логоFacebookTwitterYouTubeeMail

 

Протојереј Андреј Ткачов

 

 

Доколку науката неумоливо би го оттргнала човекот од Бога, во светот не би останал ниту еден
религиозен научник. И доколку таа иста наука неумолливо не би го притискала човекот кон стравот од Бога и кон Неговиот највисок ум, во светов не би имало ниту еден сериозен научник којшто не би се молел и не би солзел над Евангелието.

Наместо тоа, како во историјата, така и во современоста, набљудуваме две големи групи – мислители и научници. Едната група се состои од оние коишто во храната на ученоста ја додаваат солта на верата, а втората група, пак, од оние коишто вкусуваат од слатките јадења. Тоа се оние на коишто Бог не им е потребен ниту во сопствениот дом – како Помошник, ниту во науката – во вид на хипотеза (види, дијалог помеѓу Лаплас и Наполеон).

Воопшто не е важно во која од овие две групи преовладува броевиот сооднос. Во една таква околност, неколку гласови повеќе или помалку нема да го променат главниот заклучок, дотолку повеќе што двете групи содржат значителна бројка. Главниот заклучок, пак, се состои во тоа што науката нема да нè доведе до верата и во верата нема да нè внесе. Науката може да помогне и да те придвижи час на едната, час на другата страна, но суштината не се состои во тоа. Во човекот има нешто друго, поразлично од умот што прави анализи, каде што, впрочем, се зачнува и зрее самата вера.

Блез Паскал зборувал за тоа дека во срцето престојува поинаква логика, различна од логиката на
сознавачкиот ум. Паскал, и самиот необична појава, зборувал за тоа дека Бог му приоѓа на човекот, не како Бог на философите и учените, но како Бог на Аврам, Исак и Јаков.

Луѓето како Паскал се скапоцени. Тие луѓе се потребни макар и за тоа да му го свиткаат мечот од картон на спортистот-атеист, кога тој го поттикнува своето неверие со баналниот убод на фразата: „науката докажа“.

Блез Паскал – Задлабочен во мислите

Каква наука? Што докажа таа? Еве, на Паскал не му докажа. И не само што не му докажа, туку Паскал со помош на математичка веројатност ја докажал неопходноста за верата во Христа. Доколку смислата на животот се состои во стремеж кон благосотојба и бегство од страдање, и доколку науката е повикана да ја обезбеди или да го приближи човечкиот идеал за среќа, во тој случај, да се верува во Христа е разумно и неопходно, а да не се верува во Hero – безумно и опасно. Расудете сами.

Да претпоставиме, човекот од вера направил грешка. Што загубил тој човек? Ништо. Тој живеел слично како и останатите луѓе, јадел, пиел, работел, одморал. Тој само се обидувал да го исполни моралниот закон, поради што, сосема логично, бил почитуван од страна на неговото опкружување. Потоа тој си умрел – и тоа е сè. Тоа е во случај доколку тој човек направил грешка. Тој ќе се распадне на праелементите од коишто бил составен, или како што умеел да каже О. Хајам: „Овие грстови песок под нозете наши порано биле зраци што ги пленеле очите ни“.

Но, што пак, доколку тој човек, сепак, е во право и не направил грешка? Во тој случај, него го очекува слава, Царството небесно, заедничарење со ангелите, познанство со најдобрите луѓе на светот, лицегледање на Христа, ликување, мир на душата.

А сега да погледнеме кон нерелигиозниот човек. Со што се здобил минувајќи го животот согласно својот светоглед? Тој не се измачувал себеси со пости и посети на долготрајните богослужби. Гревовите извршени од плотта ги сметал како закон на природата. Тој не сакал да се смири пред Бога, и тоа не му било доволно, тој сакал да се возгордее со славното име на човекот. Но, затоа пак, морал да се смирува пред своите претпоставени и пред околностите на животот. Величествени дела, секако, не правел, а си поживеал сходно своите задоволства. Во име на вистината, и тоа задоволство се покажало непостојано. Болестите и поодминатата возраст, расчекорот помеѓу копнежот и реалноста, семејните конфликти го отруле поголемиот дел од потенцијалната среќа. Но, при сиот свој атеизам, човекот останал тврд. И ете ти сега, тој умрел за да исчезне. Колку ли ќе се изненади кога сето тоа исчезнување ќе му се измолкне, а боите на светот ќе станат уште поблескотни! Со што ли би победил исчезнувајќи? Со ништо. Тој не само што не би победил во споредба со човекот со вера, но дури и во споредба со домашното милениче, тој не само што не би победил, туку сосема е можно и да загуби. А еве и зошто, губејќи (во случај да не е во право) неговиот пораз може да се покаже така голем што не би можел да го поднесе. Поразот ќе биде толку голем што ќе ти дојде да залелекаш од очај и ќе застружиш со заби. А така е и речено: таму ќе биде плач и крцкање со заби.

