Уште повеќе, драмите на Пинтер се структура која во себе ја носи можноста гледачот сам да ја одбере пораката, сам да ја определи границата меѓу вистината и невистината, меѓу реалноста и имагинарното. Тоа, всушност, за Пинтер беше вистинската демократија и реалната демократичност: правото на избор, колку и тој избор да е во спротивност, наспроти владејачките норми, па дури и наспроти желбите и пораките на авторот.

Конечно, добра карактеризација на творештвото на Пинтер е речена во предговорот кон многубројните негови изданија: „Суштина на неговата појава е дека вие, гледајќи ги неговите драми, го очекувате неочекуваното.“

Се разбира, Харолд Пинтер останува во светското културно наследство пред се и над се заради своите драми, заради енергијата на сценската игра која тие ја содржат, енергија која не секој и не секогаш може да ја спознае.

Утрински весник



Поуки од Светите Отци

krusevoexport

Наука и Култура

Мај 18, 2019

Доделени наградите „Златен був“ на 9. Филозофски филмски фестивал

Рускиот филм „Ноќен разговор со џелат“/ Night Talk With a Hangman и режисерот Јаков Сивченко се добитници на „Златен був“ за Најдобар краткометражен филм според жирито. Се работи за краткометражно филмско остварување инспирирано од новелата на швајцарскиот…
Април 08, 2019

Како може да им се помогне на оние кои размислуваат за самоубиство?

Според проценката на Светската Здравствена Организација во просек 1 милион луѓе умираат годишно како резултат на самоубиство. Во позадина на суицидалноста најчесто стои екстремна нелагодност, неиздржлива емоционална болка и неподносливо страдање на кое…

Светските научници и НАСА тврдат дека Македонија ја крие тајната за бесплатна енергија!

Мар 28, 2019 Друго од култура 487
Алшар е единственото наоѓалиште на талиум во светот. Tалиумот е цврст сив метал и е…

95 години од раѓањето на Вангел Наумовски – уметникот кој за Салвадор Дали беше „сликар од бајките“

Мар 24, 2019 Ликовна уметност 268
Со името на охридскиот сликар, кого Салвадор Дали воодушевено го нарече „сликар од…

Поезија од Стефан Марковски застапена во меѓународен поетски зборник во Италија

Мар 07, 2019 Литература 250
Поетското дело насловено Брзина на сонот (итал. Il ritmo di un sogno) од македонскиот…

Беседи

Поука на вознесение на Господ наш Исус Христос

Поука на вознесение на Господ наш Исус Христос

Поради тоа, браќа, бидејќи нè очекува бесконечна мака, да се потрудиме преку подвиг да ја избегнеме, со милостина да го пречекаме бедниот и да го угостиме, примајќи го туѓинецот, гладниот...

 Викарен Епископ Јаков Стобиски: Недела на слепиот

Викарен Епископ Јаков Стобиски: Недела на слепиот

Но, слепиот човек прогледал дури во оној миг кога станал послушен на Божјата заповед и ја прифатил Божјата промисла за себе, која била поинаква за него, ако ја споредиме со...

Стефчо Беќарски:✥  ШЕСТА НЕДЕЛА ПО ВЕЛИГДЕН ✥

Стефчо Беќарски:✥ ШЕСТА НЕДЕЛА ПО ВЕЛИГДЕН ✥

 Духовното гледање претставува гледање на вистината. Вистината се состои во сфаќање на фактот дека сите ние сме грешни. Духовниот поглед се избиструва кога човекот ќе биде способен да ги открива...

БEСEДА за свeтитe Бoжји луѓe

БEСEДА за свeтитe Бoжји луѓe

Какo гoвoрeлe и какo гoвoрат свeтитe Бoжји луѓe и вeли: “Збoрувалe прoсвeтувани oд Свeтиoт Дух”. Значи, тиe нe гoвoрeлe спoрeд свoeтo умувањe, ниту спoрeд свoeтo памeтeњe,ниту спoрeд свoeтo учeњe, ниту...

За силата на смртта и на крстoт Христoв

За силата на смртта и на крстoт Христoв

Кадe самo ќe сe прoизнeсe имeтo на Спаситeлoт, таму сe изгoнува сeкoј дeмoн. Кoј вo таква мeра ги скрoтил душeвнитe страсти, и блудницитe да живeат цeлoмудрeнo, и чoвeкoубијцитe пoвeќe да...

Митрополит Европски Пимен: “Зар не паѓа дожд од Бога на сите подеднакво? Или Сонцето не свети за сите, исто така?“

Митрополит Европски Пимен: “Зар не паѓа дожд од Бога на сите подеднакво? Или Сонцето не свети за сите, исто така?“

“Зар не паѓа дожд од Бога на сите подеднакво? Или Сонцето не свети за сите, исто така? Зар не го дишеме воздухот сите еднакво? Како тогаш не се срамите да...

БEСEДА  за идoлoклoнствoтo какo прeљуба

БEСEДА за идoлoклoнствoтo какo прeљуба

Каква e таа прeљуба штo ја направил Израилoт и Јудeја (т.e. израилскиoт и јудeјскиoт нарoд) сo камeн и сo дрвo? Тoа e пoклoнeниeтo на идoлитe oд камeн и oд дрвo....

БEСEДА за Христoвoтo oсвeтлувањe

БEСEДА за Христoвoтo oсвeтлувањe

Христoс e пoтрeбeн и на пoчeтoкoт и на крајoт. Какo штo на дeтe кoe сe дави му e пoтрeбна рoдитeлската рака за да гo извади oд вoдата и пoтoа да гo...

Милан Ѓорѓевиќ: Томина недела

Милан Ѓорѓевиќ: Томина недела

Навистина, сомнежот е движечка сила на научната и истражувачката работа, но истиот тој сомнеж претставува голема пречка за црковниот живот, кој се темели врз верата, а не врз набљудувањето, експериментирањето...

« »