И така, од двете варијанти „да се верува – да не се верува“, подобро е да се верува. Ништо нема да загубиш, но затоа финалето може да биде спектакуларно. Сосема е сеедно што се обложуваш на рулет со милионски број подарени жетони. Ова го говори наједноставната математичка пресметка.

И спротивно на тоа. Атеистот не победува станувајќи храна на црвите и распадот. Но, кога губи, тогаш колосално губи.

Заклучок: Науката нема да го докаже отсуството на Бога на мускули. Напротив, приврзаниците на
безбожноста не се запознаени со елементарните закони на правилното размислување. Тогаш, нека не се повикуваат повеќе на науката. Во тој случај би зборувале: „Не верувам зашто срцето човечко е бездушно“, или „суетата проголтува“, или „се плашам кон Бога погледот да го подигнам“. Тоа би било чесно, и тоа би значело, чекор поблиску до идното покајание и исповед. А што се однесува до „науката докажа…“ Попрво, би требало да се засрамат. Во Аристотеловата логика не се допуштаат противречности. Со неа, не се ставајте онаму каде што има чудо. На пример, во областа на Евангелието. Таму Девица раѓа Син и останува Девица. Таму Бог се воплотува, мртвите воскреснуваат, пет леба нахрануваат илјадници луѓе. Очигледно, некој друг свет влегол во – овој свет, и законите на другиот свет „притискаат“, меко одвојувајќи ја неизменливоста на животот на којашто сме навикнале. Си живеат така луѓето, си живеат, и нивните животи како паралелни прави не се пресекуваат. Бог на небото, ние на земјата, Евклид е прав: правите линии не се пресекуваат. Одненадеж, при свртување на следниот лист, започнува геометријата на Лобачевски. Hе дека паралелните прави линии се пресекле – Бог се симнал на земјата. Двата света неразделно се соединиле, но и не се слеале. И вообичаените закони на светот започнуваат да отстапуваат, покажувајќи дека „Царот Којшто не е од овој свет“ е тука некаде, во близина.

Она што може да се види на земјата не покажува ниту целосно отсуство, ниту манифестирано присуство на божество, туку присуство на скриен Бог. Сè го носи овој печат.

Постои ли таква наука, којашто смело би ги произнесувала своите мисли наспроти видливиот свет?
Постои. Тоа е математика. Таа е царица на науките. Во нејзините раце еднаш и засекогаш се сите умни нешта коишто нема да ги видиш. Никој од нас не ја видел ниту ќе ја види нулата. „Ништото“ е незамисливо и доловливо. А математиката оперира со нулата со неподнослива леснотија, како домаќинката со игла и конец.

Претстои да се спомне нешто и за бесконечноста, за тоа како започнуваат чудата. Секој математичар на своите палци ќе ви докаже дека во бесконечноста деловите од множествата се еднакви на целината, дека бесконечната права е кружница со бесконечен радиус. Тоа дури и јас би можел да го докажам. И, значи, во науката ни претстои да воведеме еден од атрибутите на Бога – бесконечноста, тука ние веќе сме во состојба да поведеме разговор на јазикот на науката, многу близок до јазикот на верата. Веќе се бришат насмевките од лицата на скептиците, кога се поведува разговор за тоа дека Бог има една природа и три Личности. Да, господа. Аристотел останал зад врата, а ние влегуваме во светилиштето на мисловното созерцание, каде што никој не се воодушевува ниту на Богочовештвото, ниту на вечната девственост, ниту на единството на Троица. Поточно, се воодушевува, но не одрекува, туку созерцува.

И така, пречи ли науката за да се верува? Можно ли е да се убие со кујнски нож? Можно ли е со микроскоп да се кршат ореви? Сето тоа е можно при векторот на животот којшто не се насочил во тој правец. Разумот, како дигитрон, послушно ќе ги пресмета броевите како во безгрешните така и во измамничките шеми. Важно е разумот да биде управуван од срцето, коешто (според Паскал) има своја сопствена логика. И најважно е тоа срце да се моли. Тогаш нема да има страв од ништо. Поточно, ќе има нешто, секогаш ќе има. Но, основите за страв (да се изразиме математички) ќе тежнеат кон нула.


Извадок од книгата: Протојереј Андреј Ткачов, Мисионерски записи

Протојереј Андреј Ткачов
Извор: Бигорски манастир


Поуки од Светите Отци

krusevoexport

Наука и Култура

Август 18, 2019
чехов

Карактеристиките на вистински културен човек според Чехов

„Животот има свои услови. За еден човек да биде прифатен меѓу вистински образовани луѓе, тој мора да биде образован“, вели во едно писмо рускиот писател Антон Павлович Чехов кое му го испратил на неговиот помал брат, во кое му напишал и листа на услови што…
Јули 04, 2019

Рабиндранат Тагоре:„Погрешно го читаме светот и велиме дека нè залажува.“

Љубовта е еден од најзастапените и најуниверзалните мотиви во сите уметнички облици. Поезијата на Рабиндранат Тагоре, индиски книжевник, филозоф и драматург, е сплетена од стихови кои го докажуваат тоа.Творечкиот опус на овој книжевник го чинат 1000 поеми,…

Петтата сесија на Охридската школа на природното право

Јул 02, 2019 Научни трудови 196
Првата сесија од овој настан ја отвори акад. Владо Камбовски, раководител на Центарот за…

Доделени наградите „Златен був“ на 9. Филозофски филмски фестивал

Мај 18, 2019 Филм, Театар 293
Рускиот филм „Ноќен разговор со џелат“/ Night Talk With a Hangman и режисерот Јаков…

Како може да им се помогне на оние кои размислуваат за самоубиство?

Апр 08, 2019 Друго од култура 502
Според проценката на Светската Здравствена Организација во просек 1 милион луѓе умираат…

Беседи

БEСEДА  за Христoвoтo мирoтвoрствo

БEСEДА за Христoвoтo мирoтвoрствo

Да, и пoкрај тoа штo сè уштe има вoјни. Глeдај, вoјнитe пoмeѓу христијанскитe нарoди нe сe истo штo и вoјнитe пoмeѓу нeзнабoжцитe. Нeзнабoжцитe вoјувалe сo гoрдoст, христијанитe вoјуваат сo срам....

Антониј, Митрополит Сурошки: Преображение

Антониј, Митрополит Сурошки: Преображение

Мојсеј влегол во тој облак и му било дозволено да разговара со Бога како пријател со пријател; му било дозволено да види како Бог поминува покрај него, сè уште без...

Митрополит Струмички Наум: Преображение, наше (18.08.2016)

Митрополит Струмички Наум: Преображение, наше (18.08.2016)

„Според православната црковна антропологија на Светите Отци, суштината на умот се наоѓа во срцето како духовен центар на човекот, а енергијата на умот преку  сетилата се расејува по светот. Насочувањето...

Свети Лука (Војно- Јасеницки): СЛОВО ЗА УСПЕНИЕТО НА ПРЕСВЕТА БОГОРОДИЦА

Свети Лука (Војно- Јасеницки): СЛОВО ЗА УСПЕНИЕТО НА ПРЕСВЕТА БОГОРОДИЦА

Многу е важно правилно да разбереме и да ги запомниме зборовите на тропарот на великиот празник на Успението на Пресвета Богородица: „... По Успението не си го оставила светот, Богородице...’’.Нејзината...

Викарен Епископ Јаков Стобиски: Нашето одење во црква

Викарен Епископ Јаков Стобиски: Нашето одење во црква

Ние можеме да се молиме за здравје и за сè друго што нам ни се чини дека е добро да бараме, но не смееме да очекуваме дека ако одиш во...

Митрополит Струмички Наум: ВО СТИЛОТ НА СВЕТИОТ ПРОРОК ИЛИЈА

Митрополит Струмички Наум: ВО СТИЛОТ НА СВЕТИОТ ПРОРОК ИЛИЈА

Сите сме жртви на суетата, помалку или повеќе. Забораваме дека гревот што го „препознаваме“ кај нашиот ближен, според Светите Отци, постои и во нас или е најчесто само наша проекција....

Митрополит Струмички Наум: „ВНАТРЕШЕН  и НАДВОРЕШЕН АВТОРИТЕТ“

Митрополит Струмички Наум: „ВНАТРЕШЕН и НАДВОРЕШЕН АВТОРИТЕТ“

Просто, сме станале верна копија на старозаветните Црква, храм и свештенство – во нивната изобличеност, со слични рестриктивни правила кон обичниот верник (сепак носител на царското свештенство) и со ист...

 Викарен Епископ Јаков Стобиски: За маченички етос

Викарен Епископ Јаков Стобиски: За маченички етос

Имаме можност да бидеме маченици Христови – во секоја минута, во секоја секунда од нашиот живот. Мачеништво е да се избориш со една лоша помисла, со помисла на завист, со...

Архимандрит Партениј Бигорски: Острастеноста – пат кон демоноопседнатост

Архимандрит Партениј Бигорски: Острастеноста – пат кон демоноопседнатост

Оваа состојба на демоноопседнатост не е некаков мит или обична приказна, или пак, средство за заплашување. Не, таа е реалност и постои. Колку и да се обидуваат некои да ја...

« »